người Chính trị viên đầu tiên của Quân đội ta – đồng chí Dương Mạc Thạch (Xích Thắng)

Vào một buổi chiều đông năm 1944, trong khu rừng Trần Hưng Đạo, Cao Bằng, 34 chiến sĩ trẻ đứng dưới lá cờ đỏ sao vàng. Họ vừa tuyên thệ trước sự chứng kiến của đồng chí Võ Nguyên Giáp, chuẩn bị trở thành Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – đội quân chủ lực đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong số đó, có một người đặc biệt, vừa mưu trí vừa kiên định, được giao trọng trách quan trọng: Chính trị viên của Đội, người dân tộc Tày, sinh năm 1915 – đồng chí Dương Mạc Thạch, còn gọi là Xích Thắng.

Trước khi trở thành Chính trị viên, đồng chí Xích Thắng đã tham gia cách mạng từ năm 1934, trở thành Đảng viên đầu tiên của huyện Nguyên Bình. Năm 1940, đồng chí Võ Nguyên Giáp – lúc ấy lấy tên “Thầy giáo Văn” – được tổ chức phân công vào Minh Tâm công tác, nơi gia đình Xích Thắng sinh sống. Tại đây, hai người cùng nhau hoạch định các kế hoạch cách mạng, chuẩn bị cho các đoàn Nam tiến sau này để mở rộng phong trào cách mạng xuống Bắc Kạn và các miền xuôi.

Ngày 22/12/1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân chính thức ra đời. Đồng chí Hoàng Sâm làm Đội trưởng, còn Xích Thắng đảm nhận vai trò Chính trị viên – người chỉ đạo công tác tuyên truyền, vận động quần chúng, đồng thời phối hợp với Đội trưởng chỉ huy các trận đánh quan trọng. Ngay trong những ngày đầu, dưới sự chỉ đạo của Võ Nguyên Giáp, Chính trị viên Xích Thắng đã cùng Đội giành những chiến thắng vang dội đầu tiên tại Phai Khắt và Nà Ngần, mở đầu truyền thống đánh chắc thắng ngay từ trận đầu của Quân đội ta.

Không chỉ dũng cảm trên chiến trường, Xích Thắng còn là người giỏi vận động, thuyết phục nhân dân. Chuyện kể rằng khi tiến vào Bắc Kạn, ông từng gặp trùm người Hoa kiều cứng đầu. Trước hai hàng lính bảo vệ, ông vẫn bình tĩnh, đĩnh đạc phân tích tình hình: Việt Minh giờ mạnh, Nhật Pháp yếu, theo Việt Minh là con đường sống. Cuối cùng, trùm người Hoa đã đồng ý ủng hộ, trao cho quân Việt Minh những khẩu súng quý giá.

Sau Cách mạng Tháng Tám, đồng chí Xích Thắng tiếp tục đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng: Bí thư kiêm Chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến Bắc Kạn, tỉnh ủy viên ở nhiều tỉnh, và cuối cùng là Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Nông nghiệp 3 Bắc Thái. Ông nghỉ hưu năm 1978 và qua đời một năm sau đó, để lại hình ảnh một người chiến sĩ cách mạng kiên cường, vừa là người chỉ huy quân sự, vừa là nhà chính trị tài năng