Người Cảnh Sát Khu Vực Và Đêm Không Trở Về

Hải Phòng những năm đầu thập niên 1980 không còn tiếng bom rền, nhưng thành phố cảng vẫn âm ỉ những cơn sóng ngầm của tội phạm. Trong những con ngõ nhỏ phường Trại Cau, giữa tiếng còi tàu ngoài bến và mùi muối biển lẫn khói than, có một người cảnh sát khu vực ngày ngày lặng lẽ đi qua từng mái nhà, ghi chép từng biến động dân cư, thuộc tên từng đứa trẻ trong khu phố. Anh là Bùi Xuân Quý, sinh năm 1954, đại diện cho một thế hệ Công an nhân dân bước vào trận tuyến mới: trận tuyến phòng, chống tội phạm giữa đời thường.

Không quân hàm rực rỡ, không chiến hào khói lửa, nhưng công việc của anh là cuộc chiến không tiếng súng kéo dài. Là cảnh sát khu vực, anh hiểu rõ từng ngóc ngách Trại Cau như lòng bàn tay. Mỗi căn hộ tập thể, mỗi bến nước, mỗi quán nhỏ ven đường đều in dấu chân anh. Người dân quen với hình ảnh anh đến nhà nhắc nhở thủ tục, hòa giải mâu thuẫn, khuyên răn những thanh niên lầm lỡ. Anh không chỉ giữ trật tự, anh giữ cả nhịp thở bình yên của khu phố.

Trong suốt những năm công tác, Bùi Xuân Quý đã tham gia khám phá 57 vụ án, bắt giữ 153 đối tượng phạm tội. Những con số ấy không phải thành tích khô khan, mà là từng đêm thức trắng, từng lần mật phục trong mưa, từng cuộc truy đuổi nghẹt thở qua những con hẻm tối. Có vụ trộm vặt tưởng chừng đơn giản, có vụ án phức tạp liên quan đến băng nhóm manh động. Anh luôn là người xung phong nhận phần khó, bởi anh tin rằng nếu mình lùi một bước, cái ác sẽ tiến thêm một bước.

Đêm 9 tháng 3 năm 1984, thành phố lên đèn như thường lệ. Nhưng ở một góc Trại Cau, tin báo về một tên cướp nguy hiểm mang theo súng ngắn K54 khiến không khí chùng xuống. Đó không còn là kẻ trộm lén lút, mà là đối tượng sẵn sàng nổ súng. Bùi Xuân Quý cùng đồng đội nhanh chóng tổ chức truy bắt.

Cuộc rượt đuổi diễn ra trong màn đêm đặc quánh. Tiếng bước chân dồn dập, tiếng hô yêu cầu đầu hàng vang lên giữa những bức tường cũ. Khi đối tượng quay lại chĩa súng, tình thế chỉ còn tính bằng giây. Trước họng súng K54 lạnh lẽo, người cảnh sát khu vực ấy không chùn bước. Anh lao lên khống chế để bảo vệ đồng đội và người dân xung quanh. Phát súng vang lên xé toang màn đêm.

Bùi Xuân Quý ngã xuống khi mới 30 tuổi. Thành phố cảng đêm ấy dường như lặng đi một nhịp. Người dân Trại Cau bàng hoàng nhận ra người cảnh sát vẫn gõ cửa từng nhà, vẫn hỏi thăm từng cụ già, đã không còn trở về.

Sự hy sinh của anh là lời nhắc rằng thời bình không có nghĩa là hết hiểm nguy. Có những cuộc chiến không rền vang đại bác, nhưng vẫn đòi hỏi máu và lòng dũng cảm. Bùi Xuân Quý đã chọn đứng ở tuyến đầu của cuộc chiến ấy, lấy thân mình chặn lại viên đạn để bình yên không bị xé rách.

Nhiều năm sau, khi dự án phục dựng chân dung các Anh hùng Liệt sĩ Công an nhân dân được khởi xướng, Đại tá, nhà văn Đặng Vương Hưng chia sẻ rằng việc sưu tầm ảnh cán bộ Công an vô cùng khó khăn vì tính bảo mật. Nhưng những nỗ lực ấy vẫn tiếp tục, như một cách gọi tên và tri ân những người đã ngã xuống. Trước đó, ngày 7 tháng 8 năm 2025, Tổ chức “Trái tim người lính” đã trao tặng bốn chân dung màu đầu tiên của các nữ Anh hùng Liệt sĩ Công an nhân dân: Nguyễn Thị Lợi, Bùi Thị Cúc, Cao Kỳ Vân và Võ Thị Sáu. Những bức chân dung được phục dựng không chỉ tái hiện gương mặt, mà còn khơi lại ký ức về một thế hệ đã sống và hy sinh lặng thầm.

Với Bùi Xuân Quý, có thể tấm ảnh của anh từng nằm đâu đó trong hồ sơ mật, nhưng hình ảnh người cảnh sát khu vực tận tụy thì vẫn sống trong lòng nhân dân Trại Cau. Đó là người đàn ông trẻ bước nhanh trong đêm, ánh mắt cương nghị nhưng ấm áp. Đó là người sẵn sàng đối mặt với họng súng để bảo vệ bình yên cho khu phố nhỏ.

Thời hoa lửa của anh không phải những năm chiến tranh, mà là những con đường tối nơi cái ác rình rập. Và anh đã thắp sáng con đường ấy bằng chính tuổi xuân mình. Khi viên đạn vang lên trong đêm 9 tháng 3 năm 1984, một người cảnh sát ngã xuống, nhưng một biểu tượng về lòng dũng cảm của Công an nhân dân thì đứng lên, lặng lẽ và bền bỉ như nhịp sóng ngoài khơi Hải Phòng.