Người có công giúp đỡ cách mạng (10)

NHỮNG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
Lá thư gửi từ Ngã ba Đồng Lộc

Tháng Bảy. Thành phố mưa nhẹ.

Tôi đứng trước khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, nơi mười cô gái thanh niên xung phong đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ. Những bậc đá còn đọng nước mưa, hàng thông lặng im. Ở đây, gió không thổi ào ạt, chỉ khe khẽ như một lời thì thầm từ quá khứ.

Tôi đặt bó cúc trắng xuống chân bia đá. Và trong khoảnh khắc ấy, tôi tưởng như mình nghe được tiếng ai đó gọi tên mình.

“Em ơi, em có nghe chị kể chuyện không?”

Nếu có thể viết một lá thư gửi về năm 1968, tôi sẽ viết cho một người chị chưa từng gặp mặt.

Chị hai mươi tuổi. Tôi cũng hai mươi tuổi.

Ở tuổi hai mươi, tôi lo bài thuyết trình, lo tìm việc thực tập, lo deadline dồn dập. Còn chị, ở tuổi hai mươi, chị lo từng đoàn xe ra tiền tuyến có kịp qua trọng điểm hay không, lo từng hố bom vừa lấp xong lại bị cày xới.

Năm ấy, giữa những ngày khói lửa của Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân, con đường huyết mạch qua Đồng Lộc trở thành tọa độ lửa. Bom đạn trút xuống như mưa. Đất đá tung lên, đỏ quạch.

Tôi cố hình dung chị giữa không gian ấy.

Chị có sợ không?

Chắc là có.

Nhưng chị vẫn cười. Nụ cười trong veo giữa khói bom. Chị và đồng đội – mười đóa hoa tuổi xuân – ngày đêm san lấp hố bom, dẫn đường cho xe qua. Các chị không cầm súng ngoài chiến hào, nhưng mỗi nhát cuốc, mỗi xẻng đất đều là một lời thách thức với tử thần.

Tôi đọc lại những dòng tư liệu: “Tiểu đội 4, Đại đội 552… hy sinh khi đang làm nhiệm vụ.” Chỉ một câu ngắn ngủi trong sách sử. Nhưng phía sau câu chữ ấy là cả một bầu trời thanh xuân.

Thanh xuân của chị dừng lại ở tuổi hai mươi.

Thanh xuân của tôi đang bắt đầu với những ước mơ rất khác: đi xa, học cao, sống một cuộc đời bình yên. Sự bình yên ấy được đánh đổi bằng điều gì, nếu không phải bằng máu và tuổi trẻ của thế hệ chị?

Có người từng nói chiến tranh là màu xám của khói súng. Nhưng tôi nghĩ “thời hoa lửa” không chỉ có màu xám. Nó có màu đỏ của đất, màu xanh của rừng, và màu trắng tinh khôi của những ước mơ chưa kịp thực hiện.

Tôi tưởng tượng một buổi tối ở Đồng Lộc. Bom ngớt. Các chị ngồi bên nhau, chia nhau củ sắn, kể chuyện quê nhà. Có thể chị cũng từng thích một người con trai nào đó. Có thể chị cũng từng ước mơ mặc áo dài trắng, đứng trên bục giảng hay làm một y tá trong bệnh viện nhỏ.

Nhưng khi Tổ quốc cần, chị đã chọn đứng ở nơi tuyến lửa.

Sự lựa chọn ấy giản dị mà phi thường.

Rời Đồng Lộc, tôi mang theo một câu hỏi:

Nếu sống trong thời của chị, tôi có đủ can đảm như thế không?

Tôi không chắc.

Nhưng tôi biết, sống trong thời bình hôm nay, tôi có trách nhiệm sống xứng đáng. Xứng đáng với những người đã nằm lại. Xứng đáng với mười cô gái đã hóa thành bất tử nơi ngã ba này.

Thời của tôi không còn bom rơi. Nhưng vẫn có những “mặt trận” khác: mặt trận của tri thức, của sáng tạo, của xây dựng đất nước trong kỷ nguyên mới. Nếu các chị năm xưa đã giữ cho con đường không bị đứt mạch, thì chúng tôi hôm nay phải giữ cho ước mơ dân tộc không ngừng tiến về phía trước.

Trước khi rời đi, tôi quay lại nhìn lần cuối.

Gió vẫn thổi qua hàng thông. Những nén hương nghi ngút. Và tôi tin, đâu đó trong gió, có tiếng cười của những cô gái tuổi hai mươi.

“Chúng em vẫn ở đây,” gió nói.

Không phải trong khói lửa nữa.

Mà trong trái tim của những người trẻ hôm nay – những người đang học cách yêu Tổ quốc bằng cách của thời bình.

Và tôi hiểu, “thời hoa lửa” chưa bao giờ tắt. Nó chỉ chuyển thành ngọn lửa âm ỉ trong mỗi chúng ta – ngọn lửa của biết ơn, của trách nhiệm, và của khát vọng sống đẹp giữa cuộc đời này.