NGƯỜI CON CỦA NÚI RỪNG YÊN THÀNH

Trên đất nước Việt Nam mình, có biết bao ngọn đồi, ngọn núi đã từng vang lên tiếng súng, từng nhuộm máu của những người lính trẻ tuổi để giành lại hòa bình cho hôm nay? Một trong những ngọn đồi ấy là Điện Biên Phủ – nơi mà tên tuổi một người con xứ Nghệ đã trở thành bất tử. Đó là Anh hùng Trần Can – người lính trẻ tuổi gan vàng dạ sắt, người đã ngã xuống giữa lòng chiến trường khi tuổi đời còn rất trẻ, để lại cho đời sau một câu chuyện đẹp như ánh lửa không bao giờ tắt.

Trần Can sinh ra vào năm 1931, ở một làng quê nhỏ thuộc xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An – mảnh đất vốn nổi tiếng là quê hương của nhiều anh hùng, hào kiệt. Nếu ví đất nước Việt Nam như một cây đại thụ vững chãi, thì Nghệ An chính là một trong những chiếc rễ sâu nhất, bền nhất, đã nuôi dưỡng bao thế hệ con người gan dạ, kiên cường. Trần Can lớn lên giữa cánh đồng lúa xanh rì, giữa những con đường đất đỏ quen thuộc, như bao cậu bé thôn quê khác.

Nhưng trong lòng cậu bé ấy, từ rất sớm đã nhóm lên một ngọn lửa nhỏ – ngọn lửa của lòng yêu nước. Ngọn lửa ấy giống như hạt mầm nằm im trong đất, chỉ chờ có cơ hội là sẽ vươn lên thành cây cao, tỏa bóng rợp cả một vùng trời. Và rồi, khi đất nước cần những người con dũng cảm cầm súng ra trận, Trần Can đã không ngần ngại lên đường, gia nhập Quân đội Nhân dân Việt Nam, trở thành một chiến sĩ, rồi sau đó là một người Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam đầy nhiệt huyết.

Chàng trai trẻ Trần Can dần trưởng thành trong quân ngũ, từ một người lính bình thường trở thành Đại đội phó bộ binh thuộc Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Cứ như một hạt giống nhỏ được gieo xuống đất tốt, được vun trồng, chăm bón bằng tinh thần kỷ luật và lòng yêu Tổ quốc, Trần Can đã lớn lên thành một người chỉ huy gan dạ, được đồng đội tin yêu, quý trọng.

Có lẽ khi còn nhỏ, cũng như bao bạn bè cùng làng, Trần Can từng chăn trâu trên những cánh đồng quê, từng tắm sông, bắt cá những buổi trưa hè oi ả, từng nghe ông bà kể chuyện ngày xưa bên ánh đèn dầu. Nhưng khi quê hương bị giặc giày xéo, cậu bé hồn nhiên ấy đã sớm hiểu rằng, hạnh phúc bình yên của một làng quê nhỏ không thể có được nếu cả dân tộc còn chưa được tự do. Chính suy nghĩ ấy đã thúc đẩy Trần Can rời xa mái nhà thân thương, khoác lên mình bộ quân phục, bước vào con đường gian khổ nhưng đầy vinh quang của một người chiến sĩ.

Mùa xuân năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ mở ra – một trận chiến lớn lao, được ví như cuộc đấu trí, đấu sức giữa quân và dân ta với đội quân thực dân Pháp hùng mạnh. Trận đánh đầu tiên, mở màn cho cả chiến dịch lịch sử ấy, diễn ra trên đồi Him Lam.

Lòng chảo Điện Biên khi ấy như một chiếc bàn cờ khổng lồ, mà trên đó, quân Pháp đã dày công xây dựng một tập đoàn cứ điểm bất khả chiến bại. Hàng vạn quân lính, hàng trăm khẩu pháo, hệ thống công sự chằng chịt được dựng lên, tưởng như có thể đứng vững muôn đời. Nhưng quân và dân ta, với ý chí quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh đã không hề run sợ trước thế trận tưởng chừng như không thể lay chuyển ấy.

