Người chỉ huy Tiểu đoàn 81 và những trận đánh trên bầu trời miền Bắc

Người chỉ huy Tiểu đoàn 81 và những trận đánh trên bầu trời miền Bắc

Có những người lính chiến đấu ở nơi mắt thường có thể nhìn thấy chiến trường. Cũng có những người chiến đấu giữa bầu trời, nơi mỗi quyết định trong vài giây có thể ảnh hưởng đến cả đơn vị.

Phạm Sơn là một trong những người lính phòng không như thế.

Ông sinh ngày 1/3/1930, tại phường Dị Sử, thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên. Tháng 1/1950, ông nhập ngũ tại Trường Quân chính Quân khu Ba. Từ một người chiến sĩ, Phạm Sơn từng bước trưởng thành trong quân đội và sau này đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng trong lực lượng phòng không.

Từ người lính đến người chỉ huy

Những năm tháng trong quân ngũ đưa Phạm Sơn đến với lực lượng phòng không trong thời kỳ cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ngày càng ác liệt.

Từ tháng 3/1965 đến tháng 7/1967, ông giữ cương vị Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 81, Trung đoàn Tên lửa 238, Sư đoàn 363, Quân chủng Phòng không - Không quân.

Đây là giai đoạn Tiểu đoàn 81 trực tiếp tham gia chiến đấu trên mặt trận phòng không.

Với vai trò người chỉ huy, Phạm Sơn không chỉ đứng phía sau theo dõi trận đánh. Ông trực tiếp chỉ huy các kíp chiến đấu của đơn vị qua hàng chục trận.

Theo hồ sơ được công bố khi đề nghị và trao tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND, trong thời gian ông chỉ huy Tiểu đoàn 81, đơn vị đã bắn rơi 17 máy bay Mỹ các loại.

Những năm tháng trên trận địa

Đối với một đơn vị tên lửa phòng không, mỗi trận chiến đòi hỏi sự phối hợp chính xác giữa người chỉ huy và các kíp chiến đấu.

Trong những trận đánh ấy, Phạm Sơn được các nguồn quân đội ghi nhận là người mưu trí, bình tĩnh và quyết đoán, trực tiếp chỉ huy đơn vị chiến đấu với hiệu suất cao.

Những con số về chiến công của Tiểu đoàn 81 không chỉ là thành tích của riêng một cá nhân. Đó là kết quả của cả tập thể cán bộ, chiến sĩ đã vận hành trận địa trong điều kiện chiến tranh.

Vì vậy, khi nhắc đến Phạm Sơn, điều đáng chú ý không chỉ là con số 17 máy bay, mà còn là quãng thời gian ông gắn bó với một đơn vị chiến đấu trên tuyến đầu của lực lượng phòng không.

Từ chiến trường đến những cương vị cao hơn

Sau những năm trực tiếp chỉ huy chiến đấu, Phạm Sơn tiếp tục trưởng thành trong quân đội.

Ông lần lượt đảm nhiệm nhiều cương vị và sau này giữ chức Cục trưởng Cục Phòng không Lục quân, Quân chủng Phòng không. Hồ sơ của Quân chủng Phòng không - Không quân ghi nhận ông đã trải qua quá trình từ người chiến sĩ đến cán bộ chỉ huy cấp cao.

Nhưng dấu ấn nổi bật nhất trong thời kỳ chống Mỹ của ông vẫn gắn với Tiểu đoàn 81 — đơn vị mà ông trực tiếp chỉ huy từ năm 1965 đến năm 1967.

Danh hiệu được trao sau nhiều thập niên

Sau nhiều năm chiến tranh kết thúc, những đóng góp của Phạm Sơn tiếp tục được Nhà nước ghi nhận.

Ngày 30/9/2024, Chủ tịch nước ký quyết định tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Phạm Sơn vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Ngày 8/11/2024, tại Trung đoàn 238, Sư đoàn 363 đã diễn ra lễ trao tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho ông.

Từ một người lính nhập ngũ năm 1950 đến người chỉ huy Tiểu đoàn 81 trên những trận địa phòng không, hành trình quân ngũ của Phạm Sơn kéo dài qua nhiều giai đoạn quan trọng của lịch sử quân đội.

Thời Hoa Lửa

Phạm Sơn không phải cái tên thường xuất hiện trong những câu chuyện lịch sử phổ biến.

Nhưng trên những trận địa phòng không của những năm chống Mỹ, ông đã có một phần tuổi trẻ của mình ở đó — cùng đồng đội trực tiếp chỉ huy chiến đấu và góp phần tạo nên những chiến công của Tiểu đoàn 81.

Sinh năm 1930. Nhập ngũ năm 1950. Chỉ huy Tiểu đoàn 81 từ năm 1965 đến 1967. Và hơn nửa thế kỷ sau, năm 2024, được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Một cuộc đời quân ngũ đi qua chiến tranh và được lịch sử chính thức ghi nhận.

Đó là Phạm Sơn — người chỉ huy Tiểu đoàn 81 trên những trận địa phòng không của thời Hoa Lửa.