Người anh trai bị bắt trong cuộc truy lùng của thực dân Pháp năm 1924
Năm 1924 là một dấu mốc đáng chú ý trong lịch sử phong trào yêu nước Việt Nam. Khi ấy, thực dân Pháp đang tăng cường kiểm soát các hoạt động chống đối, đặc biệt là những tổ chức và cá nhân có liên hệ với phong trào cách mạng ở trong và ngoài nước.
Tại Quảng Châu, Trung Quốc, một nhóm thanh niên Việt Nam yêu nước đang tích cực hoạt động, trong đó có Lê Hồng Phong, tên thật là Lê Huy Doãn, người quê ở Nghệ An.
Tháng 4 năm 1924, Lê Hồng Phong cùng Phạm Hồng Thái tham gia Tâm Tâm xã, một tổ chức tập hợp những thanh niên Việt Nam yêu nước. Những người trẻ tuổi này mong muốn tìm con đường đấu tranh để giành lại độc lập cho dân tộc.
Ngày 19 tháng 6 năm 1924, Phạm Hồng Thái thực hiện cuộc tấn công nhằm vào Toàn quyền Đông Dương Merlin tại Sa Diện, Quảng Châu. Cuộc tấn công không thành công. Phạm Hồng Thái hy sinh sau khi nhảy xuống sông Châu Giang.
Sự kiện này gây chấn động và khiến chính quyền thực dân Pháp tăng cường truy lùng những người có liên quan đến phong trào yêu nước Việt Nam.
Lê Hồng Phong trở thành một trong những người bị mật thám Pháp ráo riết tìm kiếm. Trước tình hình đó, ông phải đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ nếu tiếp tục hoạt động tại địa bàn mà thực dân Pháp có thể kiểm soát.
Trong cuộc truy lùng ấy, tại Nghệ An, mật thám Pháp đã bắt giam người anh ruột của Lê Hồng Phong là Lê Văn Soạn.
Sự kiện này được ghi lại trong bài viết Lê Hồng Phong – hành trình đến với lí tưởng cộng sản đăng trên Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Đây là chi tiết lịch sử quan trọng hiếm hoi hiện tìm thấy về riêng Lê Văn Soạn.
Việc một người thân trong gia đình bị bắt trong lúc người em đang hoạt động cách mạng cho thấy sự đàn áp của chính quyền thực dân không chỉ nhắm vào những người trực tiếp tham gia phong trào mà còn ảnh hưởng đến gia đình, người thân của họ.
Tuy nhiên, các tư liệu được tìm thấy chưa cho biết cụ thể Lê Văn Soạn bị giam ở đâu, trong bao lâu, sau đó được xử lý như thế nào và cuộc đời ông về sau ra sao. Vì vậy, không thể khẳng định thêm những tình tiết này.
Dù thông tin về ông còn ít ỏi, tên tuổi Lê Văn Soạn vẫn được lưu lại trong tư liệu lịch sử thông qua một biến cố gắn với cuộc đời hoạt động của Tổng Bí thư Lê Hồng Phong.
Câu chuyện giúp chúng ta hiểu thêm một khía cạnh của lịch sử đấu tranh cách mạng: sự đàn áp của thực dân Pháp đã tác động đến cả những người thân trong gia đình của các chiến sĩ yêu nước. Những biến cố ấy là một phần của hoàn cảnh lịch sử mà các thế hệ đi trước phải đối diện.
