Người chiến sĩ cảm tử Hà Nội – Trần Văn Lai
Trần Văn Lai là một chiến sĩ biệt động hoạt động bí mật trong lòng Sài Gòn. Ông đã xây dựng những hầm vũ khí ngay trong nội đô, chuẩn bị cho các trận đánh lớn, đặc biệt là Tết Mậu Thân 1968. Cuộc sống của ông luôn đối mặt với nguy hiểm, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể bị lộ. Nhưng bằng sự mưu trí và lòng dũng cảm, ông đã góp phần quan trọng vào những chiến công vang dội của biệt động Sài Gòn.
Trần Văn Lai (1920–2002), còn có bí danh Mai Hồng Quế, Năm U.Som, là chiến sĩ biệt động Sài Gòn – Gia Định, Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân Việt Nam. Ông nổi tiếng với việc xây dựng hầm vũ khí bí mật giữa trung tâm Sài Gòn, góp phần quyết định trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968.
Thông tin chính
Năm sinh – mất: 1920–2002
Quê quán: Vũ Đông, Kiến Xương, Thái Bình
Bí danh: Mai Hồng Quế, Năm U.Som
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân (2015, truy tặng)
Lực lượng: Biệt động Quân khu Sài Gòn – Gia Định
Hoạt động cách mạng và vai trò biệt động
Trần Văn Lai tham gia cách mạng từ năm 1942, ban đầu trong phong trào công nhân cao su ở Nam Bộ. Ông giữ nhiều vị trí bí mật trong các tổ chức kháng chiến thời chống Pháp và sau Hiệp định Giơ-ne-vơ 1954, được lệnh ở lại Sài Gòn hoạt động nội thành. Để che mắt địch, ông cải trang thành nhà thầu khoán Mai Hồng Quế, tham gia sửa chữa, trang trí nội thất cho các công trình lớn, trong đó có Dinh Độc Lập.
Xây dựng hầm vũ khí và chiến công Mậu Thân
4Từ năm 1962, ông tự mình đào và xây dựng hệ thống hầm chứa vũ khí lớn tại nhà riêng ở 287/68–70 Nguyễn Đình Chiểu (quận 3, TP.HCM), bảo quản hơn 2 tấn súng đạn, thuốc nổ phục vụ cho trận đánh Dinh Độc Lập và các mục tiêu trọng yếu Tết Mậu Thân 1968. Nhờ vỏ bọc hợp pháp, ông vận chuyển vũ khí vào nội đô an toàn giữa vòng vây địch, đảm bảo bí mật tuyệt đối cho lực lượng biệt động.
Bị bắt, kiên trung và thời hậu chiến
Trong giai đoạn 1970–1974, Trần Văn Lai hai lần bị chính quyền Sài Gòn bắt giam và tra tấn nhưng vẫn giữ kín bí mật cách mạng. Sau ngày 30/4/1975, ông tham gia tiếp quản thành phố, làm Trưởng ban quản lý Thương xá Tam Đa rồi công tác tại Bộ Tư lệnh Thành phố Hồ Chí Minh đến khi nghỉ hưu với quân hàm Thượng úy, thương binh hạng 1/4.
Vinh danh và di sản
Năm 2015, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân vì những cống hiến xuất sắc trong chiến đấu và bảo vệ Tổ quốc. Căn nhà – hầm vũ khí của ông hiện là Di tích lịch sử cấp quốc gia, tượng trưng cho tinh thần gan dạ, mưu trí của lực lượng biệt động Sài Gòn trong kháng chiến chống Mỹ.
