Người con gái ngồi trên quả bom nổ chậm

Người con gái quả cảm đó là Trần Thị Thành – Đại đội trưởng TNXP C759 Anh hùng trên tuyến đường 12A rực lửa miền Tây Quảng Bình.

Tiểu thuyết lịch sử “Vì sự sống con đường” của tác giả Nguyễn Khắc Phê có hình ảnh một người con gáingồi trên quả bom nổ chậm để đồng đội vững lòng sửa đường, thông xe trên tuyến lửa. Ngỡ đó là một hư cấu được huyền thoại hóa nhưng không ngờ lại là câu chuyện có thật…

Những anh hùng ở “Cửa tử”

Ngày 15/5/1965, Trung ương Đoàn quyết định thành lập 2 đơn vị TNXP chống Mỹ, cứu nước với phiên hiệu N73 và N75 gồm 9 đại đội tăng cường cho công trường 12A, thuộc địa phận Minh Hóa, Quảng Bình. Đây là tuyến đường dài gần 30km nối Đông Trường Sơn và Tây Trường Sơn của đường mòn Hồ Chí Minh lịch sử qua 3 nước Đông Dương.

Từ tháng 6/1964, địch bắt đầu phát hiện và đánh phá, từ năm 1965 trở đi thì mức độ càng ác liệt hơn. 24 giờ trong ngày, trên tuyến đường này không khi nào ngớt tiếng máy bay địch.

Mỹ đã ném bom xuống đây đủ các loại: Bom khoan, bom nổ chậm, bom napan, bom lân tinh và vô số máy phát sóng ghi chấn động gọi là “Cây nhiệt đới”. Bộ đội Trường Sơn gọi chặng đường này là “Cửa tử”. Không ngày nào là không có người hy sinh. Trước khi đi làm, đơn vị thường tổ chức “Lễ truy điệu sống”, mang theo cả quan tài, rượu cồn, phòng khi khâm liệm tử thi. Đại đội 759 do bà Thành làm Đại đội trưởng, phụ trách đoạn đường 10km từ Khe Cấy lên Bãi Dinh.

Ngày 3/7/1966, Mỹ cho nhiều tốp máy bay thay phiên nhau dội bom xuống khu vực núi Y leng. Suốt từ 1h sáng đến 12h trưa, bom đạn địch ào ào trút xuống nơi đây. Một khối lượng đất đá từ trên núi ập xuống, chôn vùi 8 người và làm bị thương toàn bộ chiến sĩ TNXP của C759 đang làm việc trên hiện trường. Gạt đau thương mất mát, những chiến sĩ còn lại vừa cứu thương, tìm tử thi, vừa san lấp đường, tạo mặt bằng cho xe qua. Quả đồi này trước đây không tên, nay ngoài tên gọi đồi Cha Quang còn được gọi là “Đồi 37” để nhớ về ngày 3/7 đau thương và hùng tráng của đơn vị C759 Anh hùng.

Xem cái chết nhẹ tựa lông hồng

Về câu chuyện ngồi trên bom để làm yên lòng đồng đội, bà Thành kể: Chiều 3/7 ấy, đơn vị nhận được điện của bộ phận cơ yếu chuyển sang, báo tối nay có đoàn xe quân sự quan trọng vượt qua cung đường này, phải chuẩn bị an toàn tuyệt đối. Sau này mới được biết đó là đoàn xe của Đại tướng Nguyễn Chí Thanh vào chiến trường Quảng Trị. Đó cũng là lúc máy bay địch đến ném một loạt bom trên đường. Bất chấp cái chết rình rập, cả đại đội san lấp những chỗ bom vừa nổ trên mặt đường. Đang làm thì có một quả bom hẹn giờ phát nổ cách đó chừng vài trăm mét. Mọi người bắt đầu có tâm lý hoang mang. Mặt trời tắt nắng. Nhiều người bàn lui quân, chừng nào bom nổ chậm nổ hết sẽ lên mặt đường. Nghe thế, bà Thành nhảy lên một quả bom chưa nổ, thân bom chui xuống lòng đường, nói lớn: “Các đồng chí, tôi ngồi trên lưng nó đây rồi, các đồng chí cứ an tâm làm việc, sống chết có nhau, không để tắc đường tối nay”. Cả đại đội yên tâm lao vào đào đất, san đường. Mặt đường được giải phóng khi chập tối. Chỗ quả bom nổ chậm mà bà Thành ngồi cũng được làm dấu, uốn đường cho xe né tránh từ xa. Vừa về đến lán trại thì một khối lửa bùng lên kèm theo tiếng nổ long trời phát ra từ mặt đường, nơi chúng tôi vừa làm. Ai nấy thở phào nhẹ nhõm.

Khi tôi trêu “Răng cô lỳ rứa?” (Sao cô liều thế), bà Thành cười: “Không lỳ răng đánh được Mỹ?”. Lúc đó bà Thành mới 24 tuổi, có người yêu cùng quê đang chiến đấu ở chiến trường C. Là bí thư chi bộ, chỉ huy đại đội, với cương vị ấy, nếu chần chừ hoặc không cương quyết sẽ ảnh hưởng lớn đến tinh thần chiến đấu của anh em.

Mà thời kỳ ấy, cả ngàn vạn người Việt trên tuyến lửa chống quân thù đều xem cái chết nhẹ tựa lông hồng.

Hơn 40 năm qua, câu chuyện về những anh hùng ở đồi 37 mãi mãi là một trang oanh liệt và hào hùng được viết vào cuốn sử bất khuất, quất cường của dân tộc.