NGƯỜI CON CỦA ĐẠI NGÀN BÙ GIA MẬP: ĐIỂU GIA – NGỌN LỬA CÁCH MẠNG BẮT ĐẦU TỪ TUỔI MƯỜI BA

Có những trang sử được viết nên bằng những chiến công vang dội, nhưng cũng có những trang sử được viết bằng bước chân âm thầm của những con người bình dị giữa núi rừng. Họ không đứng giữa ánh hào quang, không mang trên mình những lời ca ngợi lớn lao khi tuổi đời còn rất trẻ, mà lặng lẽ đi qua bom đạn, hiểm nguy, gửi trọn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Với tôi, khi tìm hiểu về những câu chuyện thời hoa lửa trên mảnh đất quê hương, hình ảnh ông Điểu Gia – người con dân tộc S’tiêng gắn bó với núi rừng Bù Gia Mập và con đường giao liên Trường Sơn huyền thoại – đã để lại những xúc cảm sâu sắc.

    Hôm nay, khi đứng giữa sân trường Trường Tiểu học và THCS Ngô Quyền, nhìn những gương mặt học trò hồn nhiên , tôi càng thấm thía giá trị của hai chữ hòa bình. Các em được cắp sách đến trường, được sống trong vòng tay gia đình, được nuôi dưỡng những ước mơ về tương lai. Thế nhưng, để có được cuộc sống bình yên ấy, đã có biết bao người con đất Việt phải đi qua những cánh rừng bom đạn, đối mặt với cái chết để giữ vững từng con đường, từng mạch máu giao thông chiến lược của cách mạng. Trong số những con người thầm lặng ấy, ông Điểu Gia là một tấm gương sáng về lòng yêu nước, sự gan dạ và tinh thần kiên trung của đồng bào dân tộc S’tiêng nơi đại ngàn Bù Gia Mập.

Sinh ra và lớn lên trên vùng đất Bù Gia Mập, nơi núi rừng nối tiếp núi rừng, nơi đồng bào S’tiêng bao đời gắn bó với buôn làng, nương rẫy và những con đường mòn xuyên đại ngàn, Điểu Gia sớm hiểu được tình yêu quê hương bằng những điều gần gũi nhất. Với người dân nơi đây, núi rừng không chỉ là nơi sinh sống mà còn là quê hương, là nguồn cội, là nơi chở che biết bao thế hệ. Nhưng khi chiến tranh tràn đến, sự bình yên của buôn làng bị đe dọa, cuộc sống của đồng bào bị cuốn vào những năm tháng khốc liệt. Từ tình yêu dành cho quê hương, lòng căm thù giặc và khát vọng bảo vệ xóm làng, những người con của núi rừng đã từng bước đến với cách mạng.

Điều khiến tôi xúc động nhất khi tìm hiểu về ông Điểu Gia chính là việc ông bắt đầu tham gia công việc cách mạng khi mới 13 tuổi. Ở cái tuổi mà nhiều đứa trẻ hôm nay vẫn còn vô tư vui chơi, cắp sách đến trường, cậu bé Điểu Gia đã rong ruổi khắp những cánh rừng sâu Bù Gia Mập để thực hiện nhiệm vụ. Tuổi thơ của ông không chỉ có tiếng chim rừng, dòng suối mát hay những con đường quen thuộc của buôn làng, mà còn có những bước chân băng rừng, những chuyến đi đòi hỏi sự gan dạ và tinh thần trách nhiệm vượt xa tuổi đời non trẻ.

      Mười ba tuổi – một con số tưởng chừng nhỏ bé, nhưng lại mở ra hành trình lớn lao của một con người. Tôi tự hỏi, phải có tình yêu quê hương sâu sắc đến nhường nào, phải có ý chí và lòng dũng cảm ra sao, một cậu bé mới có thể dấn thân vào con đường đầy hiểm nguy ấy? Có lẽ, với Điểu Gia, cách mạng không phải là điều gì xa xôi, trừu tượng. Đó là bảo vệ chính mảnh đất mình sinh ra, bảo vệ đồng bào, bảo vệ những người đang chiến đấu vì ngày mai đất nước được tự do. Tình yêu nước của ông bắt đầu từ những điều bình dị như thế, để rồi trở thành sức mạnh nâng đỡ ông vượt qua những năm tháng gian lao.

