Người anh hùng Nguyễn Sông Thao - Lời hẹn dở dang giữa hai cuộc kháng chiến

Trong lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ Nguyễn Sông Thao, Thiếu tướng Nguyễn Công Sơn, nguyên Phó Chánh Văn phòng Quân ủy Trung ương, Phó Trưởng Ban liên lạc cựu chiến binh Sư đoàn 341 toàn quốc, xúc động nhớ về người đồng đội năm xưa: “Đơn vị chúng tôi may mắn và tự hào khi có một người chỉ huy xuất sắc như anh Nguyễn Sông Thao. Anh là người chỉ huy bản lĩnh, dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, quyết đoán nhưng cũng rất dân chủ, gần gũi, mang đậm khí chất của người con xứ Nghệ”.

Những lời ấy có lẽ đã khắc họa đầy đủ nhất hình ảnh người sĩ quan Nguyễn Sông Thao – một người con xứ Nghệ trưởng thành trong chiến tranh, đi qua hai cuộc chiến đấu lớn của đất nước và anh dũng hy sinh khi tuổi đời mới 28 tuổi.

Năm 1968, Nguyễn Sông Thao tình nguyện lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện tại Quỳnh Lưu, Nghệ An, với những phẩm chất và năng lực nổi bật, anh được lựa chọn đi đào tạo cán bộ. Cũng trong những năm tháng tuổi trẻ ấy, giữa quê hương Quỳnh Lưu, anh gặp cô gái Hồ Thị Hoài Thu, quê ở xã Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

Tình yêu của họ đến thật mộc mạc giữa những ngày chiến tranh khốc liệt. Người lính trẻ biết rằng con đường phía trước là chiến trường, nhưng trong sâu thẳm trái tim vẫn có một mái nhà để trở về. Có lần, anh viết thư về gia đình và nhắn nhủ: “Bố xuống xã Quỳnh Đôi hỏi cưới cô Thu cho con, nếu không con vượt tuyến vào Nam rồi không về nữa đâu!”.

Cuối năm 1972, một đám cưới giản dị của đôi bạn trẻ diễn ra. Hạnh phúc đến với họ thật ngắn ngủi. Sau ngày cưới, Nguyễn Sông Thao lại lên đường, tiếp tục nhiệm vụ chiến đấu; còn người vợ trẻ ở lại quê nhà, mang theo nỗi nhớ và niềm mong đợi.

Năm 1974, sau khi tốt nghiệp sĩ quan, Nguyễn Sông Thao được bổ nhiệm làm Trung đội trưởng Trung đội 2, Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 273, Sư đoàn 341. Từ đây, người sĩ quan trẻ trực tiếp chỉ huy bộ đội tham gia nhiều trận đánh.

Anh cùng đơn vị chiến đấu bảo vệ Dầu Tiếng, Đường 13 đoạn từ Bàu Bàng đến Chơn Thành, tham gia chiến đấu tại Sài Gòn – Gia Định, tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh, tiêu diệt địch trên tuyến đường từ Trảng Bom đi Bàu Cá và ngã ba Sông Thao, rồi cùng năm cánh quân tiến vào giải phóng Sài Gòn trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Ngày đất nước thống nhất cũng là ngày mở ra một niềm hy vọng mới đối với người lính trẻ. Nhưng chiến tranh vẫn chưa thực sự khép lại đối với Nguyễn Sông Thao.

Cuối năm 1975, sau nhiều năm xa cách, Thượng úy Nguyễn Sông Thao mới có dịp nghỉ phép trở về quê ăn Tết. Anh được ở bên người vợ trẻ tròn một tháng. Khi trở lại đơn vị, anh không biết rằng trong khoảng thời gian ngắn ngủi ấy, một sinh mệnh mới đã hình thành – đứa con của anh và chị Thu.

Tháng 3 năm 1976, từ quê nhà, chị Hồ Thị Hoài Thu gửi thư báo tin vui. Đến tháng 10 cùng năm, con trai của họ, Nguyễn Văn Trường, chào đời. Người mẹ đặt tên con với ý nghĩa “cha Thao – con Trường”, như một sự tiếp nối khí phách của người lính.

Khi con trai được 7 tháng tuổi, chị Thu bế con đi chụp một tấm ảnh rồi gửi vào chiến trường cho chồng. Nhận được ảnh con, Nguyễn Sông Thao vô cùng hạnh phúc. Từ chiến trường, những lá thư vẫn đều đặn gửi về quê nhà, mang theo lời hẹn giản dị mà người vợ và đứa con thơ luôn chờ đợi: “Đánh xong trận này, anh sẽ về với em và con”.

