Từ những tin báo đến cách đánh tháp canh

Trận La Ngà ngày 1-3-1948 không phải là điểm kết thúc trong hoạt động của Bùi Trọng Nghĩa. Sau chiến thắng này, ông tiếp tục làm công tác quân báo và theo dõi tình hình quân sự tại Biên Hòa.

Một vấn đề mới nhanh chóng xuất hiện. Từ năm 1948 trở đi, quân Pháp bắt đầu xây dựng ngày càng nhiều đồn bót và tháp canh trên địa bàn Biên Hòa. Những công trình này giúp kiểm soát đường giao thông và hạn chế hoạt động của lực lượng vũ trang địa phương.

Bùi Trọng Nghĩa cho rằng nếu cứ đánh trực diện vào những vị trí phòng thủ như vậy thì rất khó đạt hiệu quả. Từ thực tế quân báo và chiến trường, ông đề xuất phải tìm cách đánh bí mật, bất ngờ và quan trọng nhất là phải có loại vũ khí đủ sức phá tháp canh.

Ý tưởng ấy sau đó được lực lượng quân giới nghiên cứu. Trong quá trình phát triển vũ khí, một loại đạn chống công sự được nghiên cứu và chế tạo để phục vụ yêu cầu đánh tháp canh.

Đến năm 1950, lực lượng đặc công xuất hiện và những trận đánh tháp canh bằng phương thức bí mật, bất ngờ bắt đầu trở thành một nét đặc biệt trong nghệ thuật tác chiến của lực lượng vũ trang miền Đông.

Nếu nhìn riêng một trận đánh thì người ta thường nhớ đến tiếng súng và kết quả trên chiến trường. Nhưng phía sau đó còn có một quá trình dài của những người làm quân báo, nghiên cứu địa hình, tìm điểm yếu của hệ thống phòng thủ và đề xuất phương án phù hợp.

Câu chuyện Bùi Trọng Nghĩa vì vậy nối liền hai mặt trận tưởng như khác nhau: thông tin và chiến đấu. Từ những tin tức thu thập được, người chỉ huy có thể nhìn thấy vấn đề của chiến trường; từ vấn đề ấy, lực lượng quân giới và chiến đấu lại tìm cách tạo ra phương tiện và cách đánh mới.

Đó cũng là một phần lịch sử của lực lượng vũ trang Đồng Nai trong những năm đầu kháng chiến chống Pháp: từ những đơn vị còn thiếu thốn về vũ khí, từng bước hình thành cách đánh phù hợp với điều kiện chiến trường miền Đông Nam Bộ.