NGƯỜI CON GÁI CỦA DÒNG SÔNG QUÊ HƯƠNG

Cô gái của làng quê ven sông

Năm 1927, tại một làng nhỏ thuộc xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương (ngày nay là xã Hợp Tiến, thành phố Hải Phòng), có một bé gái cất tiếng khóc chào đời. Quê chị nằm bên những cánh đồng lúa xanh rì, có dòng sông hiền hòa chảy qua, có những hàng tre nghiêng bóng mát rượi mỗi trưa hè. Người ta đặt tên chị là Bưởi — một cái tên dân dã, mộc mạc như chính những người nông dân chân chất nơi đây.

Tuổi thơ của chị Bưởi gắn liền với ruộng đồng, với tiếng gà gáy sáng, với những buổi chiều thả diều trên bờ đê. Nhưng quê hương chị, cũng như bao làng quê Việt Nam khác lúc bấy giờ, đang sống dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Bầu trời tuổi thơ tưởng như yên bình ấy, kỳ thực vẫn đang âm ỉ những đám mây giông của một thời đại đầy biến động.

Ngọn lửa cách mạng bùng lên

Rồi mùa thu năm 1945 ấy đã đến — mùa thu của Cách mạng tháng Tám, mùa thu mà cả dân tộc Việt Nam vùng lên giành lại độc lập, tự do. Như muôn ngàn người con gái Việt Nam khác, chị Mạc Thị Bưởi, khi ấy mới mười tám tuổi, đã hăng hái tham gia vào tổ chức Phụ nữ Cứu quốc ngay tại quê nhà.

Các em có thể tưởng tượng: một cô gái trẻ, đôi mắt sáng ngời như ánh sao đêm dẫn đường, trái tim cháy bỏng tình yêu nước, đã rời bỏ những lo toan thường nhật để dấn thân vào con đường đấu tranh đầy gian khó. Đó là khởi đầu cho một hành trình mà chị sẽ đi đến tận giây phút cuối cùng của cuộc đời mình.

Bông hoa thép giữa vùng đất bị giặc kiểm soát

Khi thực dân Pháp quay lại tái chiếm Đông Dương, quê hương chị Bưởi rơi vào vùng kiểm soát gắt gao của quân địch. Chị không hề chùn bước, mà tiếp tục tham gia lực lượng du kích, trở thành một cán bộ chính trị cơ sở, lặng lẽ hoạt động ngay trong lòng vùng đất bị giặc cai quản.

Năm 1949 là một năm đầy thử thách. Quân đội Pháp dựng lên bốt Trung Hà, xây hàng rào dây thép gai, dựng tháp canh sừng sững, rồi liên tục mở những cuộc càn quét để kiểm soát cả một vùng rộng lớn quanh xã Nam Tân. Trước sức ép ấy, nhiều cán bộ Việt Minh buộc phải rút sang vùng khác để bảo toàn lực lượng.

Chỉ riêng Mạc Thị Bưởi vẫn ở lại.

Các em hãy thử nghĩ xem: giữa vòng vây dày đặc của đồn bốt, tháp canh và những cuộc càn quét, chị Bưởi vẫn như một cây tre giữa bão giông — thân tre có thể nghiêng ngả trước gió mạnh, nhưng gốc rễ vẫn cắm sâu vào đất mẹ, không gì lay chuyển được. Chị kiên trì gây dựng lại tổ chức cho Việt Minh trong những điều kiện gian khổ nhất.

Không chỉ kiên trì bám trụ, chị còn làm được những điều phi thường: tổ chức ba tổ nữ du kích, xây dựng ba mươi lăm cơ sở cách mạng tại ba thôn trong xã, và vận động bà con không nộp thuế, không đi phu cho quân Pháp. Mỗi cơ sở chị xây dựng nên giống như một viên gạch nhỏ, lặng lẽ góp vào nền tảng vững chắc cho phong trào cách mạng nơi quê nhà.

Người trinh sát gan dạ

Năm 1950, quân Việt Minh chuẩn bị tấn công đồn Thanh Dung. Đây là một trận đánh quan trọng, và để trận đánh thành công, cần có người đi trinh sát, dò xét tình hình địch trước. Nhiệm vụ nguy hiểm ấy được giao cho chị Mạc Thị Bưởi.

Chị đã len lỏi vào sát đồn giặc, ghi nhớ từng vị trí, từng đường đi, như một con thoi lặng lẽ dệt nên tấm vải chiến thắng. Nhờ những thông tin quý giá mà chị mang về, trận đánh đồn Thanh Dung đã diễn ra thắng lợi.