Đồi Him Lam khi đó được quân Pháp xây dựng kiên cố như một con nhím khổng lồ, mình đầy gai sắc nhọn, với hầm hào, lô cốt chằng chịt, súng đạn bố trí khắp nơi. Để tiến vào được trung tâm, quân ta phải vượt qua từng lớp gai nhọn ấy, từng bức tường lửa rực cháy bởi đạn pháo réo rít trên đầu.

Trong giờ phút cam go đó, Trần Can được giao một nhiệm vụ vô cùng quan trọng: chỉ huy một tiểu đội đánh thọc sâu, tiến thẳng vào sở chỉ huy của địch để tiêu diệt đầu não chỉ huy nơi đây. Đây là nhiệm vụ khó khăn và nguy hiểm, như việc phải len qua khe cửa hẹp giữa muôn vàn lưỡi gươm đang chờ sẵn.

Tiếng súng nổ vang như sấm rền giữa trời, đạn pháo cày xới mặt đất, khói lửa bốc lên nghi ngút như cả ngọn đồi đang bốc cháy. Nhưng giữa khung cảnh khốc liệt ấy, Trần Can vẫn hiên ngang như một ngọn núi đứng vững giữa bão giông, dẫn đầu tiểu đội của mình xông lên phía trước. Anh vượt qua từng lô cốt tiền duyên – những chiếc lô cốt giống như những con quái vật bằng đá, phun lửa đỏ rực từ những họng súng đen ngòm – để tiến thẳng vào sở chỉ huy của địch.

Và rồi, giữa tiếng súng vẫn còn vang dội, một hình ảnh đẹp đẽ đã hiện lên: Trần Can cắm lá cờ của quân đội ta lên đỉnh lô cốt vừa chiếm được. Lá cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió, như một ngọn đuốc rực sáng giữa làn khói súng mịt mù, báo hiệu cho cả chiến trường biết rằng quân ta đã giành được một chiến công đầu tiên. Đó là hình ảnh mà bất cứ ai chứng kiến cũng không thể nào quên – một lá cờ nhỏ bé nhưng mang trong mình cả niềm tin, cả khát vọng độc lập của một dân tộc.

Sau khi cắm cờ, Trần Can tiếp tục chỉ huy tiểu đội của mình truy quét những tên lính Pháp còn ẩn nấp trong hầm ngầm. Cuối trận đánh ấy, quân ta đã bắt sống 25 tên địch, thu được rất nhiều vũ khí. Chiến thắng đồi Him Lam vang lên như tiếng chuông mở đầu cho một bản anh hùng ca lớn lao – bản anh hùng ca của chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đêm ấy, trong căn hầm dã chiến còn vương mùi thuốc súng, có lẽ Trần Can cũng chỉ kịp chợp mắt được vài giờ ngắn ngủi. Người chiến sĩ trẻ tuổi ấy chưa biết rằng, phía trước mình còn rất nhiều trận đánh gian khổ hơn, nhiều thử thách lớn hơn đang chờ đợi. Nhưng có một điều chắc chắn: ngọn lửa quyết tâm trong lòng anh, cũng như trong lòng hàng vạn chiến sĩ khác đang có mặt tại Điện Biên Phủ những ngày ấy, không hề lụi tắt, mà ngày càng cháy bùng lên mạnh mẽ hơn sau mỗi chiến công.

Chiến dịch Điện Biên Phủ không chỉ có một trận đánh. Đó là một chuỗi dài những ngày tháng gian khổ, mà mỗi trận đánh lại là một bài học về sự kiên trì, lòng dũng cảm. Sau chiến thắng Him Lam, Trần Can lại tiếp tục được giao nhiệm vụ trong một trận đánh khác – trận đánh trên điểm cao 507.

Nếu ví những điểm cao quanh Điện Biên Phủ như những chiếc chìa khóa khổng lồ giữ cánh cửa dẫn vào lòng Mường Thanh, thì điểm cao 507 chính là một trong những chiếc chìa khóa quan trọng nhất. Ai nắm được điểm cao này, người đó sẽ mở được con đường tiến vào trung tâm của địch.

Trần Can dẫn đầu tiểu đội của mình xông lên, đánh chiếm mỏm cột cờ trên điểm cao 507. Nhưng quân Pháp không dễ dàng buông bỏ vị trí quan trọng này. Chúng cho pháo bắn đáp trả dữ dội, rồi liên tục cho lính xung phong để chiếm lại trận địa. Hai bên giành giật từng tấc đất, như hai đội kéo co quyết liệt mà chiến thắng chỉ nghiêng về bên nào có ý chí kiên cường hơn.

