Người chiến sĩ biệt động với những trận đánh vang dội giữa lòng Sài Gòn
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phạm Văn Hai (1931–1966) là một trong những chiến sĩ tiêu biểu của lực lượng biệt động Sài Gòn – Gia Định. Ông sinh tại làng Tân Hòa, vùng Bà Quẹo, Gia Định, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh. Tham gia hoạt động cách mạng từ rất sớm, năm 1947 ông gia nhập lực lượng Công tác Thành – tiền thân của Biệt động Sài Gòn; đến năm 1949 tham gia Tiểu đoàn Quyết tử 950. Trong kháng chiến chống Pháp, ông đã tham gia 39 trận đánh, nổi bật nhất là trận tập kích kho bom Phú Thọ Hòa năm 1954. Sau Hiệp định Genève, ông tiếp tục ở lại miền Nam, xây dựng cơ sở và trực tiếp tổ chức nhiều trận đánh trong lòng Sài Gòn.
Trận kho bom Phú Thọ Hòa – đòn đánh giữa lòng Sài Gòn
Một trong những chiến công tiêu biểu nhất của Phạm Văn Hai diễn ra vào đêm 31-5, rạng sáng 1-6-1954, tại kho bom Phú Thọ Hòa. Đây là kho quân sự lớn của quân đội Pháp ở khu vực phía tây Sài Gòn, được bảo vệ nghiêm ngặt bằng nhiều lớp hàng rào, bãi mìn, lô cốt và lực lượng tuần tra. Để chuẩn bị cho trận đánh, Phạm Văn Hai cùng Bùi Văn Ba, Tạ Minh Dục và các đồng đội đã nhiều lần bí mật điều nghiên địa hình, nắm quy luật canh gác và xác định những vị trí quan trọng để đặt thuốc nổ.
Đêm 31-5, tổ đặc công bí mật tiếp cận mục tiêu, vượt qua hệ thống phòng thủ và đặt chất nổ vào các khu vực chứa bom đạn, xăng dầu. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, lực lượng đánh rút an toàn. Những khối thuốc nổ lần lượt phát huy tác dụng, kéo theo các vụ nổ dây chuyền trong kho. Theo các tư liệu lịch sử được công bố, trận đánh đã phá hủy hơn 9.000 tấn bom đạn, đốt cháy khoảng 10 triệu lít xăng, gây thiệt hại lớn cho lực lượng Pháp. Tiểu đoàn Quyết tử 950 được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì, còn Bùi Văn Ba, Phạm Văn Hai và Tạ Minh Dục được thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất.
Điểm đáng chú ý về mặt quân sự là trận đánh không dựa vào ưu thế quân số hay hỏa lực. Ngược lại, lực lượng đặc công sử dụng trinh sát kỹ lưỡng, bí mật tiếp cận, đánh đúng mục tiêu trọng yếu và rút lui trước khi đối phương kịp phản ứng. Đây là đặc trưng của nghệ thuật tác chiến biệt động Sài Gòn sau này.
Bước vào cuộc chiến đấu mới
Sau năm 1954, Phạm Văn Hai không tập kết ra miền Bắc mà được phân công ở lại miền Nam hoạt động. Với bí danh Lam Sơn, ông tham gia xây dựng cơ sở cách mạng, tổ chức lực lượng và bảo vệ cán bộ ở khu vực Gia Định. Đến tháng 2-1962, ông được giao làm Đội trưởng Đội biệt động 65 thuộc Đặc khu Sài Gòn – Gia Định.
Trong bối cảnh Mỹ từng bước can thiệp sâu vào miền Nam, nhiệm vụ của biệt động Sài Gòn trở nên đặc biệt quan trọng: phải đưa lực lượng nhỏ bé vào sát những mục tiêu nằm ngay trong vùng kiểm soát của đối phương. Theo các tư liệu về hoạt động của Đội 65, dưới sự chỉ huy của Phạm Văn Hai, đơn vị đã tiến hành hơn 30 trận đánh trong khoảng bốn năm, nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự. Trong đó có các trận đánh tại Bình Hưng Hòa, Trung An, Tân Thạnh Tây, khu vực Tân Sơn Nhất – Phú Thọ Hòa và đặc biệt là trận đánh rạp Kinh Đô ngày 21-9-1963.
Trận đánh tàu USS Card – tiếng nổ trên sông Sài Gòn
Chiến công đặc biệt nổi tiếng gắn với tên tuổi Phạm Văn Hai là trận đánh tàu Card ngày 2-5-1964 tại bến Bạch Đằng, Sài Gòn. Đây là một tàu vận tải của Hải quân Mỹ, được sử dụng để vận chuyển máy bay và phương tiện quân sự.
Trong nghệ thuật biệt động, việc đánh một mục tiêu lớn ngay tại khu vực cảng nằm giữa trung tâm Sài Gòn đòi hỏi quá trình chuẩn bị hết sức bí mật. Đội biệt động phải dựa vào cơ sở nội thành, nắm quy luật hoạt động của mục tiêu và tổ chức tiếp cận bằng phương thức phù hợp. Trận đánh thành công đã gây tiếng vang lớn, thể hiện khả năng đưa lực lượng cách mạng đánh vào những mục tiêu quân sự quan trọng ngay trong khu vực được đối phương bảo vệ chặt chẽ. Tên tuổi Phạm Văn Hai từ đó gắn với hình ảnh người chỉ huy biệt động mưu trí, táo bạo và kiên quyết.
Người anh hùng giữa lòng đô thị
Ngày 5-5-1965, Phạm Văn Hai được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Giải phóng, cùng với phần thưởng cao quý dành cho những thành tích đặc biệt trong chiến đấu. Khi đó, ông đã có một quá trình chiến đấu kéo dài gần hai thập niên, từ những năm chống Pháp đến cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Điều đáng trân trọng ở Phạm Văn Hai không chỉ là số trận đánh hay những mục tiêu quân sự bị phá hủy. Ông tiêu biểu cho một thế hệ chiến sĩ hoạt động ngay trong vùng kiểm soát của đối phương, nơi mỗi nhiệm vụ đều đòi hỏi sự bí mật, bình tĩnh và ý chí rất cao. Với biệt động Sài Gòn, một trận đánh thành công không chỉ gây thiệt hại về quân sự mà còn tạo tác động về tinh thần, chứng minh rằng những mục tiêu tưởng như bất khả xâm phạm vẫn có thể bị đánh trúng. Báo Nhân Dân đánh giá lực lượng biệt động Sài Gòn đã hình thành một nghệ thuật tác chiến đặc biệt: bí mật, bất ngờ, lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít đánh nhiều.
Năm 1966, trong khi cuộc kháng chiến vẫn đang diễn ra quyết liệt, Phạm Văn Hai hy sinh tại chiến trường Củ Chi, khi mới 34 tuổi.
Câu chuyện thời hoa lửa của Anh hùng Phạm Văn Hai vì thế là câu chuyện về một người chiến sĩ trưởng thành ngay trong lòng đô thị chiến tranh. Từ trận kho bom Phú Thọ Hòa năm 1954 đến những trận đánh của Đội biệt động 65 và trận tàu Card năm 1964, ông đã thể hiện rõ phẩm chất của người chỉ huy biệt động: điều nghiên sâu, tổ chức chặt chẽ, đánh bất ngờ, lấy hiệu quả chiến đấu làm trọng và sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ. Những chiến công ấy góp phần làm nên truyền thống của lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định, một lực lượng đã để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
