“Người con gái gánh lửa qua rừng Trường Sơn” – Tỉnh Nghệ An

Mùa khô năm 1967, trên vùng đất Nghệ An nắng gió khắc nghiệt, có một cô gái mới hơn mười tám tuổi tên là Trần Thị Duyên, quê ở huyện Nam Đàn. Duyên có dáng người nhỏ nhắn, nước da rám nắng, mái tóc búi cao gọn gàng như bao cô gái nông thôn khác. Nhưng trong đôi mắt đen sâu của cô là một quyết tâm mãnh liệt – quyết tâm bước vào cuộc kháng chiến trường kỳ mà cả dân tộc đang gánh vác.

Ngày Duyên xin gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong Trường Sơn, mẹ cô chỉ biết ôm con vào lòng mà khóc. Bàn tay gầy guộc run run vuốt mái tóc con gái, miệng lẩm bẩm: “Con gái mà vào Trường Sơn thì gian nan lắm con ơi…”. Nhưng Duyên chỉ cười, nắm tay mẹ thật chặt và nói: “Con đi để đất nước yên bình, rồi con lại về thôi mẹ.” Câu nói mộc mạc mà cứng như thép ấy đã khắc sâu trong lòng bà mẹ suốt nhiều năm sau.

Duyên vào đơn vị mở đường, thuộc Đại đội 759. Công việc của cô không chỉ là phá đá, san đường, tải lương, tải đạn… mà còn phải trực dưới bom Mỹ ném xuống ngày đêm. Những trận bom như muốn xé toạc cả núi rừng, đất đá văng mù mịt, tiếng nổ rung trời. Nhiều lúc đang xúc đất, bom bi bất ngờ nổ phía sau, mảnh văng sượt qua tóc cô, để lại một vệt cháy khét lẹt. Nhưng Duyên vẫn chỉ cười, xoa xoa rồi tiếp tục làm, miệng lẩm nhẩm: “Bom Mỹ không làm mình ngừng tay được đâu.”

Có những đêm phải đi gánh dầu thông rừng để làm đuốc soi đường cho xe vận tải. Trời tối đen như mực, rừng sâu ẩm ướt, tiếng thú rừng rít lên ghê rợn. Duyên cùng ba cô gái khác buộc chặt những ống dầu vào vai, rồi lặng lẽ gánh đi qua những con dốc dựng đứng. Mồ hôi chảy ướt cả áo, muỗi vắt bu bám hai chân, nhưng họ không dám dừng lại. Đuốc phải có, vì nếu xe chở hàng từ hậu phương ra tiền tuyến không nhìn thấy đường, chỉ cần trượt bánh một cái là rơi ngay xuống vực sâu.

Một lần, đường 20 Quyết Thắng bị bom đánh sập. Núi đá đổ ập xuống, đường bị chắn hoàn toàn. Đơn vị phải chạy đua với thời gian mở đường trong đêm để kịp cho đoàn xe qua. Lúc đó, không ai bảo ai, Duyên lao ngay vào từng tảng đá còn nóng rãy, vừa đào vừa kéo. Một chiến sĩ nhìn thấy máu trên tay cô rỉ ra hỏi:
– “Duyên! Tay chảy máu rồi kìa, nghỉ đi!”
Cô chỉ khẽ cười:
– “Mai thương binh chờ đạn mà xe không qua được thì còn đau hơn.”

Đêm ấy, khi cả đơn vị tưởng như kiệt sức, Duyên là người thắp lại bó đuốc đầu tiên, chạy lên mỏm đá cao và giơ cao ngọn lửa bập bùng trong gió. Ánh lửa soi rõ khuôn mặt lem luốc, mái tóc dính đầy bụi đất của cô, nhưng đôi mắt thì sáng rực như hai ngọn đèn. Ánh lửa ấy tiếp thêm sức mạnh cho cả đại đội, ai nấy dồn sức làm cho đến khi đường thông. Những chiếc xe đầu tiên lăn bánh qua, tài xế hạ cửa kính hét lớn: “Thanh niên xung phong Nghệ An giỏi quá! Các em là ngọn lửa Trường Sơn đấy!”.

Nhưng chiến tranh thì luôn khắc nghiệt. Một buổi tối cuối năm, khi Duyên đang cùng tổ trực chiến bên suối thì bom tọa độ bất ngờ dội xuống. Mảnh bom lao đến nhanh đến mức cô chỉ kịp đẩy một chị đồng đội sang bên, còn mình thì ngã xuống. Máu chảy ướt ngực áo. Đồng đội lao đến, cô chỉ thều thào: “Cứ làm đường đi… để xe qua kịp…”.

Duyên ra đi ở tuổi mười chín – cái tuổi đẹp nhất, hồn nhiên nhất. Đồng đội chôn cô bên con suối nhỏ, nơi những đêm cô vẫn gánh nước về cho đơn vị. Sau này, mỗi đoàn xe chạy qua điểm dốc ấy đều bấm còi ba tiếng – tiếng chào linh thiêng gửi người con gái đã giữ lửa giữa Trường Sơn.

Người ta gọi cô là “Ngọn lửa Nghệ An” – ngọn lửa nhỏ bé nhưng đủ sức thắp sáng cả cung đường đạn bom. Và trong suốt bao năm sau, câu chuyện về người con gái ấy vẫn được kể lại, để nhắc nhớ thế hệ hôm nay rằng:
Có những người con gái đã hy sinh cả tuổi thanh xuân đẹp nhất chỉ để đất nước có ngày bình yên.