Một lần, hai lần, ba lần, rồi bốn lần, quân Pháp ào ạt phản kích. Nhưng đơn vị của Trần Can vẫn như một bức tường thành vững chãi, không hề lùi bước, đứng vững trên trận địa mà mình vừa giành được.

Đến lần phản kích thứ năm, quân Pháp dùng một chiến thuật nguy hiểm hơn: chúng ném lựu đạn vào trận địa của ta trước khi xung phong, hy vọng lựu đạn nổ sẽ làm quân ta hoảng loạn, tan vỡ hàng ngũ. Nhưng Trần Can đã có một hành động phi thường, gan dạ đến kinh ngạc: anh nhanh tay nhặt lấy những quả lựu đạn còn chưa kịp nổ, rồi ném trả lại đúng vào hàng ngũ quân địch! Hành động ấy nhanh như tia chớp, dũng cảm như người không hề biết sợ là gì, đã khiến chính những quả lựu đạn của địch trở thành vũ khí gây hại cho chúng.

Sau đó, Trần Can cùng đồng đội xông lên đánh giáp lá cà với quân địch – đó là kiểu chiến đấu cận kề, mặt đối mặt, gan đối gan, không còn khoảng cách của những viên đạn từ xa nữa. Trận chiến khốc liệt đến mức hầu hết các chiến sĩ trong đại đội đều bị thương vong. Trần Can cũng không tránh được – anh bị thương ngay trên trận địa. Nhưng giống như một ngọn đèn dầu dù bị gió thổi mạnh vẫn cố gắng giữ cho ánh sáng không tắt, Trần Can vẫn nén đau, tiếp tục chỉ huy bộ đội cầm cự, chiến đấu đến cùng.

Các em thử nghĩ xem, giữa lúc cơ thể đang đau đớn vì vết thương, giữa lúc xung quanh chỉ còn lại tiếng rên của đồng đội bị thương và tiếng súng vẫn chưa ngớt, một người bình thường có thể sẽ rất dễ nản lòng, buông xuôi. Nhưng Trần Can không như vậy. Ý chí của anh giống như rễ cây bám sâu vào đá, dù bị bão tố vùi dập đến mức nào cũng không chịu bật gốc. Chính tinh thần ấy đã truyền sang từng người lính còn lại trong đơn vị, giúp họ có thêm sức mạnh để tiếp tục bám trụ trận địa.

Sáng hôm sau, khi ánh mặt trời vừa hé lên trên chiến trường còn vương mùi khói súng, Trần Can – với vết thương vẫn còn đau nhức trên cơ thể – đã làm một điều khiến ai nghe cũng phải cảm động. Anh tập hợp những thương binh nhẹ lại, động viên tinh thần cho từng người, chấn chỉnh lại tổ chức đơn vị, rồi cùng nhau củng cố lại trận địa.

Hình ảnh ấy đẹp như một người anh cả trong gia đình, dù bản thân đang mang trên mình những vết thương, vẫn gắng gượng đứng lên để che chở, dẫn dắt những người em nhỏ của mình vượt qua khó khăn. Một người chỉ huy thực sự không phải là người chỉ biết ra lệnh, mà là người luôn đứng ở hàng đầu, cùng chia sẻ gian khổ, hiểm nguy với đồng đội của mình. Trần Can chính là người chỉ huy như thế.

Nhưng quân Pháp vẫn chưa từ bỏ. Chúng tiếp tục phản kích dữ dội hơn nữa, với mong muốn đánh bật quân ta ra khỏi điểm cao 507, giành lại con đường cửa ngõ tiến vào Mường Thanh – trung tâm đầu não của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Nếu để mất điểm cao này, công sức của bao chiến sĩ đã đổ ra trước đó sẽ trở thành vô nghĩa.

Trần Can lại một lần nữa đứng lên, chỉ huy đơn vị của mình chống trả anh dũng. Anh và đồng đội đã chiến đấu như những ngọn sóng kiên cường giữa biển khơi, dù bão tố có dữ dội đến đâu cũng không chịu lùi bước, không chịu để bờ cát bị cuốn trôi. Họ đã giữ vững được trận địa, tạo ra một thế trận thuận lợi, mở đường cho quân ta tiến vào trung tâm Mường Thanh trong những ngày sau đó.

