"Người chỉ huy thép" của Đại đoàn 305 trên chiến trường Liên khu 5
Bản lĩnh chỉ huy và lối đánh áp sát táo bạo (1947 – 1950)
Trong giai đoạn đầu kháng chiến chống Pháp, chiến trường cực Nam Trung Bộ và khu vực Bình - Trị - Thiên chịu sự kiểm soát và càn quét gay gắt của chính quyền thuộc địa Pháp. Được biên chế vào đơn vị chủ lực tác chiến tại chiến trường Liên khu 5, Trương Văn Ly liên tục thể hiện phẩm chất của một cán bộ đại đội tài năng, luôn có mặt ở những điểm nóng ác liệt nhất.
Lối đánh vận động phục kích: Trên cương vị người chỉ huy đại đội, ông kiên trì nghiên cứu quy luật di chuyển của các đoàn xe quân sự và toán tuần tra Pháp dọc theo tuyến giao thông huyết mạch. Ông nổi tiếng với lối đánh áp sát cự ly gần: giấu quân kiên nhẫn ngay sát mép đường, đợi địch tiến sâu vào trận địa mới phát lệnh đồng loạt nổ súng, ném lựu đạn và giáp lá cà, khiến lực lượng hỏa lực mạnh của đối phương hoàn toàn bị bất ngờ và không thể phản kích.
Trực tiếp dẫn dắt mũi đột kích: Trong nhiều trận công đồn và chống càn tại Nam Trung Bộ, Trương Văn Ly luôn trực tiếp dẫn đầu mũi đột kích chính. Khi đội hình bị khống chế bởi các hỏa điểm đại liên hay lô kố góc của đối phương, ông mưu trí chỉ huy các tổ bộc phá luồn lách qua rào gai để dập tắt điểm hỏa lực, tạo hành lang cho toàn đại đội tiến công làm chủ trận địa.
Dấu ấn trong các chiến dịch phối hợp và sự hy sinh lẫm liệt (1951 – 1952)
Đầu thập niên 1950, Bộ Tư lệnh Liên khu 5 đẩy mạnh các hoạt động tác chiến du kích vận động nhằm phá tan kế hoạch bao vây, chia cắt vùng tự do của Pháp. Đại đội do Trương Văn Ly chỉ huy được giao nhiều nhiệm vụ đánh chặn quân viện và phục kích giao thông chiến lược.
Nhiệm vụ đánh chặn trên tuyến giao thông: Trương Văn Ly chỉ đạo đơn vị tổ chức nhiều trận đánh hiệu quả trên địa bàn Bình - Trị - Thiên và Nam Trung Bộ, tiêu diệt nhiều sinh lực địch, phá hủy xe cơ giới và thu nhiều quân trang, vũ khí, góp phần chia lửa với các chiến dịch lớn trên toàn quốc.
Trận chiến sinh tử tại Cầu Cháy (Tháng 2/1952): Trong một nhiệm vụ phục kích đánh chặn quân viện tại khu vực Cầu Cháy vào tháng 2 năm 1952, Trương Văn Ly chỉ huy Đại đội thuộc Tiểu đoàn 86 chặn đánh một lực lượng đông đảo của quân Pháp có xe thiết giáp hỗ trợ.
Dưới mưa bom và hỏa lực áp đảo của địch, ông bình tĩnh chỉ đạo đại đội bám chắc công sự, đánh bật nhiều đợt phản kích.
Trong giờ phút giao tranh ác liệt nhất để bảo vệ hành lang rút lui an toàn cho đồng đội và giữ vững mục tiêu tác chiến, Đại đội trưởng Trương Văn Ly đã dũng cảm chiến đấu đến hơi thở cuối cùng và anh dũng hy sinh ngay trên trận địa khi mới 28 tuổi.
Sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước
Sự hy sinh lẫm liệt của Trương Văn Ly là tấm gương sáng ngời về tinh thần "Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh", tiếp thêm ý chí chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn 305 và lực lượng vũ trang Liên khu 5 trong suốt chặng đường kháng chiến.
Ngày 31/8/1955, đồng chí Trương Văn Ly vinh dự được Đảng và Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Quân công.
Cuộc đời và chiến công của Anh hùng Trương Văn Ly là niềm tự hào của quê hương Quảng Bình (nay thuộc Quảng Trị), mãi mãi khắc ghi trong lịch sử vẻ vang của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
