Người chiến sĩ “quyết tử” – Trần Can
Trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp, Trần Can là một trong những chiến sĩ tiêu biểu của tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”. Trong một trận chiến ác liệt, anh đã dũng cảm xung phong, dẫn đầu đơn vị tấn công vào vị trí địch. Dù bị thương nặng, anh vẫn không rời trận địa, chiến đấu đến hơi thở cuối cùng. Tinh thần quả cảm ấy đã tiếp thêm sức mạnh cho đồng đội giành chiến thắng.
Trần Can (1931–1954) là Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Việt Nam, người được ghi nhận là chiến sĩ đầu tiên cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên cứ điểm Him Lam trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Anh hy sinh anh dũng đúng ngày 7 tháng 5 năm 1954, khi chiến thắng lịch sử được hoàn tất.
Key facts
Năm sinh – mất: 1931 – 1954
Quê quán: Xã Sơn Thành (nay là Hợp Minh), huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
Đơn vị: Trung đoàn 209, Đại đoàn 312 (Sư đoàn 312, Quân đoàn 1)
Chức vụ khi hy sinh: Đại đội phó bộ binh
Danh hiệu: Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (1956)
Cuộc đời và con đường binh nghiệp
Sinh trong một gia đình nông dân ở Nghệ An, Trần Can sớm nuôi chí ra trận cứu nước. Sau ba lần bị từ chối vì sức khỏe yếu, anh nhập ngũ tháng 1 năm 1951. Trong Chiến dịch Tây Bắc 1952, anh nổi bật với tinh thần quả cảm, tiêu diệt nhiều hỏa điểm địch và bắt sống hàng chục tù binh . Thành tích ấy khiến anh được tin yêu, trở thành tiểu đội trưởng xuất sắc của Trung đoàn 209.
Vai trò trong Chiến dịch Điện Biên Phủ
Trong trận mở màn tại Him Lam (13 tháng 3 năm 1954), Trần Can chỉ huy tiểu đội thọc sâu tiêu diệt sở chỉ huy và trực tiếp cắm cờ chiến thắng của Hồ Chủ tịch lên lô cốt địch . Sau đó, anh cùng đồng đội đánh chiếm và giữ vững nhiều vị trí quan trọng, góp phần mở toang tuyến phòng thủ phía bắc của địch.
Tại điểm cao 507 trong những ngày cuối chiến dịch, anh liên tiếp chỉ huy chống trả năm đợt phản kích dữ dội. Dù bị thương nặng và các chỉ huy khác thương vong, Trần Can vẫn thay thế chỉ huy đại đội, giữ vững trận địa cho đến khi anh hy sinh rạng sáng 7 tháng 5 năm 1954 .
Ghi nhận và tưởng niệm
Năm 1956, Nhà nước truy tặng anh Huân chương Quân công hạng Nhì và danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân . Tên Trần Can được đặt cho nhiều đường phố, trường học tại Nghệ An và Điện Biên. Kỷ vật chiếc mũ nan anh từng đội được lưu giữ tại Nhà truyền thống Sư đoàn 312 như biểu tượng của tinh thần “vì Tổ quốc quên thân”.
