​Người con gái kiên cường - Anh hùng Trần Thị Lý

Chị bị vứt ra ngoài bãi rác vì nghĩ rằng không thể sống sót sau hơn hai năm giam cầm, tù đày và chịu đựng những đòn tra tấn dã man đến mức kiệt quệ (vào tháng 10/1958).

Cơ thể chỉ còn vỏn vẹn 26 kg mang trên mình 42 vết thương rỉ máu không ngừng – hình ảnh ấy khi chuyển về Bệnh viện Việt - Xô từng khiến cả nước lặng đi vì nghẹn ngào, phẫn nộ.

​Và rồi, di chứng đau đớn và cay đắng ấy đã theo chị suốt cả cuộc đời, cướp đi thiên chức làm mẹ thiêng liêng của một người phụ nữ. Xót xa thêm, khi đất nước hòa bình, vợ chồng chị phải sống trong cảnh khó khăn, cơ cực, có lúc phải tự tay sản xuất bia thủ công để mưu sinh qua ngày trong một ngôi nhà cấp 4 tồi tàn.

Để rồi đớn mãi đến những năm tháng cuối đời, chị mới chính thức được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (12/2/1992) – để rồi chỉ vài tháng ngắn ngủi sau đó chị đã vĩnh biệt cõi đời trong sự nghẹn ngào, tiếc thương vô hạn của triệu trái tim người Việt.

​Người con gái kiên cường ấy chính là Anh hùng Trần Thị Lý (tên thật là Trần Thị Nhâm, sinh năm 1933), người con ưu tú của mảnh đất Điện Quang, Điện Bàn, Quảng Nam.

​Mang trong mình truyền thống yêu nước, là cháu của nhà cách mạng Trần Cao Vân – người từng lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Quang Phục hội hy sinh oanh liệt tại cố đô Huế năm 1916, chị sớm dấn thân vào con đường cứu nước từ khi còn là cô thiếu nữ 12 tuổi tham gia Đội Thiếu nhi cứu quốc.

​

​Chốn đạn bom khói lửa đã tôi luyện nên một nữ giao liên vô cùng gan dạ ở vùng đất Quảng Nam đầy nắng gió.

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, chị đã ba lần bị địch bắt (vào các năm 1952, tháng 6/1955 và tháng 6/1957). Đối mặt với những đòn thù tàn độc đến tận cùng vô nhân tính của kẻ thù – "Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung" – chúng vẫn hoàn toàn bất lực trước bức tường thành ý chí kiên định của chị.

​Nhờ cơ sở cách mạng kịp thời phát hiện sau khi bị chúng vứt bỏ ra bãi rác, chị được cứu chữa và đưa ra miền Bắc theo một hành trình đặc biệt: từ Quảng Nam vào Sài Gòn, sang Phnôm Pênh (Campuchia) rồi bay ra Hà Nội. Chị đã bước ra từ địa ngục trần gian bằng một nghị lực phi thường khiến cả thế giới phải khâm phục.

​Trong những ngày tháng điều trị, nhà thơ Tố Hữu đã đến tận bên giường bệnh thăm hỏi, xúc động trước ý chí sắt đá của người con gái nhỏ bé nhưng mang trái tim lớn lao ấy. Từ cuộc gặp gỡ đầy nước mắt đó, những vần thơ bất hủ trong Người con gái Việt Nam ra đời, trở thành tiếng nói đanh thép tố cáo tội ác chiến tranh trước toàn thế giới:

​"Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung"

"Không g.iế t được em, người con gái anh hùng!"

​

​Giữa chốn Thủ đô khói lửa, chị gặp gỡ và nên duyên vợ chồng với ông Nguyễn Viết Tuấn – một thương binh, kỹ sư vô tuyến đồng hương xứ Quảng.

Tình yêu của họ là điểm tựa ấm áp, là nguồn động lực to lớn giúp nhau vượt qua giông bão cuộc đời. Vượt qua nỗi đau không thể thực hiện thiên chức làm mẹ do di chứng tù đày, hai vợ chồng đã nhận một bé gái làm con nuôi, cùng nhau san sẻ những năm tháng nhọc nhằn, bình dị.

​Năm 1979, khi sức khỏe phần nào hồi phục, chị cùng gia đình trở về sinh sống tại Đà Nẵng, trải qua những năm tháng mưu sinh vô cùng vất vả trong căn nhà nhỏ đơn sơ. Ngày 12/2/1992, Nhà nước chính thức phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho chị. Ngày 20/11/1992, tại Bệnh viện C Đà Nẵng, chị trút hơi thở cuối cùng, khép lại một cuộc đời dâng hiến trọn vẹn cho quê hương.

​Câu chuyện về cuộc đời của nữ anh hùng Trần Thị Lý chắc hẳn để lại rất nhiều cảm xúc nghẹn ngào, biết ơn. Chị đã đi xa, nhưng hình ảnh người con gái xứ Quảng với vóc dáng kiên cường, ý chí sắt đá vượt lên trên mọi đau đớn tột cùng của ngục tù địch vẫn mãi là ngọn lửa sáng ngời soi đường cho thế hệ mai sau.

​Sống trong hòa bình hôm nay, chúng ta càng khắc ghi công ơn vĩ đại của cha ông ta. Để lại lời tri ân để câu chuyện về chị, cũng như những trang sử hào hùng của dân tộc ta, sẽ mãi được thắp sáng và sống trường tồn trong lòng nhân dân Việt Nam