NGƯỜI CHIẾN SĨ BIỆT ĐỘNG THÀNH ĐÀ NẴNG VÀ KHÚC TRÁNG CA QUYẾT TỬ TUỔI HAI MƯƠI TƯ
Trong những năm tháng khói lửa của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, thành phố Đà Nẵng – nơi quân viễn chinh Mỹ ồ ạt đổ bộ vào tháng 3 năm 1965 – nhanh chóng trở thành căn cứ quân sự liên hợp hải – lục – không quân khổng lồ, sào huyệt bất khả xâm phạm của đối phương ở miền Trung. Giữa lòng đô thành bị quân thù giăng lưới kiểm soát nghiêm ngặt, lực lượng Biệt động thành phố Đà Nẵng đã xuất hiện như những tia chớp rạch ngang trời, giáng vào đầu não giặc những đòn trừng phạt sấm sét. Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Độ – người chiến sĩ biệt động quả cảm, mưu trí – đã tạc nên một tượng đài bất tử về tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, hiên ngang bước lên pháp trường ở tuổi 24, để lại niềm tự hào và nỗi khiếp đảm cho quân thù.
Tháng 3 năm 1965, hai lữ đoàn Thủy quân lục chiến Mỹ đổ bộ lên bãi biển Đà Nẵng, mở đầu chiến lược "Chiến tranh cục bộ" xâm lược trực tiếp miền Nam Việt Nam. Thành phố Đà Nẵng lập tức bị biến thành một pháo đài quân sự liên hợp khổng lồ:
Sân bay quốc tế Đà Nẵng, cảng biển nước sâu Tiên Sa, bán đảo Sơn Trà và các khách sạn sang trọng tại trung tâm thành phố đều bị trưng dụng thành nơi đóng quân của bộ chỉ huy, sĩ quan cố vấn Mỹ và các đơn vị thiện chiến nhất.
Quân địch thiết lập hệ thống phòng ngự nhiều tầng, bốt gác dày đặc, các trạm kiểm soát an ninh giăng khắp ngõ phố nhằm ngăn chặn mọi sự xâm nhập của lực lượng cách mạng.
Đối với lực lượng cách mạng đô thị, yêu cầu chiến lược cấp bách đặt ra là phải tổ chức những trận đánh táo bạo ngay giữa lòng nội thị để tiêu hao sinh lực địch, phá tan ảo tưởng về sự an toàn tuyệt đối của lính Mỹ tại hậu phương, đồng thời khích lệ mạnh mẽ tinh thần đấu tranh chính trị của quần chúng nhân dân.
Trong vòng vây thép ấy, người thanh niên thợ điện trẻ tuổi Lê Độ đã tình nguyện nhận lãnh sứ mệnh lịch sử của người chiến sĩ biệt động thành phố.
Người thợ điện sông Hàn nuôi chí cứu nước
Lê Độ sinh năm 1941 tại phường Tam Tòa (nay thuộc quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng) – vùng đất cửa biển miền Trung giàu truyền thống kiên cường chống ngoại xâm.
Sinh ra trong một gia đình lao động nghèo, sớm phải bươn chải kiếm sống bằng nghề thợ điện nước, người thanh niên sớm thấu hiểu nỗi khổ cực của kiếp lầm than dưới gót giày xâm lược. Khi quân Mỹ kéo vào chiếm đóng quê hương, biến phố phường thành trại lính, lòng căm thù giặc đã thôi thúc ông dấn thân vào con đường cách mạng:
Năm 1963, Lê Độ được các cán bộ biệt động Đà Nẵng giác ngộ, dìu dắt và chính thức gia nhập Đội Biệt động nội thành Đà Nẵng.
Với vỏ bọc một người thợ điện nước lành nghề, cần cù và thông thạo địa bàn từng góc phố, từng khách sạn, câu lạc bộ sĩ quan, ông dễ dàng qua lại, trinh sát tỉ mỉ quy luật sinh hoạt, nghỉ ngơi của các nhóm sĩ quan chỉ huy Mỹ.
Ông kiên trì học tập kỹ thuật tác chiến biệt động: cách sử dụng vũ khí ngắn, kỹ thuật kích nổ mìn hẹn giờ, kỹ năng ngụy trang vật liệu nổ và xử lý tình huống khẩn nguy trong lòng địch.
Trận đánh táo bạo tại nhà hàng khách sạn Việt Long
Chiến công oanh liệt nhất gắn liền với tên tuổi của Lê Độ diễn ra vào giữa năm 1965 – thời điểm quân viễn chinh Mỹ vừa đặt chân tới Đà Nẵng và ngạo mạn cho rằng đô thị này là nơi an toàn bậc nhất:
Trinh sát và lập phương án diệt giặc: Khách sạn – nhà hàng Việt Long (nằm ngay trung tâm thành phố Đà Nẵng) là nơi tập trung rất đông sĩ quan không quân và cố vấn quân sự Mỹ đến ăn uống, giải trí hàng đêm. Dưới vỏ bọc người thợ điện vào sửa chữa thiết bị, Lê Độ đã trực tiếp tiếp cận hiện trường, nắm chắc vị trí các bàn ăn trung tâm và thời điểm sĩ quan địch tập trung đông nhất.