      Trong những năm tháng kháng chiến, Bù Gia Mập giữ vị trí quan trọng trong mạng lưới giao thông chiến lược của tuyến đường Trường Sơn, gắn với hoạt động vận chuyển lực lượng từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Đó là con đường của ý chí thống nhất non sông, nhưng cũng là con đường đầy hiểm nguy, nơi bom đạn của kẻ thù luôn rình rập, nơi sự sống và cái chết có khi chỉ cách nhau trong gang tấc.

Trong hoàn cảnh ấy, nhiệm vụ của Điểu Gia là dẫn đường, băng rừng, bảo vệ bí mật và đưa đón các đoàn quân giải phóng đi qua địa bàn an toàn. Công việc giao liên nghe qua tưởng chừng chỉ là những chuyến đi, nhưng thực chất lại đòi hỏi sự mưu trí, lòng trung thành, khả năng quan sát và tinh thần cảnh giác cao độ. Một con đường bị lộ, một dấu chân bất thường hay một sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến sự an toàn của cả đoàn quân và nhiệm vụ chung của cách mạng.

     Lớn lên giữa núi rừng, Điểu Gia thông thuộc từng lối mòn, hốc đá, khe suối. Những địa hình tưởng chừng hiểm trở, xa lạ đối với người khác lại trở thành lợi thế giúp ông hoàn thành nhiệm vụ. Rừng sâu, suối lớn, những đoạn đường quanh co và những khu vực hiểm trở không thể ngăn bước chân người giao liên trẻ tuổi. Nhưng thiên nhiên khắc nghiệt chưa phải là tất cả. Bom đạn, sự truy lùng của kẻ thù, những cơn sốt rét rừng, vắt rừng và thú dữ luôn là những thử thách có thể cướp đi mạng sống bất cứ lúc nào.

Vậy mà ông vẫn bền bỉ bám rừng, giữ vững nhiệm vụ, góp phần bảo vệ những tuyến đường bí mật và duy trì mạch liên lạc giữa các lực lượng cách mạng. Đằng sau những chuyến đi ấy là sự hy sinh thầm lặng, là những hiểm nguy không phải lúc nào cũng được kể lại bằng những chiến công cụ thể. Có những đóng góp không được đo đếm bằng tiếng súng hay số trận đánh, mà được ghi dấu bằng việc đưa một đoàn quân đến nơi an toàn, giữ kín một tuyến đường và bảo đảm cho nhiệm vụ chung được hoàn thành.

Càng suy ngẫm, tôi càng hiểu rằng, sức mạnh của cách mạng không chỉ được làm nên bởi những người trực tiếp cầm súng chiến đấu, mà còn bởi những con người âm thầm giữ đường, giữ liên lạc, bảo vệ từng bước tiến của đồng đội. Ông Điểu Gia chính là một trong những con người như thế – một người con của đại ngàn dùng sự am hiểu núi rừng, lòng dũng cảm và tình yêu nước để góp sức cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

      Trên hành trình ấy, ông không đơn độc. Cùng với những người đồng chí như Điểu Bun, K’Rua, Ka Giá, Lâm Ron và nhiều người con khác của núi rừng, Điểu Gia đã góp phần xây dựng mạng lưới giao liên vững chắc giữa địa bàn chiến khu gian khổ. Tình đồng chí, đồng đội hòa quyện với tình cảm gắn bó, đùm bọc của đồng bào dân tộc thiểu số đã trở thành điểm tựa tinh thần quý giá. Trong những năm tháng thiếu thốn và hiểm nguy, sự tin tưởng, sẻ chia và đoàn kết đã giúp họ vượt qua thử thách, bảo vệ lực lượng cách mạng và giữ vững con đường hướng đến ngày đất nước thống nhất.

