NGƯỜI CẬN VỆ VÀ KHO VŨ KHÍ TRONG LÒNG SÀI GÒN
Trong lịch sử chiến tranh hiện đại, ít có chiến công nào kỳ diệu và độc đáo như việc xây dựng các kho vũ khí bí mật ngay giữa lòng sào huyệt kẻ thù của Lực lượng Biệt động Sài Gòn. Giữa một Sài Gòn hoa lệ rợp bóng cảnh sát dã chiến, mật vụ và quân viễn chinh Mỹ, ông Trần Văn Lai – trong vỏ bọc một nhà thầu khoán giàu có – đã âm thầm kiến tạo nên một "hệ thống kho chìm" chứa hàng tấn đạn dược, súng ống. Câu chuyện về người chiến sĩ biệt động Năm Lai là một minh chứng hùng hồn cho sự mưu trí, dũng cảm và nghệ thuật chiến tranh nhân dân đỉnh cao của dân tộc Việt Nam thời hoa lửa.
Trần Văn Lai (tên thật là Nguyễn Văn Trí, thường gọi là Năm Lai) sinh ra tại Thái Bình nhưng sớm vào Nam hoạt động cách mạng. Với tài năng trang trí nội thất và óc kinh doanh sắc sảo, ông được tổ chức phân công xây dựng vỏ bọc thành một nhà thầu khoán giàu có mang tên Mai Hồng Quế. Bằng sự khéo léo, Năm Lai nhanh chóng chiếm được sự tin tưởng của các sĩ quan cao cấp ngụy quyền, thậm chí còn trúng thầu trang trí nội thất cho Dinh Độc Lập và các cơ quan quân sự Mỹ.
Đầu năm 1966, nhận chỉ thị mật từ BTL Quân khu Sài Gòn – Gia Định về việc chuẩn bị hỏa lực cho trận đánh chiến lược, ông Năm Lai đã dùng tiền cá nhân tích lũy từ công việc thầu khoán để mua lại căn nhà số 287/51 đường Nguyễn Đình Chiểu (Quận 3 hiện nay). Căn nhà nằm trong một hẻm nhỏ đông đúc, sát nách các đồn bốt cảnh sát. Tại đây, công trình bí mật không tưởng đã bắt đầu.
Một mình ông Năm Lai cùng người vợ kiên trung của mình là bà Đặng Thị Thiệp ròng rã đào hầm suốt nhiều tháng trời. Để tránh tiếng động và không làm dấy lên sự nghi ngờ của hàng xóm, ông chỉ đào vào ban đêm. Đất đá đào lên được cho vào các thùng các-tông ngụy trang thành hàng trang trí nội thất để vận chuyển đi tiêu hủy bằng chiếc xe ô tô riêng của gia đình. Gian hầm được thiết kế kiên cố với chiều dài hơn 8m, rộng 2m, cao gần 2m, có hệ thống thông hơi tinh vi kết nối với ống thoát nước nhà bếp.
Khi hầm hoàn thành, bài toán khó tiếp theo là làm sao đưa được hàng tấn vũ khí từ vùng căn cứ Củ Chi, Tây Ninh qua hàng chục trạm kiểm soát gắt gao vào nội thành. Ông Năm Lai đã sáng tạo ra nhiều phương pháp ngụy trang vô cùng độc đáo. Súng AK, đạn dược, thuốc nổ TNT được giấu bên trong các lốc máy xe ô tô hỏng, trong các cuộn ván gỗ rỗng ruột hay dưới đáy các chậu cây cảnh khổng lồ. Ông trực tiếp lái chiếc xe Citroën chở những "chuyến hàng tử thần" ấy qua mặt hàng đợt kiểm soát của cảnh sát Sài Gòn giữa ban ngày.
Đến cuối năm 1967, kho hầm bí mật tại nhà 287/51 đã chứa trọn vẹn gần 2 tấn vũ khí bao gồm: súng B40, B41, AK47, thuốc nổ, lựu đạn và hàng ngàn viên đạn các loại. Đêm mùng 1, rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân 1968, kho vũ khí này đã được mở cửa. Đội Biệt động số 11 gồm 15 chiến sĩ đã tập kết tại đây, nhận hỏa lực và xuất phát tấn công thẳng vào Dinh Độc Lập – sào huyệt đầu não của chính quyền Sài Gòn, gây nên một chấn động lớn trên toàn thế giới.
Mặc dù trận đánh Tết Mậu Thân năm ấy chịu nhiều mất mát, bản thân ông Năm Lai bị địch truy nã gắt gao và phải lẩn tránh trong gian khổ, nhưng kho vũ khí bí mật của ông vẫn được bảo vệ nguyên vẹn cho đến ngày giải phóng hoàn toàn miền Nam. Căn nhà 287/51 Nguyễn Đình Chiểu ngày nay đã trở thành Di tích Lịch sử Quốc gia, thu hút hàng triệu du khách trong và ngoài nước đến tham quan. Cuộc đời và những chiến công thầm lặng của Anh hùng Trần Văn Lai vẫn mãi là một biểu tượng sáng ngời về lòng trung thành vô hạn, trí tuệ kiệt xuất của người chiến sĩ biệt động Sài Gòn thời hoa lửa.