Nhưng chính trong buổi sáng đầy khói lửa và quyết tâm ấy – sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954 – người chỉ huy trẻ tuổi, gan dạ Trần Can đã ngã xuống. Anh hy sinh khi chiến dịch Điện Biên Phủ đang ở những giờ phút quyết định nhất, khi chiến thắng đã gần kề trong tầm tay. Anh đã không được nhìn thấy lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm Đờ Cát chỉ ít giờ sau đó, không được nghe tiếng reo hò mừng chiến thắng vang khắp cánh đồng Mường Thanh.

Nếu chiến thắng Điện Biên Phủ là một bông hoa rực rỡ nở ra giữa bầu trời lịch sử, thì sự hy sinh của Trần Can và biết bao đồng đội của anh chính là những hạt mưa, những giọt sương đã thấm sâu vào đất để bông hoa ấy có thể vươn lên, tỏa hương thơm ngát đến muôn đời sau.

Với những chiến công và sự dũng cảm phi thường của mình, Trần Can đã được Nhà nước tặng thưởng nhiều huân chương cao quý: Huân chương Quân công hạng Nhì, hạng Ba, hai Huân chương Chiến công hạng Nhất. Anh cũng hai lần được bầu là chiến sĩ thi đua của Đại đoàn 312 – một danh hiệu vinh dự, ghi nhận tinh thần gương mẫu, chiến đấu hết mình của một người lính.

Sau khi hy sinh, Trần Can đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Đó là sự ghi nhận xứng đáng cho một cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực sáng như ánh sao băng giữa trời đêm – dù chỉ lướt qua trong khoảnh khắc, nhưng ánh sáng ấy đã in dấu mãi mãi trong lòng người ở lại.

Ngày nay, nếu có dịp đến thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên, chúng ta sẽ thấy mộ của Anh hùng Trần Can được đặt tại nghĩa trang A1 – nơi yên nghỉ của biết bao chiến sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Nơi đây cũng có một con đường và một ngôi trường học mang tên ông, để các thế hệ học sinh ngày ngày cắp sách đến trường đều được nhắc nhớ về một người anh hùng đã sống và chiến đấu hết mình cho đất nước. Ở thành phố Đà Nẵng xa xôi, cũng có một con đường mang tên Trần Can, như một nhịp cầu nối liền tình cảm của người dân khắp mọi miền đất nước với người anh hùng trẻ tuổi của xứ Nghệ.

Anh hùng Trần Can là câu chuyện về một chàng trai trẻ, lớn lên từ một làng quê bình dị, nhưng đã mang trong mình một trái tim lớn lao, một ý chí kiên cường như sắt đá. Anh đã sống cuộc đời ngắn ngủi – chỉ 23 năm – nhưng đã làm được những điều phi thường: dẫn đầu đồng đội xông pha giữa mưa bom bão đạn, cắm cờ chiến thắng trên đồn giặc, nhặt lựu đạn ném trả quân thù, và đến những giờ phút cuối cùng vẫn không rời trận địa.

Cuộc sống hòa bình mà chúng ta đang có hôm nay – những ngôi trường rộn ràng tiếng cười, những con đường rợp bóng cây xanh, những bữa cơm đầm ấm bên gia đình – tất cả đều được đánh đổi bằng máu xương của những người anh hùng như Trần Can. Mỗi khi chúng ta đọc sách, viết bài, hay đứng dưới lá cờ đỏ sao vàng trong giờ chào cờ, hãy nhớ rằng lá cờ ấy đã từng được những bàn tay như bàn tay của Trần Can nâng lên giữa khói lửa chiến tranh, để giờ đây nó có thể tung bay yên bình trên mỗi sân trường.

Hãy học tập tốt, sống thật tốt, và luôn khắc ghi trong lòng lòng biết ơn đối với những người anh hùng đã ngã xuống vì Tổ quốc – đó cũng là cách đẹp nhất để chúng ta tiếp nối ngọn lửa mà Anh hùng Trần Can và bao thế hệ cha anh đã thắp lên.