Người Bán Cà Phê Vỉa Hè

Những năm đầu thập niên 1970, góc đường nhỏ quận 10 có quán cà phê vỉa hè của ông Trương Văn Lộc. Quán chỉ vài chiếc ghế thấp, chiếc bàn gỗ cũ, phin cà phê nhôm đen bóng vì dùng lâu ngày và bếp than luôn đỏ lửa.

Sáng sớm đến tối muộn, khách ghé quán đủ hạng người: bác xe kéo, công chức, sinh viên, người lao động. Họ uống ly cà phê đen đặc, nói dăm ba câu chuyện rồi đi.

Nhìn qua, đó chỉ là quán nghèo giữa phố.

Nhưng nhờ ngồi cả ngày ở góc đường, ông Lộc biết rõ nhịp đi của khu phố: ai quen, ai lạ, khi nào có động tĩnh bất thường. Ông âm thầm dùng quán nước của mình để giúp người cần liên lạc.

Ông đặt dấu hiệu rất kín:

• Đặt phin cà phê giữa bàn: khu vực yên ổn.

Một buổi sáng, có thanh niên bước tới định ngồi vào bàn quen thuộc. Đúng lúc ấy, ông thấy hai người lạ đứng bên kia đường nhìn sang liên tục.

Không hề thay đổi nét mặt, ông lặng lẽ úp chiếc ly xuống đĩa rồi quay vào châm nước sôi.

Thanh niên vừa nhìn thấy liền đổi ý:

“Thôi chú, bữa nay con mua mang đi.”

Ông gật đầu:

“Ừ, bữa khác ngồi.”

Hai người lạ bước qua hỏi:

“Có ai vừa ngồi đây không?”

Ông vừa lau bàn vừa đáp:

“Khách mua cà phê đem đi thôi.”

Họ nhìn quanh rồi bỏ đi.

Có lần trời mưa lớn, ông kéo bạt che quán cho một người lạ trú tạm đến khi an toàn mới rời đi. Có hôm thấy người đói bụng, ông lẳng lặng đưa ổ bánh mì rồi giả vờ ghi sổ nợ.

Con trai ông hỏi:

“Ba giúp vậy có ích gì?”

Ông chậm rãi nói:

“Một ly cà phê nhỏ, có khi giúp người ta vững lòng.”

Ngày đất nước hòa bình, quán cà phê vẫn mở cửa thêm nhiều năm nữa. Người cũ ghé lại, nhắc chuyện xưa, ai cũng nhớ mùi cà phê thơm trong buổi sáng nhiều lo toan.

Chiếc phin nhôm cũ nay được gia đình giữ gìn như kỷ vật.

Người bán cà phê vỉa hè năm ấy là biểu tượng của sự điềm tĩnh, nghĩa tình và lòng son sắt của người dân miền Nam trong những năm tháng thời hoa lửa.