Người con gái miền Tây và con đường hoạt động cách mạng
1. Mô tả ngắn:
Nếu như Mẹ Nguyễn Thị Thứ là biểu tượng của sự hy sinh thầm lặng ở hậu phương, phi công Vũ Xuân Thiều đại diện cho sự kiên cường trên bầu trời, thì Liệt sĩ Lê Thị Riêng chính là biểu tượng bất khuất của người phụ nữ Nam Bộ giữa lòng đô thị Sài Gòn thời hoa lửa. Bà là Trưởng Ban Binh vận Khu ủy Sài Gòn - Gia Định, Trưởng Ban Phụ nữ Binh vận, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.
2. Bài viết:
Người con gái miền Tây và con đường hoạt động cách mạng
Sinh ra tại Hòa Bình, Giá Rai (Bạc Liêu), Bà Lê Thị Riêng sớm giác ngộ cách mạng từ thời kỳ chống Pháp. Bà nổi tiếng là người phụ nữ thông minh, sắc sảo, kiên định nhưng vô cùng dịu dàng, dễ gần. Bà mồ côi mẹ từ khi còn rất nhỏ, lớn lên trong một gia đình nghèo và phải lao động từ sớm. Những tháng ngày chứng kiến cảnh người dân bị áp bức đã hun đúc trong bà lòng yêu nước và ý chí đấu tranh.
Bà chấp nhận rời xa cuộc sống gia đình bình yên để dấn thân vào vùng nội đô Sài Gòn - nơi được coi là "hang hùm" của địch, đầy mật thám, tình báo và sự bủa văng nguy hiểm.
Bà chịu trách nhiệm chỉ đạo công tác binh vận, vận động các tầng lớp phụ nữ, học sinh, sinh viên và thậm chí cả gia đình binh sĩ chính quyền Sài Gòn xuống đường đấu tranh đòi dân sinh, dân chủ, chống chiến tranh.
Bản lĩnh phi thường
Chồng Bà - đồng chí Nguyễn Văn Trân (Sáu Trân), một cán bộ cách mạng kiên trung - đã bị địch bắt và hy sinh trong tù. Một mình bà vừa gánh vác công tác cách mạng nguy hiểm giữa lòng địch, vừa phải gửi hai con nhỏ cho đồng đội nuôi dưỡng để tiếp tục hoạt động. Sự chia cắt và nỗi đau mất chồng không làm bà gục ngã mà càng đúc kết nên một bản lĩnh thép.
Tháng 2/1967, trong một chuyến công tác, bà bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa bắt giữ. Trong thời gian bị giam cầm, bà bị tra khảo và chịu nhiều hình thức tra tấn nhằm buộc khai báo về tổ chức cách mạng. Theo nhiều tài liệu lưu trữ, dù chịu nhiều đau đớn, bà vẫn giữ kín bí mật và không đầu hàng trước sức ép. Tháng 5/1967, bà Lê Thị Riêng bị mật vụ địch bắt tại Sài Gòn. Tuy nhiên, trước kẻ thù, bà vẫn giữ vững khí tiết, không khai một lời, khiến kẻ thù vừa tức tối vừa khiếp sợ.
Đêm mùng 2 rạng sáng mùng 3 Tết Mậu Thân (1/2/1968), khi quân ta mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy trên toàn miền Nam, chính quyền Sài Gòn hoảng loạn. Chúng đã lén lút đưa bà Lê Thị Riêng cùng một số tù chính trị khác (trong đó có anh Trần Văn Kiểu) ra khu vực Hồng Bàng (Quận 5, Sài Gòn) và xả súng sát hại bà để thủ tiêu. Bà ngã xuống khi mới 43 tuổi, ngay giữa những giờ phút lịch sử chuyển mình của dân tộc.
Nhiều thập kỷ sau, việc tìm kiếm hài cốt của bà và các đồng đội vẫn được tiếp tục. Năm 2026, các cơ quan chức năng cùng nhân chứng đã triển khai nhiều đợt khảo sát, khai quật tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng (TP.HCM) với hy vọng xác định nơi an nghỉ của bà và các liệt sĩ khác.
Sự hy sinh của bà Lê Thị Riêng đã trở thành kíp nổ thổi bùng thêm ngọn lửa đấu tranh của phụ nữ và nhân dân Sài Gòn thời bấy giờ. Tên của bà đã được trân trọng đặt cho nhiều công trình, trường học và địa danh tại TP. Hồ Chí Minh và trên cả nước như: Công viên Lê Thị Riêng (Đường Cách Mạng Tháng 8, Quận 10, TP.HCM) - nơi ghi dấu tấm lòng kính trọng của người dân thành phố dành cho bà. Tên bà được đặt cho nhiều con đường, trường học tại TP.HCM, Bạc Liêu và các tỉnh thành Nam Bộ. Bà được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Nhà thơ Tố Hữu đã viết: "Em là ai? Cô gái hay tiên sa Áo em mưa đẫm hay là nước mắt? ...Thịt nát xương tan, không rơi nước mắt Tim vẫn xôn xao khối óc yêu đời."
Và câu chuyện của Liệt sĩ Lê Thị Riêng là minh chứng cho tinh thần "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang" của người phụ nữ Việt Nam trong thời hoa lửa - những người không chỉ làm hậu phương vững chắc mà còn trực tiếp đứng ở đầu sóng ngọn gió, dâng hiến trọn vẹn cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.
