Ngọn Lửa Trên Đèo Khau Liêu

Tôi là Nông Văn Lợi, sinh ra và lớn lên ở một bản nhỏ dưới chân đèo Khau Liêu, tỉnh Cao Bằng. Năm ấy, tôi mới tròn 19 tuổi, vừa rời khỏi nương ngô đã khoác lên mình chiếc túi vải, trở thành dân công hỏa tuyến. Đèo Khau Liêu là con đường độc đạo vận chuyển lương thực, vũ khí cho bộ đội. Địch biết rõ điều đó, nên ngày đêm cho máy bay oanh tạc. Mỗi tấc đất ở đây đều nhuốm khói bom. Đêm hôm ấy, trời tối đen như mực. Tôi cùng một tổ 6 người gùi đạn lên đỉnh đèo. Đang đi, tiếng máy bay gầm rú trên đầu. Người chỉ huy quát nhỏ:
— Nằm xuống! Bom nổ dồn dập, đất đá văng tung tóe. Tai tôi ù đi, chỉ còn nghe tiếng tim đập dồn dập trong lồng ngực. Khi khói tan bớt, tôi ngẩng lên thì thấy một cảnh tượng mà suốt đời không quên. Một người lính trẻ, tên là Hoàng – tôi chỉ biết vậy – đang đứng giữa con đường vừa bị bom cày nát. Một thân cây lớn đổ chắn ngang, nếu không dọn kịp, đoàn xe phía sau sẽ không thể tiến lên. Không một chút do dự, Hoàng lao ra giữa làn bom còn chưa dứt. Anh dùng hết sức kéo từng cành cây, máu từ vai chảy xuống ướt đẫm áo. Tôi và vài người khác định chạy ra giúp, nhưng anh hét lớn:
— Ở yên đó! Phải giữ người! Một quả bom khác rít lên. Tôi chỉ kịp thấy ánh chớp trắng xé toạc màn đêm. Khi tỉnh lại, tôi bò dậy giữa mùi khét của thuốc nổ. Con đường… đã thông. Thân cây bị đẩy sang một bên. Nhưng Hoàng… không còn đứng đó nữa. Chúng tôi lặng người. Không ai nói một lời. Người chỉ huy khẽ cúi đầu, rồi ra hiệu tiếp tục di chuyển. Đoàn xe phía sau vẫn phải đi qua. Cuộc chiến không cho phép chúng tôi dừng lại. Nhiều năm sau, khi chiến tranh đã lùi xa, tôi vẫn trở lại đèo Khau Liêu. Con đường giờ đã rộng hơn, xanh hơn, nhưng mỗi lần bước qua đoạn đường ấy, tôi vẫn thấy như có một ngọn lửa âm ỉ cháy. Đó là ngọn lửa của Hoàng – của những người đã ngã xuống để con đường không bao giờ tắt. Và tôi biết, mình là người mang ký ức ấy đi suốt cuộc đời.