Nhưng lời hẹn ấy đã không bao giờ trở thành hiện thực.

Đất nước vừa thống nhất chưa lâu, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 341 lại tiếp tục lên đường thực hiện nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc. Trên những cương vị Đại đội trưởng, Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 1, rồi Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, Nguyễn Sông Thao trực tiếp chỉ huy nhiều trận đánh lớn và lập nhiều chiến công.

Ngày 15 tháng 6 năm 1978, anh trực tiếp chỉ huy đơn vị đánh vu hồi phía Bắc Svay Rieng, Campuchia, giành thắng lợi lớn. Sau đó, đơn vị khẩn trương xây dựng trận địa phòng ngự.

Đêm 17 tháng 7 năm 1978, khi nhận lệnh tiến công địch, Nguyễn Sông Thao lại trực tiếp đi đầu chỉ huy bộ đội chiến đấu. Trong trận đánh, hỏa lực địch bất ngờ tập trung vào đội hình, khiến nhiều cán bộ, chiến sĩ thương vong.

Và trong cuộc chiến đấu ấy, Thượng úy, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Sông Thao đã anh dũng hy sinh.

Đó là ngày 18 tháng 7 năm 1978.

Anh ra đi khi tuổi đời mới 28 tuổi.

Anh chưa một lần được bế con trai. Chưa một lần được nghe tiếng con gọi cha. Chưa một lần được trở về sau lời hẹn mà anh đã viết trong những lá thư gửi từ chiến trường.

Ở quê nhà, người vợ trẻ Hồ Thị Hoài Thu trở thành góa phụ khi tuổi đời còn rất trẻ. Gần nửa thế kỷ trôi qua, bà ở vậy thờ chồng, một mình nuôi con trưởng thành.

Còn cậu bé Nguyễn Văn Trường năm nào, lớn lên đã tiếp bước truyền thống gia đình, khoác lên mình màu áo lính – như một sự tiếp nối những điều người cha còn dang dở.

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc, đồng chí Nguyễn Sông Thao được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhì và hạng Ba. Ngày 20 tháng 12 năm 1979, liệt sĩ Nguyễn Sông Thao được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Gần nửa thế kỷ sau ngày người cha hy sinh, trong lễ truy điệu và an táng hài cốt của ông, anh Nguyễn Văn Trường nghẹn ngào nhắc về người cha mà anh chưa từng được biết mặt, chưa từng được đón nhận vòng tay:

“Bố tôi hy sinh khi tôi còn quá nhỏ, chưa từng được biết mặt cũng như đón nhận vòng tay ôm ấp của bố. Tôi chỉ cảm nhận được tình yêu thương của bố qua những lá thư gửi về cho mẹ với lời dặn ‘đánh xong trận này, anh sẽ về với em và con...’”.

Một lời hẹn từ chiến trường đã kéo dài suốt cả cuộc đời.

Người lính Nguyễn Sông Thao đã không thể trở về trong ngày đất nước bình yên. Nhưng những gì anh để lại không chỉ là những chiến công trên chiến trường, mà còn là một tình yêu gia đình sâu nặng, một người con tiếp bước cha và một tên tuổi được lịch sử ghi nhớ.

Từ Quỳnh Lưu, Nghệ An, chàng trai trẻ năm nào đã lên đường khi đất nước còn chiến tranh. Từ những trận đánh ở Dầu Tiếng, Đường 13, Trảng Bom, Bàu Cá, đến Chiến dịch Hồ Chí Minh ngày 30 tháng 4 năm 1975, rồi những trận chiến bảo vệ biên giới Tây Nam năm 1978, cuộc đời quân ngũ của Nguyễn Sông Thao gắn với những chặng đường chiến đấu của đất nước.

Anh ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng khí phách của người lính ấy đã được đồng đội, gia đình và các thế hệ sau gìn giữ.

Nguyễn Sông Thao đã không trở về với vợ và con như lời hẹn năm nào. Nhưng từ những lá thư ông để lại, từ những chiến công được ghi vào lịch sử và từ người con đã tiếp bước cha, lời hẹn ấy vẫn còn vang vọng – như một lời nhắc nhở về sự hy sinh của một thế hệ đã dành tuổi xuân của mình cho Tổ quốc.