Người con của một gia đình yêu nước

Nguyễn Trãi sinh năm 1380, hiệu là Ức Trai, quê gốc ở Chi Ngại, Chí Linh, Hải Dương. Sau này, gia đình ông chuyển về Nhị Khê, Thường Tín, Hà Nội. Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống học vấn và lòng yêu nước.

Cha ông là Nguyễn Phi Khanh, một nhà nho nổi tiếng, có tài văn chương và từng thi đỗ Thái học sinh dưới triều Trần. Mẹ ông là Trần Thị Thái, con gái của quan Tư đồ Trần Nguyên Đán. Nhờ đó, Nguyễn Trãi từ nhỏ đã có điều kiện tiếp xúc với sách vở, văn chương và những tư tưởng của Nho học.

Tuy nhiên, tuổi thơ của ông không hoàn toàn bình yên. Cuối thế kỷ XIV, xã hội Đại Việt trải qua nhiều biến động. Nhà Trần suy yếu, nhà Hồ từng bước thay thế nhà Trần. Những thay đổi chính trị ấy ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của nhiều gia đình quan lại và trí thức.

Nguyễn Trãi lớn lên trong hoàn cảnh đất nước có nhiều biến chuyển. Ông được cha dạy học và sớm thể hiện khả năng về văn chương, lịch sử và tư tưởng.

Điều đặc biệt trong con người Nguyễn Trãi là ông không chỉ quan tâm đến việc học để đạt danh vọng. Ông còn suy nghĩ về trách nhiệm của người trí thức đối với đất nước và nhân dân.

Những tư tưởng ấy sau này trở thành một phần quan trọng trong sự nghiệp của ông.

Nguyễn Trãi cũng chịu ảnh hưởng từ ông ngoại Trần Nguyên Đán, một nhân vật có vị trí cao trong triều đình nhà Trần. Gia đình ông vì thế có truyền thống gắn bó với chính trị và văn hóa Đại Việt.

Nhưng lịch sử đã đưa Nguyễn Trãi vào một thời kỳ đầy biến động.

Năm 1400, Hồ Quý Ly lập ra nhà Hồ. Nguyễn Trãi khi ấy còn trẻ. Chỉ vài năm sau, quân Minh tiến vào Đại Việt và nhà Hồ thất bại.

Những biến cố ấy trở thành bước ngoặt lớn đối với cuộc đời Nguyễn Trãi.

Từ một người học hành trong một gia đình danh giá, ông phải chứng kiến đất nước rơi vào chiến tranh và mất quyền tự chủ.

Những trải nghiệm thời niên thiếu đã góp phần hình thành tư tưởng của Nguyễn Trãi về đất nước, nhân dân và trách nhiệm của người làm quan.

Sau này, khi tham gia cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, ông không chỉ là một nhà chính trị mà còn là một nhà văn hóa lớn.

Nhìn lại tuổi thơ Nguyễn Trãi, có thể thấy những ảnh hưởng từ gia đình và hoàn cảnh lịch sử đã góp phần tạo nên một nhân vật đặc biệt của lịch sử Việt Nam.