Nhìn lại chặng đường ấy, tôi nhận ra rằng lòng yêu nước không chỉ được thể hiện qua những lời nói lớn lao. Đôi khi, lòng yêu nước chính là sự kiên trì thực hiện một nhiệm vụ nhỏ bé nhưng cần thiết; là sự sẵn sàng đặt lợi ích chung lên trên sự an toàn của bản thân; là niềm tin son sắt vào con đường mà mình đã lựa chọn. Ở Điểu Gia, những phẩm chất ấy được hun đúc từ tuổi thiếu niên và bền bỉ theo ông qua những năm tháng chiến tranh.

     Những đóng góp của ông Điểu Gia trên tuyến đường Trường Sơn đã được ghi nhận bằng Huy hiệu truyền thống Bộ đội 559 – một sự tôn vinh đáng quý đối với người con dân tộc S’tiêng đã dành những năm tháng tuổi trẻ để phục vụ cách mạng. Nhưng vượt lên trên giá trị của một phần thưởng, điều làm nên ý nghĩa sâu sắc trong câu chuyện của ông chính là tinh thần cống hiến bền bỉ, lòng trung thành với cách mạng và sự gắn bó với quê hương, đồng bào.

     Sau ngày đất nước thống nhất, những người từng đi qua chiến tranh trở về với cuộc sống đời thường. Những cánh rừng từng in dấu chân giao liên dần trở thành chứng nhân của một thời lịch sử; những con đường từng nối liền các căn cứ cách mạng trở thành ký ức không thể phai mờ. Với Điểu Gia, hành trình cách mạng từ tuổi mười ba là một phần cuộc đời không thể tách rời, là dấu ấn của những năm tháng ông góp sức cho sự nghiệp chung của dân tộc.

    Ông là một nhân chứng sống của lịch sử địa phương, đại diện cho tinh thần kiên trung, sắt son của đồng bào S’tiêng vùng Bù Gia Mập. Câu chuyện của ông giúp chúng ta hiểu thêm rằng trong cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, có biết bao người bình dị đã góp phần làm nên những chiến công lớn lao. Họ có thể không xuất hiện thường xuyên trong những trang sách phổ thông, nhưng những việc làm, sự hy sinh và lòng quả cảm của họ xứng đáng được các thế hệ sau tìm hiểu, trân trọng và gìn giữ.

     Ngày hôm nay, Bù Gia Mập đang tiếp tục hành trình phát triển trong hòa bình. Những cánh rừng, con suối và buôn làng không chỉ mang vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn lưu giữ ký ức về một thời chiến đấu gian khổ. Nhắc đến Điểu Gia là nhắc đến một thế hệ đã sống, chiến đấu và cống hiến trong những năm tháng đặc biệt của lịch sử; nhắc chúng ta không được lãng quên những con người đã góp phần để quê hương có được ngày hôm nay.

Cầm trên tay những tư liệu về Đề án “Câu chuyện thời hoa lửa”, tôi càng cảm nhận rõ rằng lịch sử không phải là những dòng chữ nằm yên trên trang giấy. Lịch sử hiện diện trong từng vùng đất, từng con đường, từng mái trường và trong câu chuyện của những con người đã dành cả tuổi thanh xuân cho Tổ quốc. Từ câu chuyện ông Điểu Gia, tôi hiểu rằng lòng yêu nước có thể bắt đầu từ một cậu bé mười ba tuổi, từ tình yêu dành cho buôn làng, từ mong muốn bảo vệ đồng bào và từ ý chí không lùi bước trước khó khăn, thử thách.

Cổng vào vườn quốc gia Bù Gia Mập

Các bia đá và khu tưởng niệm di tích lịch sử là minh chứng sống động cho tinh thần chiến đấu anh dũng của quân dân ta mà ông Điểu Gia và những người đồng đội dân tộc S'tiêng (như Điểu Bun, K'Rua, Ka Giá...) đã trực tiếp bảo vệ.

