Người chỉ đạo phong trào miền Đông từ những năm gian khó

Sau Hiệp định Genève năm 1954, phong trào cách mạng ở miền Nam bước vào một thời kỳ đặc biệt khó khăn. Nhiều cán bộ phải hoạt động bí mật, lực lượng vũ trang bị phân tán và hệ thống cơ sở đứng trước nguy cơ bị phát hiện.

Trong giai đoạn đó, Nguyễn Văn Chí, thường gọi là Sáu Chí, là một trong những cán bộ lãnh đạo của miền Đông Nam Bộ. Ông sinh năm 1921 tại Long Phú, Bến Lức, Long An và có quá trình hoạt động lâu dài ở Nam Bộ.

Cuối năm 1956, Liên Tỉnh ủy miền Đông Nam Bộ được củng cố. Nguyễn Văn Chí được giao giữ chức Phó Bí thư Liên Tỉnh ủy miền Đông. Công việc của ông gắn với việc tổ chức lại hệ thống lãnh đạo và duy trì phong trào trong điều kiện chính quyền Ngô Đình Diệm đẩy mạnh các hoạt động đàn áp lực lượng đối lập.

Miền Đông khi ấy bao gồm một không gian rộng lớn, trong đó Chiến khu Đ là một địa bàn căn cứ quan trọng. Việc duy trì liên lạc giữa các tỉnh, xây dựng căn cứ và từng bước khôi phục lực lượng là công việc đòi hỏi sự tổ chức chặt chẽ và bí mật.

Trong quá trình xây dựng lực lượng vũ trang miền Đông, Nguyễn Văn Chí cùng các cán bộ quân sự và chính trị khác tham gia định hướng hoạt động của lực lượng. Ông không trực tiếp xuất hiện trong những trận đánh nhỏ lẻ, nhưng giữ vai trò ở cấp lãnh đạo, nơi các quyết định về tổ chức lực lượng và phương hướng hoạt động được bàn bạc.

Năm 1959, khi phương án tấn công vào cư xá cố vấn quân sự Mỹ tại Biên Hòa được chuẩn bị, Nguyễn Văn Chí là một trong những cán bộ lãnh đạo được báo cáo về kế hoạch. Các tài liệu hồi cứu cho biết ông cùng Lê Quang Chữ đã trao đổi với Lâm Quốc Đăng về yêu cầu trận đánh phải tạo được tác động và đồng thời bảo toàn lực lượng.

Đến tháng 2/1961, Khu ủy miền Đông được thành lập tại Suối Linh thuộc Chiến khu Đ. Nguyễn Văn Chí giữ chức Phó Bí thư Khu ủy. Từ đây, Chiến khu Đ không chỉ là địa bàn đứng chân của lực lượng vũ trang mà còn trở thành nơi các cơ quan lãnh đạo khu vực tổ chức chỉ đạo phong trào.

Những năm tiếp theo, hệ thống căn cứ và lực lượng ở miền Đông tiếp tục được mở rộng. Các tuyến giao liên, cơ sở hậu cần, lực lượng vũ trang và mạng lưới chính trị được kết nối thành một hệ thống ngày càng lớn.

Câu chuyện về Nguyễn Văn Chí cho thấy một mặt khác của chiến tranh: bên cạnh những người trực tiếp chiến đấu còn có những cán bộ phải duy trì tổ chức, liên lạc và chỉ đạo phong trào trong điều kiện bí mật. Với miền Đông Nam Bộ, những công việc ấy góp phần tạo nên nền tảng để Chiến khu Đ trở thành một căn cứ quan trọng trong những năm sau đó.