NGƯỜI CHỈ HUY KHÔNG ĐƯỢC PHÉP HOẢNG LOẠN
Khắc họa bản lĩnh tâm lý của người chỉ huy kíp xe tăng 363 trong trận đánh Phước Long năm 1975, khi đối mặt hỏa lực mạnh và nguy cơ bị bao vây, mọi quyết định đều đòi hỏi sự điềm tĩnh tuyệt đối.
Ông Liêm kể rằng, trong chiến tranh, có những thời điểm con người bị dồn tới giới hạn mà chỉ cần một cơn hoảng loạn cũng đủ kéo theo thất bại. Người chỉ huy xe tăng lại càng không có quyền để điều đó xảy ra, bởi phía sau lưng họ là sinh mạng của cả kíp xe và của lực lượng bộ binh đang bám theo bánh xích.
Ngày 2.1.1975, khi mũi tiến công chuyển từ vòng ngoài vào trung tâm thị xã Phước Long, 363 nhận nhiệm vụ đi đầu đội hình. Địch tập trung lực lượng rất mạnh ở nội đô, các ổ chống tăng bố trí chồng lớp, bắn chặn dày đặc theo hướng ngã ba Tư Hi Hiền – trại Lê Lợi. Bộ binh đi cùng xe thương vong nhiều, không khí trận đánh nghẹn đặc trong khói bụi.
Giữa diễn biến ác liệt ấy, hai xe bạn lần lượt gặp sự cố: một xe hết đạn phải lùi ra sau, xe còn lại kẹt pháo. Chỉ còn 363 với số đạn ít ỏi. Trong buồng xe chật hẹp, lái xe rất trẻ nhưng đã dạn dày sau nhiều chiến dịch, pháo thủ liên tục báo mục tiêu, còn ông phải quan sát toàn cảnh, tính toán từng mét cơ động.
Ông bảo tôi hình dung cảm giác khi pháo địch bắn trúng vỏ: tiếng thép rung lên như xé vào màng nhĩ, hơi nóng hầm hập táp vào mặt. Dẫu vậy, ông đã chôn nỗi sợ xuống thật sâu để giữ đầu lạnh. Ông động viên anh em: “Một xe cũng tấn công. Ta không lùi.” Câu nói ấy như sợi dây vô hình siết chặt tinh thần cả kíp.
363 lập tức cơ động zigzag giữa các dãy nhà để tránh đạn bắn thẳng, ưu tiên diệt các mục tiêu then chốt nhất, có đoạn dừng lại nhử địch lộ khỏi công sự rồi bất ngờ nổ súng. Sự táo bạo kết hợp với kỷ luật ấy làm địch rối loạn đội hình. Khi lực lượng ta được tăng cường, bộ binh theo dấu xích 363 tràn vào, thế trận đảo chiều, thị xã hoàn toàn được giải phóng.
Chiến thắng Phước Long mang ý nghĩa chiến lược to lớn, mở ra tiền đề cho đại thắng mùa xuân 1975, đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Nhưng với ông Liêm, điều còn lại sâu nhất lại là bài học về bản lĩnh người chỉ huy: phải đứng vững trước hỏa lực mạnh để tình người còn lại giữa chiến tranh có cơ hội được sống.
Năm 1987, Thiếu tá Nguyễn Xuân Liêm về nghỉ hưu, trở lại quê hương, tham gia Hội Cựu chiến binh xã, kể chuyện cho lớp trẻ. Tôi tin rằng ký ức ấy đang nhắc thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình – giá trị bắt đầu từ những con người không cho phép mình hoảng loạn.
