Người cán bộ đi qua Nam Định, Ninh Bình và Khu 14

Ngày 19/12/1946, cuộc kháng chiến toàn quốc bùng nổ. Nguyễn Lam được Trung ương điều về làm Bí thư Tỉnh ủy Nam Định, sau đó làm Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình.

Đây là giai đoạn ông phải đối diện trực tiếp với những yêu cầu của cuộc kháng chiến: tổ chức lực lượng, xây dựng cơ sở, vận động nhân dân và bảo vệ chính quyền cách mạng trong điều kiện chiến tranh.

Tháng 9/1947, Nguyễn Lam được điều lên làm Bí thư Khu ủy Khu 14. Khu 14 khi đó gồm Lai Châu, Sơn La và một phần Hòa Bình, Phú Thọ. Đây là địa bàn rộng, điều kiện giao thông khó khăn và có vị trí quan trọng trong kháng chiến.

Tháng 2/1948, Khu 14 được hợp nhất vào Khu 10 thành Liên khu 10. Nguyễn Lam được điều về công tác tại Ban Dân vận Trung ương.

Có thể thấy, trước khi trở thành người đứng đầu tổ chức Đoàn ở Trung ương, Nguyễn Lam đã trải qua nhiều vị trí từ cơ sở đến khu vực. Chính quá trình này giúp ông hiểu sâu hơn công tác vận động quần chúng và xây dựng tổ chức — hai năng lực đặc biệt quan trọng đối với một người lãnh đạo thanh niên.