Ngọn lửa từ lòng núi

NGỌN LỬA TỪ LÒNG NÚI

1. Con đường vào chiến dịch

Tháng 11 năm 1953, cả vùng trung du Phú Thọ rộn lên tin bộ đội chuẩn bị đánh lớn ở Tây Bắc. Làng tôi nhận chỉ tiêu ba mươi dân công hỏa tuyến. Má tôi nộp tên tôi đầu tiên, dù tôi mới mười tám tuổi.

Ngày xuất phát, mẹ gói cho tôi nắm cơm muối vừng, dặn:

– Con đi mở đường cho nước mình, cực mấy cũng ráng.

Chúng tôi đi bộ suốt nhiều tuần, băng qua dốc Pha Đin, đèo Lũng Lô, men theo những con suối lạnh buốt. Công việc của dân công là gùi gạo, đạn, cáng thương, và đặc biệt là kéo pháo vào trận địa – nhiệm vụ sống còn của chiến dịch.

Bộ chỉ huy khi ấy quyết định dùng pháo lớn để đánh tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ của Pháp. Nhưng đường rừng hiểm trở, xe cơ giới không vào được. Hàng vạn dân công phải dùng tời, dây chão, vai người để đưa từng khẩu pháo nặng hàng tấn vượt núi.

2. Những bước chân làm nên lịch sử

Tôi được phân vào tổ kéo pháo 105 ly. Mỗi đêm, hàng trăm con người bám vào sợi dây chão thô ráp, vừa kéo vừa hô nhịp:

– Một… hai… ba…!

Có đoạn dốc dựng đứng, bánh pháo trượt xuống, cả đội phải lấy thân mình chèn lại. Anh Khánh – tiểu đội trưởng – bị thương ở vai nhưng vẫn cắn răng giữ dây. Anh bảo:

– Pháo mà xuống vực thì bao nhiêu xương máu ngoài kia thành vô nghĩa.

Cuối tháng 1/1954, khi pháo đã vào gần trận địa, Bộ chỉ huy quyết định kéo pháo ra để chuyển sang phương châm “đánh chắc, tiến chắc”. Mệnh lệnh ấy đồng nghĩa với việc chúng tôi phải làm lại từ đầu trong mưa rừng rét buốt. Không ai kêu ca. Ai cũng hiểu mỗi bước chân của mình đang đổi lấy thắng lợi.

3. 56 ngày đêm rung chuyển

Ngày 13/3/1954, chiến dịch chính thức nổ súng. Từ những điểm cao Him Lam, Độc Lập, A1… tiếng pháo của ta dội xuống thung lũng Mường Thanh. Công việc của dân công lúc này là tải đạn liên tục, cáng thương binh về tuyến sau.

Tôi nhớ đêm 30/3, khi đánh đồi A1 lần thứ hai. Thương binh đưa về nhiều đến mức lán cấp cứu không đủ chỗ. Tôi vừa băng bó vừa nghe các anh kể:

– Cờ mình đã cắm trên lô cốt rồi!

Những tin như thế giúp chúng tôi quên mệt. Gạo hết thì ăn măng rừng, sốt rét thì nấu lá rừng uống. Không ai nghĩ đến bản thân, chỉ nghĩ đến ngày chiến dịch thắng.

4. Khoảnh khắc 7 tháng 5

Chiều 7/5/1954, từ hầm chỉ huy Đờ Cát, lá cờ “Quyết chiến quyết thắng” của bộ đội ta tung lên giữa Điện Biên. Tin truyền xuống các đội dân công, cả cánh rừng như vỡ òa.

Anh Khánh nắm tay tôi, mắt đỏ hoe:

– Mình làm được rồi, Hòa ơi!

Chiến thắng Điện Biên Phủ buộc Pháp phải ký Hiệp định Giơnevơ, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương, mở ra thời kỳ mới cho dân tộc. Trong báo cáo tổng kết, lực lượng dân công đã huy động hơn 26 vạn người, vận chuyển trên 20 vạn tấn hàng, mở hàng trăm kilômét đường – những con số khô khan nhưng chứa mồ hôi của cả một thế hệ.