Ngọn lửa tuổi hai mươi bên dòng sông Hàn

Dòng sông Hàn thơ mộng của thành phố Đà Nẵng hôm nay phẳng lặng như một tấm gương soi bóng những tòa nhà cao tầng và những cây cầu hiện đại. Thế nhưng, ít ai biết rằng, sâu thẳm dưới lòng sông ấy là cả một dòng chảy lịch sử cuộn sóng, nơi đã chứng kiến một thời kỳ hoa lửa đầy bi tráng của dân tộc. Và có một người con của dòng sông này, người đã gửi lại tuổi thanh xuân đẹp nhất của mình cho mảnh đất quê hương, hóa thân thành một huyền thoại bất tử trong lòng người dân Đà Nẵng. Người chiến sĩ ấy mang một cái tên vô cùng mộc mạc, chân chất như chính củ khoai, hạt lúa của quê nhà: Lê Dậu, người sau này được biết đến với tên gọi lưu danh sử sách – Anh hùng liệt sĩ Lê Độ.

Sinh ra và lớn lên tại làng Mỹ Thị, một làng chài nghèo ven biển Đà Nẵng, cậu bé Lê Dậu đã sớm quen với vị mặn mòi của gió biển và tiếng gầm vang của sóng khơi. Nhưng hơn cả thiên nhiên khắc nghiệt, chính hoàn cảnh đất nước bị giày xéo dưới gót giày xâm lược đã hun đúc nên lòng yêu nước nồng nàn trong lồng ngực người thiếu niên ấy. Gia đình ông là một gia đình giàu truyền thống cách mạng, nơi có người cha kiên cường chống Pháp và bốn người anh em đều lần lượt ngã xuống vì độc lập tự do. Sống trong một bầu không khí sục sôi như thế, cậu thiếu niên Lê Dậu không thể đứng ngoài cuộc. Mới 15 tuổi, cái tuổi mà lẽ ra còn đang cắp sách đến trường, ông đã dấn thân vào con đường hiểm nguy với vai trò một liên lạc viên mưu trí. Mỗi chuyến đò ngang đưa đón cán bộ qua sông Hàn, mỗi bức thư mật được giấu kín trong rổ cá, mớ rau đều mang theo cả tính mạng và lòng dũng cảm phi thường của ông.

Năm 1963, khi phong trào cách mạng nội đô Đà Nẵng bước vào giai đoạn gay gắt, Lê Độ chính thức gia nhập lực lượng đặc công Biệt động thành phố. Giữa lòng đô thị bị kẻ thù kìm kẹp nghẹt thở, ông như một con thoi thoắt ẩn thoắt hiện, lúc là anh thợ cắt tóc, lúc là người chèo đò, qua mắt hàng loạt mạng lưới mật thám dày đặc của địch. Nhưng trận chiến định mệnh vào chiều ngày 4 tháng 4 năm 1965 tại khách sạn Modern mới chính là nốt trầm bi tráng nhất trong bản hùng ca tuổi trẻ của ông. Nhận nhiệm vụ trinh sát và tấn công sào huyệt của các sĩ quan Mỹ, Lê Độ đã bình tĩnh mang theo khối thuốc nổ tiếp cận mục tiêu. Đáng tiếc thay, do một sự cố ngoài ý muốn, ông bị địch bao vây và bắt giữ khi chưa kịp kích nổ. Dù kế hoạch không thành, nhưng cái hiên ngang của một người lính biệt động khi đối mặt với họng súng kẻ thù đã khiến chúng phải run sợ.

Những ngày tháng trong ngục tù tăm tối là một chuỗi những trận tra tấn dã man "chết đi sống lại", nhưng kẻ thù hoàn toàn bất lực trước ý chí sắt đá của người con làng Mỹ Thị. Ngày 15 tháng 4 năm 1965, khi mới bước sang tuổi 24, Lê Độ bị đưa ra xử bắn công khai tại sân vận động Chi Lăng. Khoảnh khắc ông ngã xuống, máu của ông đã hòa vào lòng đất mẹ, nhưng linh hồn ông đã bay lên, hóa thành làn gió tự do thổi dọc bến sông Hàn. Sự hy sinh của Lê Độ không phải là một dấu chấm hết, mà là sự bắt đầu của một huyền thoại. Ông ngã xuống để hàng vạn người con Đà Nẵng khác đứng lên, tiếp tục chiến đấu cho đến ngày toàn thắng. Hôm nay, khi đứng trên cầu rồng nhìn xuống dòng sông Hàn lấp lánh ánh đèn, ta vẫn như nghe thấy tiếng sóng vỗ rì rào kể câu chuyện về người anh hùng tuổi hai mươi – một ngọn lửa rực cháy mãi không bao giờ tắt.