Người con gái sông Tiền kiên trung

Có những người phụ nữ bước vào lịch sử bằng một trận đánh. Có người được nhớ đến bởi một quyết định táo bạo trên chiến trường. Nhưng cũng có những người dành cả cuộc đời để vận động, tổ chức và tập hợp hàng triệu phụ nữ cùng tham gia vào sự nghiệp cách mạng.

Nguyễn Thị Thập là một người phụ nữ như thế.

Bà tên thật là Nguyễn Thị Ngọc Tốt, sinh ngày 10 tháng 10 năm 1908 tại xã Long Hưng, huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang, quê hương bên dòng sông Tiền. Sau này, trong hoạt động cách mạng, bà lấy bí danh Mười Thập.

Sinh ra trong một gia đình nghèo đông con nhưng giàu truyền thống yêu nước, Nguyễn Thị Ngọc Tốt sớm chứng kiến cảnh người dân phải chịu nhiều áp bức dưới chế độ thực dân, phong kiến.

Ngay từ khi còn trẻ, bà đã ham đọc sách và tìm hiểu về cuộc sống xung quanh. Những câu chuyện của người thân về cảnh mất nước dần khiến cô gái trẻ hiểu rằng cuộc sống nghèo khổ của người dân không chỉ là chuyện của riêng từng gia đình.

Đó còn là một phần của hoàn cảnh đất nước.

Năm 1928, Nguyễn Thị Ngọc Tốt tham gia Nông hội Đỏ tại địa phương, làm công tác thông tin liên lạc. Công việc đưa bà đến gần hơn với phong trào quần chúng.

Ba năm sau, bà thoát ly gia đình, lên Sài Gòn hoạt động cách mạng, tìm cách tiếp cận công nhân, người lao động nghèo và xây dựng cơ sở.

Năm 1931, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và lấy bí danh Mười Thập. Từ một cô gái miền quê, bà từng bước trở thành một cán bộ hoạt động cách mạng có kinh nghiệm.

Trong những năm phong trào cách mạng bị đàn áp khốc liệt, hoạt động của người cán bộ bí mật luôn đứng trước nguy hiểm.

Bị theo dõi.

Bị truy bắt.

Bị tù đày.

Nhưng Nguyễn Thị Thập vẫn tiếp tục hoạt động.

Năm 1935, bà được bầu vào Xứ ủy Nam Kỳ. Đây là một dấu mốc cho thấy sự trưởng thành của người nữ cán bộ trong phong trào cách mạng Nam Bộ.

Điều đáng chú ý ở Nguyễn Thị Thập là bà không chỉ hoạt động trong phạm vi một địa phương.

Bà dành nhiều thời gian vận động, tổ chức phụ nữ tham gia phong trào cách mạng.

Trong xã hội lúc bấy giờ, phụ nữ nông thôn phải chịu nhiều ràng buộc bởi những quan niệm cũ. Việc đưa phụ nữ tham gia hoạt động xã hội, đấu tranh đòi quyền lợi và đóng góp cho cách mạng vì vậy không hề đơn giản.

Nguyễn Thị Thập hiểu rằng muốn phong trào phát triển, phải đánh thức sức mạnh của chính những người phụ nữ bình thường.

Những người mẹ.

Những người vợ.

Những người chị.

Những cô gái ở các làng quê.

Họ có thể không biết sử dụng vũ khí, nhưng họ có thể vận động gia đình, bảo vệ cán bộ, tham gia đấu tranh chính trị, chăm sóc thương binh, giữ gìn cơ sở và hỗ trợ kháng chiến.

Chính từ những công việc ấy, phong trào phụ nữ Nam Bộ ngày càng phát triển.

Năm 1945, Nguyễn Thị Thập tham gia lãnh đạo quần chúng giành chính quyền tại tỉnh Mỹ Tho.

Năm 1946, bà trở thành Đại biểu Quốc hội khóa I, một trong những đại biểu đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sau đó, bà tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong Quốc hội và trong tổ chức phụ nữ.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, bà được giao nhiệm vụ lãnh đạo phong trào phụ nữ Nam Bộ.

Nhưng phía sau người cán bộ ấy vẫn là một người vợ, một người mẹ.

Và chiến tranh đã đem đến cho gia đình bà những mất mát không gì có thể bù đắp.

Người con trai cả của bà hy sinh trong kháng chiến chống Pháp năm 1953.

Đến cuộc kháng chiến chống Mỹ, bà lại mất người con trai út vào năm 1967.

Hai lần mất con là hai lần một người mẹ phải đối diện với nỗi đau rất riêng.

Nhưng Nguyễn Thị Thập hiểu rằng sự mất mát của gia đình mình cũng là nỗi đau của hàng vạn, hàng triệu gia đình Việt Nam trong chiến tranh.

Bà từng nhìn nhận sự hy sinh ấy không phải là mất mát của riêng một gia đình.

Đó là sự hy sinh của biết bao bà mẹ trên đất nước.

Chính vì vậy, bà tiếp tục công việc của mình.

