NGƯỜI BÁC SĨ MANG TRÁI TIM LỬA TRÊN ĐÈO LO XO

Họ và tên: Anh hùng Liệt sĩ, Bác sĩ Đặng Nam

Năm sinh – Năm mất: 1935 – 1968

Quê quán: Xã Duy Vinh, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bên cạnh những người lính trực tiếp cầm súng ngoài mặt trận, có một lực lượng âm thầm lặng lẽ dâng hiến tuổi xuân và máu xương của mình trên tuyến đầu y tế chiến trường – đó là đội ngũ y bác sĩ quân y. Anh hùng Liệt sĩ Đặng Nam là một trong những biểu tượng sáng ngời cho tinh thần "y đức như mẫu tử", một bác sĩ dũng cảm đã ngã xuống khi đang giành giật sự sống cho đồng đội giữa vùng rừng núi Tây Nguyên khốc liệt.

Sinh ra tại vùng đất Quảng Nam giàu truyền thống yêu nước, Đặng Nam sớm giác ngộ cách mạng. Nhờ học giỏi, ông được cử đi đào tạo bác sĩ ngoại khoa tại Hà Nội. Năm 1965, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt nhất, gạt lại tình cảm gia đình và cơ hội làm việc bình yên ở hậu phương, ông xung phong Nam tiến, nhận nhiệm vụ tại Bệnh viện Dã chiến K59 (thuộc Mặt trận Tây Nguyên - B3), khu vực Đèo Lo Xo giáp ranh giữa Kon Tum và Quảng Nam.

Bệnh viện K59 ngày ấy ẩn mình trong những hang đá và mái hầm âm u dưới tán rừng già. Trong điều kiện thiếu thốn đủ đường: Không điện sáng, thiếu dụng cụ phẫu thuật, thuốc kháng sinh khan hiếm, bác sĩ Đặng Nam đã cùng đồng nghiệp sáng tạo ra nhiều phương pháp y học dã chiến. Ông dùng đèn bão, đèn pin để mổ; dùng dây rừng thay chỉ khâu; tự tay chắt lọc từng giọt nước cất để pha thuốc cấp cứu. Đã có những đêm dài thức trắng, ông đứng liên tục 18-20 tiếng đồng hồ bên bàn mổ dã chiến, thực hiện hàng chục ca phẫu thuật phức tạp dưới tiếng bom gầm rú overhead, cứu sống hàng trăm thương bệnh binh từ các chiến trường Đắk To, Tân Cảnh trở về. Không chỉ là bác sĩ giỏi, ông còn sẵn sàng nhường từng khẩu phần ăn, thậm chí truyền trực tiếp máu của mình cho những thương binh nặng đang nguy cấp.

Mùa hè năm 1968, trong một đợt càn quét dội bom rải thảm của máy bay B-52 Mỹ nhắm thẳng vào khu vực căn cứ bệnh viện dã chiến, nhiều đất đá hầm hố bị sạt lở. Giữa cơn mưa bom bão đạn, bác sĩ Đặng Nam không bỏ chạy tìm nơi trú ẩn cho riêng mình mà lao ra khỏi hầm, lấy thân mình che chở cho các thương binh nặng không thể tự di chuyển. Một quả bom nổ ngay gần vị trí của ông đã cướp đi sự sống của người bác sĩ tài năng và nhân hậu ấy khi ông mới 33 tuổi. Trái tim dạt dào tình yêu thương đồng đội của ông đã ngừng đập, nhưng hình ảnh người bác sĩ khoác áo blouse trắng giữa rừng già Tây Nguyên mãi là tấm gương sáng ngời về lòng dũng cảm và tinh thần hy sinh vì Tổ quốc.