Người Anh Hùng Dưới Lớp Áo Nâu Và Nhát Gươm Sáng Ngời Lịch Sử

Tôi đã gắn bó cả cuộc đời mình với những trang viết về chiến tranh, về những người lính và những vùng đất lịch sử. Nhưng mỗi lần đặt bút viết về dải đất Tây Bắc, hình ảnh người thiếu niên H'Mông nhỏ bé nhưng mang kiên cường bất khuất vẫn làm trái tim tôi rung lên từng hồi mãnh liệt.Đó là Vừ A Dính — người con của núi rừng Tuần Giáo, Điện Biên.

Vừ A Dính sinh năm 1934 trong một gia đình H'Mông giàu truyền thống cách mạng ở bản Pú Nhung, huyện Tuần Giáo. Ngày ấy, núi rừng Tây Bắc chìm trong dã mạo của thực dân Pháp và lũ tay sai. Người dân bản quanh năm vất vả, ngô không đủ ăn, muối không đủ chát, lại thêm cái khổ của cảnh nô lệ.

Nhưng trong cái u tối ấy, ánh sáng của Đảng và Cách mạng đã tìm đến với Pú Nhung. Cha của Dính, ông Vừ Pa Chay, là một cán bộ việt minh kiên trung. Mẹ cậu, bà Sùng Thị Bồ, cũng hết lòng nuôi giấu cán bộ. Mới lên 13, 14 tuổi, Vừ A Dính đã sớm chứng kiến những cuộc càn quét dã man của giặc. Cậu thấm từng lời dạy của cha anh, từng giọt nước mắt của dân bản, và khí chát của rừng già đã rèn giũa cho Dính một tinh thần dũng cảm, gan ốm ít ai bằng.

Năm 1948, khi vừa tròn 14 tuổi, Vừ A Dính chính thức trở thành đội viên liên lạc của Đội vũ trang Pú Nhung.

Nhiệm vụ của Dính là truyền tin, đưa thư từ, tài liệu cách mạng và dẫn đường cho cán bộ giữa các căn cứ. Mảnh đất Tuần Giáo ngày đó đồn bốt giặc giăng lối, những con đường mòn đầy rẫy biệt kích và quân càn. Nhưng với Dính, mỗi hốc đá, gốc cây đều là người bạn.

Chú bé H'Mông ấy có đôi chân thoăn thoắt như con hoẵng rừng, đôi mắt sáng và sự thông minh bẩm sinh. Dính có hàng trăm cách giấu tài liệu: lúc nhét vào dải gùi, khi giấu trong ống nứa, có lúc lại ngụy trang thành đứa trẻ đi chăn bò hay hái rau rừng. Nhiều lần chạm mặt giặc, bằng sự bình tĩnh và nhanh trí, Dính đều thoát nguy một cách thần kỳ, bảo vệ an toàn cho mạch máu thông tin của du kích.

"Núi cao không làm chùn bước chân Dính, gian khổ không làm sờn lòng người chiến sĩ nhỏ tuổi."

Dù nhỏ tuổi nhất đội, Dính chưa bao giờ đòi hỏi sự ưu ái. Có những chuyến đi ròng rã nhiều ngày đêm dưới mưa rừng, cái lạnh thấu xương của đỉnh Pú Nhung, bụng đói meo chỉ có vài hụm nước suối và nếp tẩm, nhưng Dính vẫn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Tháng 6 năm 1949, một biến cố lớn xảy ra. Quân Pháp huy động lực lượng lớn bao vây, càn quét diện rộng vào vùng căn cứ Pú Nhung nhằm tiêu diệt lực lượng du kích của ta.

Trong một chuyến công tác vận chuyển tài liệu quan trọng từ căn cứ về bản, Vừ A Dính bất ngờ rơi vào vòng vây của giặc. Biết cậu là liên lạc viên của du kích, tên đồn trưởng và lũ tay sai vô cùng mừng rỡ. Chúng tìm mọi cách dụ dỗ, dọa nạt nhằm bắt cậu khai ra vị trí giấu tài liệu, nơi ở của cán bộ và căn cứ của Đội vũ trang.

Nhưng chúng đã nhầm. Trước mặt kẻ thù đầy vũ khí, người thiếu niên 15 tuổi ấy đứng thẳng lưng, ánh mắt quật cường không chút sợ hãi.

·                 Chúng dùng roi mây, báng súng đánh đập em chí tử. Dính cắn răng chịu đựng, không một lời xưng khai.

·                 Chúng đem thức ăn ngon, tiền bạc ra dụ dỗ. Dính nhìn chúng bằng ánh mắt coi thường, kiên quyết giữ im lặng.

Không khai thác được gì, tên chỉ huy tức giận nảy ra một kế độc ác: Bắt Dính phải dẫn đường cho chúng đi tìm căn cứ du kích, nếu không sẽ bắn chết ngay lập tức.

Biết nếu từ chối cứng cỏi, giặc sẽ sát hại mình ngay mà không tốn công; còn nếu dẫn đường, có thể đánh lạc hướng chúng, tạo thời gian cho đồng chí, dân bản kịp thời tẩu thoát. Vừ A Dính bình tĩnh gật đầu.

Cả một ngày trời dưới nắng hè gay gắt, Dính dẫn dắt cả một đoàn quân giặc lê bước quanh co qua những con đường hẻm, gian nan, hiểm trở của rừng già Tuần Giáo. Cậu cố tình dẫn chúng đi lòng vòng từ ngọn núi này sang thung lũng khác, tiêu hao sức lực của kẻ thù và kéo dài thời gian để lực lượng ta di chuyển an toàn.

Đến chiều tối, khi đã mệt nhoài và nhận ra mình bị một chú bé 15 tuổi dắt mũi, tên đồn trưởng giận dữ gào lên: "Căn cứ du kích đâu?"

Vừ A Dính đứng trên triền dốc, nhìn thẳng vào mặt kẻ thù, dõng dạc trả lời:

"Không biết! Có biết cũng không nói!"

Tức giận đến điên cuồng vì sự bất lực trước chí khí của người thiếu niên Việt Nam, lũ dã thú đã xả một trận mưa đạn vào người Dính, rồi treo thân thể em lên cây bàng cổ thụ giữa đồn Bản Chăn vào ngày 15 tháng 6 năm 1949.

Vừ A Dính ngã xuống khi tuổi đời mới tròn 15 — cái tuổi đẹp nhất của đời người. Sự hy sinh oanh liệt của em đã thắp lên ngọn lửa thù hận và quyết tâm chiến đấu trong lòng toàn thể quân dân Tây Bắc, góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu sau đó.

Năm 1952, Nhà nước đã truy tặng cho Vừ A Dính Huân chương Chiến công hạng Nhất và danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng tên tuổi của Vừ A Dính vẫn sống mãi. Quỹ học bổng Vừ A Dính mang tên em đã và đang nâng bước cho hàng nghìn học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số trên khắp mọi miền Tổ quốc bước tiếp con đường tri thức.

Là một Dân quân thường trực đã tìm hiểu những thương đau chiến tranh, tôi tin rằng hình ảnh chú bé H'Mông đứng thẳng trước họng súng kẻ thù trên đỉnh Pú Nhung năm ấy sẽ mãi là tượng đài bất tử về lòng yêu nước, là tấm gương sáng ngời cho các thế hệ trẻ Việt Nam hôm nay và mai sau.