Người con gái Hải Phòng và huyền thoại du kích Bắc Bộ

Trong những năm kháng chiến chống Pháp, có một người phụ nữ mà tên tuổi của chị gắn liền với những đội du kích vang danh khắp các tỉnh vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đó là Hoàng Ngân (tên thật là Phạm Thị Vân), người mà nhân dân vẫn gọi bằng cái tên trìu mến: "Ngôi sao sáng của phong trào phụ nữ".

Chị sinh năm 1921 trong một gia đình lao động tại Hải Phòng. Sớm thấu hiểu nỗi nhục mất nước, vào năm 1938, khi mới 17 tuổi, Hoàng Ngân đã dấn thân vào con đường cách mạng. Chị bắt đầu bằng những việc nhỏ nhất như phát truyền đơn, vận chuyển tài liệu mật cho Đảng. Với tư duy sắc sảo và khả năng vận động quần chúng thiên bẩm, chị nhanh chóng trở thành hạt nhân tích cực trong phong trào thanh niên phản đế.

Năm 1939, chị được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Đây là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc về tư tưởng của người con gái đất cảng. Những năm sau đó, từ 1941 đến 1945, Hoàng Ngân hoạt động không mệt mỏi trong các vùng tạm chiếm của giặc. Chị giả dạng làm người buôn thúng bán bưng để thâm nhập vào các nhà máy, xí nghiệp, tuyên truyền lòng yêu nước và xây dựng cơ sở cách mạng. Sự khéo léo của chị đã giúp nhiều cán bộ của ta thoát khỏi vòng vây của mật thám Pháp một cách thần kỳ.

Sau Cách mạng Tháng Tám, vào năm 1946, khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ, Hoàng Ngân được giao trọng trách là Bí thư Trung ương Hội Phụ nữ cứu quốc Việt Nam. Chị là người khởi xướng và lãnh đạo phong trào thành lập các đội nữ du kích tại các tỉnh Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình. Những đội nữ du kích mang tên "Hoàng Ngân" đã trở thành nỗi khiếp sợ cho quân Pháp với lối đánh du kích mưu trí, xuất quỷ nhập thần. Chị thường xuyên có mặt tại những địa bàn nóng bỏng nhất, trực tiếp hướng dẫn chị em cách gài mìn, phá đường, vận động binh lính giặc quay súng trở về với nhân dân.

Đến năm 1948, giữa lúc cuộc chiến đang bước vào giai đoạn quyết liệt, chị lâm bệnh nặng do những năm tháng làm việc quá sức và điều kiện sinh hoạt thiếu thốn nơi chiến khu. Thế nhưng, trên giường bệnh, chị vẫn không ngừng lo lắng cho phong trào. Chị tiếp tục viết những bài báo, những lời kêu gọi gửi tới chị em phụ nữ cả nước. Ngày 17/7/1949, "ngôi sao sáng" ấy đã vĩnh viễn ngừng cháy ở tuổi 28 – cái tuổi thanh xuân đẹp nhất. Chị ra đi khi ước nguyện về một ngày độc lập hoàn toàn còn dang dở, nhưng tinh thần của chị đã hóa thành hàng vạn "đóa hoa Hoàng Ngân" tiếp tục chiến đấu cho đến ngày thắng lợi cuối cùng. Năm 1955, chị đã được truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, một sự ghi nhận cho cuộc đời tận hiến của người phụ nữ kiên trung.