Sau khi tập kết ra miền Bắc, Nguyễn Thị Thập tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách. Năm 1956, bà được bầu làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, giữ cương vị này đến năm 1974. Đồng thời, bà là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng trong nhiều khóa.

Trên cương vị lãnh đạo Hội, bà dành nhiều tâm huyết cho việc tổ chức và phát huy vai trò của phụ nữ trong sự nghiệp xây dựng miền Bắc và đấu tranh thống nhất đất nước.

Phong trào phụ nữ ngày càng phát triển.

Những người phụ nữ vừa tham gia lao động sản xuất, vừa chăm lo gia đình, vừa đóng góp cho sự nghiệp chung.

Đặc biệt, trong những năm chống Mỹ, hình ảnh người phụ nữ Việt Nam với tinh thần “Anh hùng - Bất khuất - Trung hậu - Đảm đang” trở thành một biểu tượng đẹp của thời đại.

Nguyễn Thị Thập là một trong những người góp phần quan trọng vào việc xây dựng và lan tỏa phong trào ấy.

Điều đặc biệt trong cuộc đời bà là sự kết hợp giữa một người cán bộ cách mạng và một người mẹ.

Bà có thể nói chuyện về nhiệm vụ của tổ chức, về phong trào phụ nữ, về Quốc hội và công việc đất nước.

Nhưng bà cũng là người mẹ từng mất hai người con trong chiến tranh.

Chính sự đan xen ấy khiến câu chuyện về Nguyễn Thị Thập trở nên gần gũi.

Bà không phải một con người đứng ngoài những mất mát của chiến tranh.

Bà đã trực tiếp trải qua những mất mát ấy.

Nhưng thay vì để nỗi đau khiến mình dừng lại, bà biến nó thành động lực để tiếp tục công việc.

Sau ngày đất nước thống nhất, Nguyễn Thị Thập tiếp tục tham gia công tác, góp phần xây dựng đất nước và chăm lo cho phong trào phụ nữ.

Những cống hiến của bà được Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Sao Vàng và danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Bà được xem là một trong những nữ cán bộ tiêu biểu của cách mạng Việt Nam thế kỷ XX.

Bà qua đời năm 1996.

Nhưng câu chuyện về người con gái sông Tiền vẫn còn được nhắc lại trên quê hương Tiền Giang và trong lịch sử phong trào phụ nữ Việt Nam.

Điều khiến người ta nhớ về Nguyễn Thị Thập không chỉ là những chức vụ mà bà từng đảm nhiệm.

Đó là một cuộc đời bắt đầu từ một cô gái nông dân.

Từ những công việc liên lạc giản dị.

Từ những buổi vận động quần chúng.

Từ những chuyến đi bí mật.

Rồi trở thành một cán bộ lãnh đạo cấp cao của Đảng, Quốc hội và phong trào phụ nữ.

Nhưng đằng sau những chức vụ ấy vẫn là một người mẹ đã từng chịu đựng những nỗi đau rất lớn.

Có lẽ vì từng trải qua mất mát, bà càng hiểu giá trị của hòa bình.

Và cũng vì hiểu nỗi đau của những người mẹ, bà càng trân trọng sức mạnh của phụ nữ.

Ngày nay, khi phụ nữ Việt Nam có nhiều cơ hội học tập, làm việc, tham gia quản lý và đóng góp cho xã hội, nhìn lại cuộc đời Nguyễn Thị Thập, chúng ta có thể thấy một phần hành trình dài của phụ nữ Việt Nam trong thế kỷ XX.

Từ những người phụ nữ bị giới hạn bởi lễ giáo và hoàn cảnh xã hội, họ từng bước bước ra khỏi phạm vi gia đình để tham gia vào những công việc lớn của đất nước.

Nguyễn Thị Thập là một trong những người đã góp phần mở ra con đường ấy.

Câu chuyện của bà vì thế không chỉ là câu chuyện về chiến tranh.

Đó còn là câu chuyện về ý chí của người phụ nữ, về nghị lực vượt qua mất mát và về khả năng biến đau thương thành sức mạnh để tiếp tục cống hiến.

Hơn 20 năm sau khi bà qua đời, những người trẻ hôm nay có thể không còn biết hết những công việc cụ thể mà Nguyễn Thị Thập từng làm.

Nhưng mỗi khi nhìn thấy những người phụ nữ tự tin học tập, làm việc, tham gia công tác xã hội và đóng góp cho cộng đồng, chúng ta có thể nhớ rằng phía sau những thành quả ấy là một hành trình dài.

Một hành trình có những người phụ nữ đã đi trước.

Một trong số đó là Nguyễn Thị Thập – người con gái sông Tiền đã dành trọn cuộc đời cho cách mạng, cho đất nước và cho sự tiến bộ của phụ nữ Việt Nam.

Và có lẽ, bài học lớn nhất từ cuộc đời bà vẫn là một điều rất giản dị:

Dù cuộc sống có lấy đi những điều quý giá nhất, con người vẫn có thể lựa chọn đứng lên, tiếp tục sống có ích và biến những mất mát riêng thành sức mạnh để phụng sự cộng đồng, đất nước.