Người chỉ huy trong 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị

Thời gian: Năm 1972
Địa điểm: Thành cổ Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị

Năm 1972, cuộc chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị trở thành một trong những trận đánh ác liệt và bi tráng nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong mùa hè năm ấy, vùng đất bên dòng sông Thạch Hãn phải hứng chịu những đợt bom pháo có cường độ rất lớn. Mỗi mét đất nơi đây đều gắn với sự hy sinh của những người lính đang chiến đấu để giữ vững vị trí chiến lược quan trọng.

Trong giai đoạn này, Thiếu tướng Nguyễn Hữu An giữ cương vị Phó Tư lệnh chiến dịch Trị - Thiên. Ông cùng Bộ Chỉ huy chiến dịch trực tiếp chỉ đạo, tổ chức lực lượng bảo vệ những khu vực trọng yếu, trong đó có Thành cổ Quảng Trị. Đây là thời điểm ông tiếp tục phát huy kinh nghiệm của một người chỉ huy từng trải qua Điện Biên Phủ, Ia Drang và nhiều chiến trường khốc liệt.

Sau khi quân ta mở cuộc tiến công chiến lược năm 1972, thị xã Quảng Trị được giải phóng vào tháng 5/1972. Tuy nhiên, trước quyết tâm chiếm lại khu vực này, quân đội Việt Nam Cộng hòa với sự yểm trợ mạnh mẽ của không quân và pháo binh Mỹ đã mở nhiều đợt phản kích dữ dội. Từ cuối tháng 6 đến tháng 9/1972, Thành cổ Quảng Trị trở thành tâm điểm của cuộc đối đầu.

Với vai trò chỉ huy, Nguyễn Hữu An phải cùng Bộ Chỉ huy chiến dịch giải quyết một bài toán vô cùng khó khăn: vừa giữ vững tinh thần chiến đấu của bộ đội, vừa tổ chức lực lượng phù hợp trước sức ép ngày càng lớn của đối phương. Ông đặc biệt chú trọng việc bảo đảm tiếp tế, luân phiên lực lượng và giữ vững đường liên lạc trong điều kiện chiến trường bị bom đạn chia cắt.

Theo các hồi ức của cán bộ từng chiến đấu tại Quảng Trị, Nguyễn Hữu An là người chỉ huy luôn bình tĩnh, quyết đoán nhưng cũng rất quan tâm đến sinh mạng của chiến sĩ. Ông hiểu rằng mỗi quyết định trên bản đồ tác chiến đều liên quan trực tiếp đến sự hy sinh của những con người đang ở dưới chiến hào.

Sau 81 ngày đêm chiến đấu, quân ta rút khỏi Thành cổ Quảng Trị theo yêu cầu của tình hình chiến lược chung. Dù không giữ được toàn bộ thị xã, cuộc chiến đấu tại đây đã tiêu hao một lực lượng lớn của đối phương, góp phần quan trọng vào quá trình đấu tranh trên bàn đàm phán Paris và tạo thế chiến lược thuận lợi cho những năm cuối của cuộc kháng chiến.

Đối với Nguyễn Hữu An, Thành cổ Quảng Trị là một trong những chiến trường để lại nhiều trăn trở nhất. Sau chiến tranh, ông nhiều lần nhắc đến sự hy sinh của những cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt, coi đó là biểu tượng của ý chí kiên cường và lòng yêu nước.