NGƯỜI CẮM CỜ TRÊN CỨ ĐIỂM HIM LAM: ANH HÙNG LIỆT SĨ TRẦN CAN

1. Từ người con xứ Nghệ kiên cường đến ngọn cờ đầu của Đại đoàn 312 (1931 – 1953)

Trần Can sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo giàu truyền thống yêu nước tại huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Lớn lên trong cảnh đất nước bị xâm lược, ông sớm nuôi dưỡng chí khí quật cường và tinh thần cách mạng.

Năm 1951, ở tuổi 20, Trần Can gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong quá trình huấn luyện và chiến đấu, ông luôn tỏ ra là một chiến sĩ dũng cảm, mưu trí, hết lòng thương yêu đồng đội và luôn xung phong nhận những nhiệm vụ nguy hiểm nhất. Nhờ những chiến công xuất sắc trong các chiến dịch trước đó, ông nhanh chóng trưởng thành từ một chiến sĩ bộ binh lên Tiểu đội trưởng rồi Đại đội phó thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

2. Ngời sáng tại cứ điểm Him Lam – Cắm cờ chiến thắng mở màn (13/3/1954)

17 giờ 05 phút ngày 13 tháng 3 năm 1954: Pháo binh ta đồng loạt trút hỏa lực xuống Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ. Đại đội của Trần Can nhận nhiệm vụ đánh chiếm trung tâm phòng ngự Him Lam – "cánh cửa thép" bảo vệ Điện Biên Phủ.

Khi lệnh tiến công vang lên, Tiểu đội trưởng Trần Can tay ôm bộc phá dẫn đầu tiểu đội lao lên dưới làn mưa đạn cày xới của địch. Mặc cho gạch đá và mảnh pháo văng dữ dội, ông bình tĩnh áp sát, lần lượt đánh nổ các ổ hỏa lực địch để mở đường cho đại quân tiến vào.

Khi cửa mở được thông, Trần Can xông thẳng vào trung tâm cứ điểm, dùng súng tiểu liên và lựu đạn tiêu diệt các ổ đạn cố thủ cuối cùng của Pháp. Ngay giữa khói bom mù mịt, ông kiêu hãnh trèo lên đỉnh lô cốt trung tâm và giương cao lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng", đánh dấu chiến thắng mở màn giòn giã của quân ta tại cứ điểm Him Lam.

3. Huyết chiến tại Cao điểm 507 và sự hy sinh trước giờ toàn thắng (7/5/1954)

Đến đợt tấn công thứ 3 của chiến dịch (đầu tháng 5 năm 1954), đơn vị của Trần Can được giao nhiệm vụ vô cùng hiểm yếu: Đánh chiếm và giữ vững Cao điểm 507 – chốt phòng thủ then chốt nằm ngay đầu cầu sắt Mường Thanh, chỉ cách hầm chỉ huy của tướng De Castries vài trăm mét.

Đêm ngày 6, rạng sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954: Trần Can trực tiếp chỉ huy một lực lượng nhỏ đánh chiếm được một phần Cao điểm 507. Biết đây là vị trí sống còn, quân Pháp liên tục huy động xe tăng, pháo binh và lực lượng dù sừng sỏ nhất mở 4 đợt phản công đẫm máu nhằm chiếm lại trận địa.

Lực lượng ta thương vong nhiều, đạn dược cạn dần. Trong khói đạn mù mịt, Đại đội phó Trần Can vẫn bình tĩnh di chuyển qua từng ngách giao thông hào, trực tiếp bắn súng, ném lựu đạn và động viên các chiến sĩ: "Còn một người cũng phải giữ vững trận địa! Mở đường cho đại quân tiến vào hầm De Castries!".

Dưới sự chỉ huy kiên cường của ông, quân ta đã bám trụ vững chắc, bẻ gãy hoàn toàn cả 4 đợt phản công của giặc, quật ngã hàng chục tên địch.

Sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, khi đợt phản công cuối cùng của địch bị đập tan và quân ta chuẩn bị tổng lực thình lình tràn xuống hầm De Castries, một quả pháo địch bất ngờ nổ gần giao thông hào. Trần Can bị trúng mảnh pháo nặng và anh dũng hy sinh ngay trên công sự Cao điểm 507, ở tuổi 23.

Chỉ vài giờ sau khi ông ngã xuống, chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, cờ chiến thắng của ta đã tung bay trên nóc hầm De Castries, kết thúc thắng lợi Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Ý NGHĨA DI SẢN BẤT TỬ

Cuộc đời chiến đấu của Anh hùng Trần Can gắn liền với hai mốc lịch sử sinh tử của Chiến dịch Điện Biên Phủ: Từ người cắm cờ Him Lam mở màn chiến dịch cho đến người ngã xuống tại Cao điểm 507 sát giờ toàn thắng.

Tấm gương dũng cảm và tinh thần "Quyết chiến Quyết thắng" của Trần Can đã trở thành biểu tượng cao đẹp của Chiến sĩ Điện Biên Phủ năm xưa.

Ngày 7 tháng 5 năm 1956, Trần Can vinh dự được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Tên tuổi của Anh hùng Trần Can ngày nay được trân trọng đặt cho nhiều con phố, trường học tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Điện Biên, Nghệ An..., mãi mãi ghi dấu công ơn của người con xứ Nghệ đã dâng hiến trọn tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.