Bản đồ ghi dấu  Tuyến đường xâm nhập Trường Sơn (Đoàn 559) kéo dài từ Bắc vào tận Bù Gia Mập (Bình Phước). Đây chính là tuyến đường huyết mạch mà ông Điểu Gia từ năm 13 tuổi đã dùng sự am hiểu rừng núi để dẫn lối cho hàng vạn bộ đội.

   Là một đoàn viên thanh niên, đồng thời là một giáo viên đang công tác tại Trường Tiểu học và THCS Ngô Quyền, tôi tự nhắc mình phải sống có trách nhiệm hơn với quê hương, đất nước và với chính công việc mình đang đảm nhận. Chúng tôi không phải đối mặt với bom đạn như thế hệ cha anh, nhưng vẫn có những nhiệm vụ cần kiên trì thực hiện: tận tụy trong từng tiết dạy, chủ động học tập và rèn luyện, tích cực tham gia các hoạt động Đoàn, góp sức xây dựng cộng đồng và chăm lo cho thế hệ trẻ.

Đặc biệt, với những học sinh đang lớn lên trên địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số, việc kể lại những câu chuyện như hành trình cách mạng của ông Điểu Gia càng có ý nghĩa thiết thực. Tôi mong rằng qua mỗi câu chuyện lịch sử, các em không chỉ biết thêm về những năm tháng chiến tranh mà còn hiểu được giá trị của hòa bình, tình yêu quê hương, tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc và trách nhiệm của bản thân đối với cộng đồng. Những bài học ấy cần được nuôi dưỡng bằng lời nói gần gũi, bằng những việc làm thiết thực và bằng chính tấm gương của người thầy trong cuộc sống hằng ngày.

Tôi cũng tin rằng, giáo dục truyền thống không chỉ dừng lại ở những buổi sinh hoạt hay những bài học trong sách giáo khoa. Đó còn là hành trình giúp học sinh biết trân trọng những người đã hy sinh, biết yêu quý nơi mình sinh sống, biết tự hào về truyền thống của dân tộc mình và biết nỗ lực vươn lên dù hoàn cảnh còn nhiều khó khăn. Khi những giá trị ấy được gieo vào tâm hồn trẻ thơ, ký ức lịch sử sẽ không bị lãng quên mà tiếp tục được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ông Điểu Gia đã bắt đầu hành trình cách mạng khi tuổi đời mới mười ba. Còn chúng tôi hôm nay, khi được sống và làm việc dưới bầu trời hòa bình, càng phải biết trân trọng từng cơ hội học tập, lao động và cống hiến. Sự tri ân chân thành nhất dành cho những người đi trước không chỉ nằm ở những lời ca ngợi, mà phải được thể hiện bằng hành động cụ thể, bằng tinh thần trách nhiệm và bằng khát vọng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

      Đại ngàn Bù Gia Mập vẫn xanh qua năm tháng. Những con đường hôm nay có thể đã đổi thay, nhưng dấu chân của những người giao liên năm xưa vẫn còn đó trong ký ức của quê hương. Điểu Gia – người con S’tiêng tham gia cách mạng từ tuổi mười ba – đã để lại cho thế hệ hôm nay một bài học sâu sắc về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và sự tận hiến thầm lặng.

      Tuổi trẻ của ông đã gửi lại nơi đại ngàn để góp phần làm nên mùa xuân độc lập của dân tộc. Tuổi trẻ của chúng tôi hôm nay xin được tiếp nối bằng tri thức, trách nhiệm, lòng nhân ái và nhiệt huyết dựng xây đất nước. Bởi thời hoa lửa tuy đã lùi xa, nhưng ngọn lửa yêu nước mà những người như ông Điểu Gia thắp lên sẽ còn mãi soi đường cho các thế hệ mai sau.