NGƯỜI CON CỦA CỐNG THÔN

Năm 1945, tại Cống Thôn, vùng quê còn được người dân gọi là làng Vịa Con, thuộc xã Yên Viên, huyện Gia Lâm, Hà Nội, một người con trai mang tên Ngô Xuân Quảng ra đời.

Cậu bé Quảng lớn lên giữa một vùng quê giàu truyền thống, nơi những con người quanh năm gắn bó với ruộng đồng và làng xóm. Những năm tháng tuổi thơ của Quảng cũng là những năm đất nước trải qua nhiều biến động. Từ quê hương Cống Thôn, con đường đời của người thanh niên trẻ dần đưa anh đến với một nhiệm vụ lớn hơn: cầm súng bảo vệ Tổ quốc.

Năm 1965, khi cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ mở rộng ra miền Bắc, Ngô Xuân Quảng nhập ngũ. Anh được biên chế vào lực lượng phòng không – không quân.

Tuổi đời khi ấy mới khoảng hai mươi.

Đó là lứa tuổi mà nhiều người trẻ đang nghĩ về tương lai, về gia đình và cuộc sống phía trước. Nhưng với Quảng, những năm tháng tuổi trẻ đã gắn với trận địa, với tiếng máy bay trên bầu trời, tiếng bom đạn và những giờ phút căng thẳng giữa sự sống và cái chết.

Anh cùng đồng đội tham gia chiến đấu tại nhiều trọng điểm. Có những trận đánh kéo dài trong điều kiện vô cùng khốc liệt. Theo các tư liệu, Quảng đã tham gia đánh máy bay Mỹ hàng trăm trận, trong đó có những nhiệm vụ bảo vệ cầu Bắc Giang, đường 20 và thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại chiến trường Lào.

Những trận chiến ấy không chỉ đòi hỏi lòng dũng cảm mà còn cần sự bình tĩnh, chính xác và ý chí thép của người pháo thủ.

Và Quảng đã nhiều lần chứng minh điều đó.

Ba lần bị thương

Chiến tranh không bao giờ chỉ được tính bằng những chiến công.

Sau mỗi trận đánh là những vết thương để lại trên cơ thể người lính.

Ngô Xuân Quảng ba lần bị thương nặng trong chiến đấu. Thế nhưng, mỗi lần qua khỏi, anh lại trở về với đơn vị.

Có một lần, trong trận chiến đấu ác liệt, anh bị thương rất nặng ở vùng bụng. Một nguồn tư liệu ghi lại rằng ruột anh bị thủng nhiều chỗ, nhưng sau khi được điều trị, Quảng vẫn tìm cách xin trở lại đơn vị.

Với một người lính, trở lại trận địa sau một vết thương nặng không phải là chuyện dễ dàng.

Nhưng đối với Quảng, phía trước vẫn còn đồng đội.

Vẫn còn trận địa cần bảo vệ.

Vẫn còn bầu trời quê hương cần giữ gìn.

Vì thế, anh lại trở về.

Người đồng đội cũ sau này kể rằng khi Quảng bị thương, anh vẫn một mực muốn trở lại chiến đấu. Có những lúc đồng đội phải đưa anh về tuyến sau để điều trị.

Có lẽ chính trong những khoảnh khắc ấy, phẩm chất của một người lính mới hiện lên rõ nhất: không phải ở việc người ấy chưa từng biết sợ hãi hay đau đớn, mà ở chỗ dù đau đớn vẫn không từ bỏ nhiệm vụ.

Một người lính không chịu rời trận địa

Đầu năm 1971, những vết thương cũ của Quảng tái phát.

Cơ thể đã chịu quá nhiều thương tích.

Nhưng chiến trường vẫn còn đó.

Quảng lại hành quân cùng đồng đội.

Trên một chặng đường, do đường trơn, xe bị đổ. Tai nạn khiến anh bị chấn thương cột sống và liệt cả hai chân.

Đó có thể là thời điểm mà bất cứ người lính nào cũng phải nghĩ đến việc rời chiến trường.

Nhưng cuộc đời Ngô Xuân Quảng vẫn tiếp tục gắn với đơn vị.

Từ một người trực tiếp đứng bên khẩu pháo, anh dần đảm nhiệm vai trò chỉ huy. Những năm tháng chiến đấu, những lần bị thương và kinh nghiệm trận mạc đã tôi luyện anh thành một cán bộ có bản lĩnh.

Đến năm 1972, Quảng mang quân hàm Thiếu úy, Đại đội phó pháo cao xạ, Tiểu đoàn 21, Sư đoàn 375.

Nhưng những thương tích mà chiến tranh để lại trong cơ thể anh ngày càng nghiêm trọng.

Ngày 5 tháng 7 năm 1972, Ngô Xuân Quảng hy sinh.

Anh ra đi khi mới 27 tuổi.

Hai mươi bảy năm của một đời người — nếu sống trong thời bình, có lẽ đó mới chỉ là những năm tháng bắt đầu dựng xây sự nghiệp, lập gia đình và nghĩ về một tương lai lâu dài.

Nhưng với Ngô Xuân Quảng, tuổi trẻ đã nằm lại cùng những năm tháng chiến tranh.

Tên anh ở lại

Ngô Xuân Quảng được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi của anh cũng được đặt cho một tuyến phố tại Gia Lâm. Tuyến phố Ngô Xuân Quảng được đặt tên vào tháng 7/2001, nối từ khu vực Quốc lộ 5 qua trung tâm Trâu Quỳ đến khu vực Trường Đại học Nông nghiệp I.

Đó không chỉ là một con đường mang tên một người lính.

Đó còn là cách quê hương giữ lại ký ức về một người con đã ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ.

Mỗi ngày, dòng người vẫn đi qua con phố mang tên Ngô Xuân Quảng. Có người biết câu chuyện về người anh hùng. Có người chỉ biết đó là tên một con đường.

Nhưng phía sau cái tên ấy là một cuộc đời.

Một người con của Cống Thôn.

Một người lính phòng không từng đứng giữa những trận bom đạn.

Một người đã ba lần bị thương nặng nhưng vẫn trở lại đơn vị.

Một người dù mang trong mình những thương tích nghiệt ngã vẫn không rời bỏ đồng đội và nhiệm vụ.

Và cuối cùng, một người lính đã nằm xuống ở tuổi hai mươi bảy.

Từ Cống Thôn, con đường của Ngô Xuân Quảng đã đi qua những trận địa khốc liệt của chiến tranh rồi dừng lại vào ngày 5 tháng 7 năm 1972.

Nhưng câu chuyện về anh không dừng ở đó.

Nó tiếp tục trong tên một con phố, trong ký ức của đồng đội, trong sự tri ân của quê hương và trong những trang sử viết về một thế hệ đã dành tuổi trẻ của mình cho đất nước.

Ngô Xuân Quảng – người con của Cống Thôn – đã trở về với quê hương theo một cách khác: bằng tên tuổi được lưu lại giữa đời sống hôm nay.

Và mỗi khi cái tên ấy được nhắc đến, người ta lại nhớ rằng có một chàng trai Hà Nội đã sống một tuổi trẻ rất ngắn, nhưng đã sống trọn vẹn với lý tưởng, với đồng đội và với Tổ quốc.