NGƯỜI CHÍNH TRỊ VIÊN BÊN MÂM PHÁO CAO XẠ
"Nhằm thẳng quân thù mà bắn!" – lời hiệu triệu đanh thép ấy đã vang vọng khắp các mặt trận phòng không toàn miền Bắc trong những năm tháng chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, trở thành biểu tượng cho khí tiết kiên cường và tinh thần tiến công không ngừng nghỉ của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Người cất lên lời nói lịch sử đó giữa lằn ranh sinh tử là Nguyễn Viết Xuân – Thiếu úy, Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 Pháo cao xạ. Câu chuyện về giây phút hy sinh anh dũng của anh bên mâm pháo Quảng Bình đã khắc sâu vào tâm khảm của hàng triệu người dân Việt Nam thời hoa lửa.
Nguyễn Viết Xuân sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Nhập ngũ từ thời kháng chiến chống Pháp, anh trưởng thành từ người chiến sĩ bộ binh rồi trở thành cán bộ chính trị trong Binh chủng Phòng không - Không quân. Với tính cách ôn hòa, hết lòng thương yêu đồng đội, anh luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho các chiến sĩ trẻ trong khẩu đội.
Tháng 11 năm 1964, đế quốc Mỹ bắt đầu mở các đợt tập kích quy mô lớn bằng không quân vào dải đất miền Trung nhằm ngăn chặn sự chi viện của hậu phương miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Đại đội pháo cao xạ của Nguyễn Viết Xuân được giao nhiệm vụ đóng chốt tại đồi Cha Quang (xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình) – một tọa độ hiểm yếu trên đường 12A.
Sáng ngày 18 tháng 11 năm 1964, không quân Mỹ tung hàng chục tốp máy bay tiêm kích, cường kích F-100 và F-105 liên tục lao xuống rải bom, nã tên lửa dồn dập vào trận địa của Đại đội 3. Tiếng động cơ xé trời hòa lẫn tiếng bom nổ chấn động làm rung chuyển cả ngọn đồi, khói đạn mù mịt che khuất tầm nhìn của các pháo thủ.
Giữa biển lửa ngút trời, Nguyễn Viết Xuân không ngồi trong hầm chỉ huy mà hiên ngang bước lên ụ đất cao ngay sát mâm pháo, tay cầm cờ chỉ huy, cất giọng ấm áp và đanh thép động viên chiến sĩ: "Các đồng chí! Trận địa còn, chúng ta còn! Quyết bắn rơi máy bay Mỹ!". Sự có mặt của người chính trị viên giữa làn đạn đã tiếp thêm sức mạnh tinh thần to lớn cho toàn đại đội.
Trong một đợt oanh tạc dữ dội, một đợt bom napalm dội trúng vị trí trực chiến, Nguyễn Viết Xuân bị mảnh bom găm nát đùi phải, máu chảy đầm đìa đẫm đìa gấu quần. Đồng đội định lao đến cõng anh về hầm cấp cứu, nhưng anh kiên quyết từ chối. Anh tự tay lấy chiếc thắt lưng nẹp chặt vết thương để cầm máu, rồi gán mình vào vành đai mâm pháo, tiếp tục phất cờ chỉ huy.
Khi một tốp F-105 khác chúi mũi lao xuống định cắt bom lần thứ hai vào vị trí pháo thủ số 1, mặc cho cơn đau thấu xương làm mồ hôi tuôn rơi như tắm, Nguyễn Viết Xuân dồn toàn bộ sức lực còn lại đứng thẳng dậy bên mâm pháo, dứt khoát chỉ cờ về hướng máy bay địch và hét lớn: "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!".
Lời hô vang như ngọn lửa truyền qua từng nòng pháo 37mm. Toàn đại đội đồng loạt nhả đạn mãnh liệt, quật ngã một chiếc F-105 bốc cháy ngùn ngụt rơi xuống dãy núi giáp biên giới. Nguyễn Viết Xuân trút hơi thở cuối cùng ngay trên mâm pháo khi trận đánh vừa kết thúc, ở tuổi 30 tràn đầy sức sống.
Lời hô "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!" của Nguyễn Viết Xuân đã lập tức trở thành khẩu hiệu hành động, ngọn đuốc tinh thần cho toàn bộ các lực lượng phòng không, bộ binh và dân quân tự vệ trên khắp các chiến trường. Anh được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Sự hy sinh lẫy lừng của Nguyễn Viết Xuân là minh chứng bất tử cho bản lĩnh, khí tiết kiên trung của người cán bộ chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam thời hoa lửa.