Tên tuổi và sự gan dạ của chị khiến quân Pháp vừa nể sợ, vừa căm tức. Chúng nhiều lần treo giải thưởng lớn, ra sức truy lùng, mong bắt được chị Mạc Thị Bưởi. Nhưng giặc Pháp vẫn không thể nào chạm tới được “bóng hồng” gan dạ ấy, bởi chị luôn được bà con quê hương hết lòng che chở, đùm bọc.

Khúc tráng ca không lời cuối

Năm 1951, chị Bưởi được giao một nhiệm vụ mới: vận động nhân dân trong vùng tạm chiếm góp gạo, đường, sữa để chuyển ra vùng tự do, phục vụ cho Chiến dịch Trần Hưng Đạo, đánh vào đường số 18. Đây là công việc thầm lặng nhưng vô cùng quan trọng, góp phần nuôi dưỡng sức mạnh cho cuộc kháng chiến.

Trong một lần vận chuyển hàng hóa như thế, chị bị quân Pháp phục kích và bắt được. Giặc tra tấn chị hết sức tàn bạo, mong chị khai ra tổ chức, khai ra đồng đội. Nhưng giống như viên ngọc giữa lò lửa vẫn không hề tan chảy, chị Mạc Thị Bưởi kiên quyết không khai một lời.

Ngày 23 tháng 4 năm 1951, chị đã anh dũng hy sinh, khi tuổi đời chỉ vừa hai mươi bốn — độ tuổi còn rất trẻ, độ tuổi của những ước mơ và hoài bão. Nhưng chị đã chọn đánh đổi tuổi xuân của mình để giữ vẹn nguyên lòng trung thành với Tổ quốc, với đồng bào, với lý tưởng cách mạng mà chị đã theo đuổi.

Chị ngã xuống, nhưng tên tuổi chị mãi đứng lên cùng đất nước.

Đóa hoa bất tử giữa lòng dân tộc

Ngày 31 tháng 8 năm 1955, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã truy tặng chị Mạc Thị Bưởi danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng với Huân chương Quân công hạng Hai. Chị là một trong những người được phong tặng ngay từ đợt đầu tiên — năm 1955 — một sự ghi nhận xứng đáng cho những đóng góp và sự hy sinh cao cả của chị.

Tên chị Mạc Thị Bưởi đã sống mãi trong lòng dân tộc qua nhiều hình thức trang trọng:

• Tại huyện Nam Sách (Hải Dương), người ta đã dựng tượng đài Mạc Thị Bưởi cạnh tỉnh lộ 183, cùng một nhà tưởng niệm gần khu vực đền thờ Mạc Đĩnh Chi.

• Họa sĩ Bùi Trang Chước đã vẽ bộ tem mang tên “Anh hùng Mạc Thị Bưởi”, phát hành ngày 3 tháng 11 năm 1956 — bộ tem hiếm và có giá trị cao bậc nhất của tem Việt Nam.

• Tên chị được đặt cho những con đường, con phố trang trọng tại nhiều thành phố lớn: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Hới (Quảng Bình), Nam Định, Hạ Long (Quảng Ninh), và Pleiku.

Mỗi con đường mang tên chị, mỗi tấm tem nhỏ in hình chị, đều là một lời nhắc nhở: dù chiến tranh đã lùi xa, dù chị đã hóa thân vào đất mẹ từ lâu, nhưng tinh thần bất khuất, kiên trung của chị Mạc Thị Bưởi vẫn còn sống mãi, như ngọn đèn không bao giờ tắt trong tâm hồn người Việt Nam.

Điều chị Bưởi gửi lại cho chúng ta

Câu chuyện về chị Mạc Thị Bưởi không chỉ là một trang sử, mà còn là một bài học quý giá về lòng yêu nước, về sự can đảm và lòng trung thành. Khi còn trẻ, chị Bưởi cũng từng chạy chơi trên bờ đê, từng có những ước mơ giản dị như bao bạn trẻ khác. Nhưng khi đất nước cần, chị đã không ngần ngại đặt lợi ích của Tổ quốc lên trên hết.

Lòng yêu nước không phải lúc nào cũng là những điều to tát. Đôi khi, nó bắt đầu từ những việc nhỏ bé: chăm học, biết yêu thương gia đình, biết quý trọng những gì ông bà, cha mẹ đã hy sinh để có được. Hãy nhớ rằng, mỗi trang sách các em đang học hôm nay, mỗi giờ học yên bình trong lớp, đều được đánh đổi bằng những giọt mồ hôi, nước mắt, và cả máu của những người anh hùng như chị Mạc Thị Bưởi.

Qua câu chuyện này, hy vọng chúng ta thêm yêu quý và biết ơn những trang sử vàng của dân tộc, biết trân trọng hòa bình mà chúng ta đang được sống, và nuôi dưỡng trong mình tình yêu quê hương, đất nước — như đóa hoa Mạc Thị Bưởi đã từng nở giữa những năm tháng gian khó nhất của lịch sử.