Người con gái Đất Đỏ - Câu chuyện thời hoa lửa

Võ Thị Sáu (1933 – 23 tháng 1 năm 1952) là một nữ du kích trong Chiến tranh

Việt-Pháp ở Việt Nam, người nhiều lần thực hiện các cuộc mưu sát nhắm vào các sĩ

quan Pháp và những người Việt cộng tác với chính quyền thực dân Pháp tại miền Nam

Việt Nam lúc bấy giờ.

Võ Thị Sáu sinh năm 1933 tại làng Phước Thọ, tổng Phước Hưng Hạ, tỉnh Bà Rịa (nay

là xã Đất Đỏ, Thành phố Hồ Chí Minh). Một số tài liệu khác ghi nguyên quán của chị

tại làng Long Mỹ, tổng Phước Hưng Thượng, tỉnh Bà Rịa (nay là xã Phước Hải, Thành

phố Hồ Chí Minh).

Chị sinh ra trong một gia đình nghèo, cha làm nghề đánh xe ngựa chở khách thuê đi

Long Điền, Phước Hải, mẹ buôn bán bún bì chả tại chợ Đất Đỏ, từ nhỏ, chị phải phụ

giúp cha mẹ để sinh kế nhai. Năm chị lên 4 tuổi, gia đình chị đã thuê một căn nhà

thuộc dãy phố chợ do làng xây dựng để cho thuê mượn. Căn nhà ngày nay thuộc thị

trấn Đất Đỏ, được Nhà nước Việt Nam cho phục dựng để làm nhà lưu niệm về chị.

Sau khi quân Pháp tái chiếm vùng Đất Đỏ vào cuối năm 1945, các anh trai của chị Sáu

đã thoát li gia đình, hoạt động kháng chiến cho phong trào Việt Minh. Chị đã bỏ dở

việc học, ở nhà giúp mẹ cha kiếm sống và bí mật tiếp tế cho các anh đang công tác

trong Chi đội Giải phóng quân của tỉnh Bà Rịa.

Năm 1946, chị theo anh trai là Võ Văn Me vào khu kháng chiến, và trở thành liên lạc

viên của Đội Công an xung phong Đất đỏ; đặc biệt là trận tập kích bằng lựu đạn tại lễ

kỉ niệm Quốc khánh Pháp ngày 14 tháng 7 năm 1949 tại Đất Đỏ, gây được tiếng vang

lớn ở vùng Đất Đỏ. Năm 1947, chị chính thức trở thành đội viên Công an xung phong

Đất Đỏ từ khi mới 14 tuổi.Từ đó, chị tham gia nhiều trận tập kích bằng lựu đạn, ám sát

các sĩ quan người Pháp và những người cộng tác với thực dân Pháp bị xem là Việt

gian. Theo báo Công an hành động của chị tạo được tiếng vang và sự ủng hộ của quần

chúng nhân dân ở trong vùng.

Vào tháng 12 năm 1949, trong một chuyến công tác tại Đất Đỏ, chị Võ Thị Sáu đã bị

quân Pháp bắt được. Một số tài liệu khác ghi chị bị bắt vào tháng 2 năm 1950, sau khi

chị và đồng đội dùng lựu đạn tập kích, làm hương chức người Việt cộng tác đắc lực

với quân Pháp bị thương, ở ngay phiên chợ Tết Canh Dần tại Đất Đỏ.

Sau khi bị bắt, chị lần lượt bị đưa đi thẩm vấn và giam giữ tại các nhà tù Đất Đỏ, khám

đường Bà Rịa và khám Chí Hòa. Theo báo Lâm Đồng, tháng 4 năm 1950, tòa án binh

của quân đội Pháp đã đưa chị Sáu ra xét xử với tội danh làm chết một sĩ quan Pháp và

23 người Việt cộng tác với Pháp.Vào thời điểm xử án, chị chưa tròn 18 tuổi, vì vậy các

luật sư bảo vệ chị căn cứ vào điểm này để tranh biện nhằm đưa chị thoát khỏi án tử

hình. Mặc dù vậy, tòa án binh Pháp vẫn tuyên án tử hình chị.Bản án này đã gây chấn

động dư luận, gây ra sự phản đối mạnh mẽ cả tại Việt Nam và ngay tại nước Pháp.

Chính vì vậy, chính quyền quân sự Pháp không thể công khai thi hành bản án. Chị tiếp

tục bị giam cầm tại khám Chí Hòa cho đến tận 23/ 1 năm 1952 thì bị chính quyền quân

sự Pháp chuyển ra Côn Đảo để bí mật thi hành án tử hình khi chị đã được 19 tuổi.

Rạng sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, lúc khoảng 5 giờ, chị bị đưa đến văn phòng

giám thị trưởng đặt trước sân Banh I để làm lễ rửa tội. Đến 7 giờ sáng,chị bị đưa đến

sân Banh III phụ và bị xử bắn tại đây. Thi hài của chị Sáu được đưa ra Hàng Dương và

được chôn tại huyệt đào sẵn. Trong "Sổ giám sát tử vong 1947–1954" còn lưu tại Côn

Đảo, có dòng chữ ghi bằng tiếng Pháp: "Le 23 Janvier 1952: 195 G.267 Võ Thị Sáu

dite CAM mort 23/1/1952 7h P.Condor Par balles..." (Tù nhân số G 267 Võ Thị Sáu bị

xử bắn vào ngày 23/1/1952).

Chị Võ Thị Sáu là biểu tượng bất tử của thế hệ trẻ Việt Nam dám sống và hi sinh vì

độc lập dân tộc.