Cài đặt chất nổ giữa ban ngày: Nhận nhiệm vụ từ Ban Chỉ huy Biệt động thành phố, ông bí mật vận chuyển một khối lượng lớn thuốc nổ cực mạnh đã được gắn kíp hẹn giờ lọt qua các chốt kiểm soát an ninh gắt gao. Bằng sự mưu trí và thần kinh thép, ông khéo léo cài đặt khối thuốc nổ vào vị trí hiểm yếu ngay bên trong nhà hàng.
Đòn sấm sét giữa nội đô: Vụ nổ kinh hoàng bùng phát dữ dội đã phá hủy một phần lớn khu nhà hàng, tiêu diệt và làm bị thương hàng chục sĩ quan chỉ huy cùng nhân viên quân sự Mỹ. Tiếng nổ rền vang ngay giữa lòng Đà Nẵng đã làm rung chuyển bộ chỉ huy quân sự Mỹ, phá tan ảo tưởng bình yên của quân viễn chinh, đồng thời thổi bùng lên ngọn lửa đấu tranh cách mạng của đồng bào nội thành.
Bản lĩnh kiên trung trước pháp trường ngày 15 tháng 4 năm 1965
Sau trận đánh chấn động ấy, địch điên cuồng mở các cuộc lùng sục, bắt bớ quy mô lớn. Do một mắt xích bị lộ sau các đợt càn quét dày đặc, Lê Độ bị kẻ thù phục kích bắt giữ.
Biết ông là một mắt xích quan trọng của Biệt động thành, cơ quan an ninh quân đội Mỹ và cảnh sát ngụy đã dùng mọi thủ đoạn man rợ nhất hòng khuất phục người chiến sĩ trẻ:
Chúng đánh đập dã man, dùng điện giật, dùi đâm, nhưng trước sau như một, Lê Độ chỉ một mực khẳng định mình tự hành động vì căm thù giặc cướp nước, kiên quyết không khai báo một lời về tổ chức và đồng đội.
Khi dùng nhục hình không thành, chúng chuyển sang mua chuộc bằng tiền tài, chức tước, nhưng người chiến sĩ 24 tuổi đã đanh thép nhổ vào mặt quân thù: "Đất nước tôi bị chúng mày xâm lược, dân tộc tôi bị chúng mày tàn sát, tôi đánh chúng mày là quyền tự vệ chính đáng của người Việt Nam!"
Bất lực trước dũng khí kiên định của ông, chính quyền tay sai đã đưa Lê Độ ra Tòa án Quân sự mặt trận và tuyên án tử hình.
Sáng ngày 15 tháng 4 năm 1965, quân địch dựng trường bắn tại sân vận động Chi Lăng (Đà Nẵng) để xử bắn ông nhằm đe dọa tinh thần quần chúng nhân dân:
Đứng trước cọc bắn của kẻ thù, người chiến sĩ biệt động hiên ngang ngẩng cao đầu, từ chối việc bịt mắt.
Giây phút cuối cùng trước làn đạn giặc, Lê Độ đã dõng dạc hô vang các khẩu hiệu cách mạng: "Đảng Lao động Việt Nam muôn năm!", "Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm!", "Đả đảo đế quốc Mỹ xâm lược!".
Tiếng hô đanh thép xé toạc bầu không khí ngột ngạt của trường bắn, khiến những tên lính hành quyết phải run rẩy, đồng thời thắp lên niềm xúc động và khâm phục khôn cùng trong lòng hàng ngàn đồng bào Đà Nẵng chứng kiến.
Người anh hùng trẻ tuổi Lê Độ ngã xuống khi tuổi đời vừa tròn 24 – dâng hiến trọn vẹn tuổi thanh xuân cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng quê hương.
Mốc son phong tặng danh hiệu Anh hùng năm 1997
Khí tiết kiên trinh và sự hy sinh bất khuất của Lê Độ trước pháp trường đã trở thành một biểu tượng bất diệt cho ý chí kiên cường của nhân dân Đà Nẵng, tiếp thêm sức mạnh cho hàng vạn thanh niên miền Nam vùng lên đấu tranh diệt Mỹ. Nhà thơ Lê Anh Xuân từng xúc động viết nên những vần thơ ngợi ca người con trung dũng của mảnh đất sông Hàn:
"Người con trai Đà Nẵng
Đứng hiên ngang trước họng súng quân thù..."
Ghi nhận những chiến công đặc biệt xuất sắc và sự hy sinh anh dũng vô song trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, năm 1997, Liệt sĩ Lê Độ đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Để đời đời ghi nhớ công ơn người chiến sĩ biệt động cảm tử, tên tuổi của Anh hùng Liệt sĩ Lê Độ đã được trân trọng đặt cho các trường học, đoàn thể thanh niên và tuyến phố Lê Độ sầm uất ngay tại trung tâm thành phố Đà Nẵng quê hương.
Cuộc đời 24 năm ngắn ngủi nhưng rực rỡ hào quang cách mạng của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Độ là một khúc tráng ca sáng ngời của thế hệ thanh niên Việt Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Từ người thợ điện bình dị của phố biển sông Hàn đến tư thế hiên ngang trước pháp trường giặc, sự hy sinh anh dũng của ông mãi mãi tạc vào non sông gấm vóc, là niềm tự hào bất diệt của thành phố Đà Nẵng anh hùng và lực lượng Biệt động Việt Nam kiên cường, bách chiến bách thắng.
