NGƯỜI CON GÁI TRỞ VỀ TỪ "TỌA ĐỘ CHẾT" VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC

NGƯỜI CON GÁI TRỞ VỀ TỪ "TỌA ĐỘ CHẾT" VÀ KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC

“Tuổi thanh xuân của chúng tôi ngày ấy không đo bằng năm tháng, mà đo bằng những mét đường được thông, bằng những chuyến xe an toàn vào Nam. Cứ mỗi lần ngớt tiếng bom, thấy mình còn sống, việc đầu tiên là nhìn xem đồng đội còn ai, rồi lại cầm cuốc xẻng lao ra mặt đường…”

Đó là lời tâm sự nghẹn ngào nhưng tràn đầy niềm tự hào của bà Nguyễn Thị Triệu – nguyên Tiểu đội trưởng thuộc Đại đội 552, Tổng đội 55 Thanh niên xung phong (TNXP) Hà Tĩnh. Giữa những trang sử vàng chói lọi của dân tộc, có những người đã ngã xuống thành bất tử như mười cô gái Đồng Lộc, nhưng cũng có những người may mắn đi qua giông bão, trở về giữa đời thường để làm một “nhân chứng sống”, kể lại câu chuyện về một thời hoa lửa oai hùng mà thế hệ hôm nay không bao giờ được phép lãng quê

Khúc dạo đầu từ miền đất Tổ đến "Chảo lửa" miền Trung

Sinh ra và lớn lên ở vùng đất Tổ Phú Thọ, cô thiếu nữ Nguyễn Thị Triệu bước vào tuổi mười tám với mái tóc dài đen mượt và đôi mắt sáng ngời ngập tràn những ước mơ của tuổi trẻ. Thế nhưng, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn cam go, khốc liệt nhất, nghe theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, cô gái trẻ đã không ngần ngại viết đơn tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong.

Năm 1965, rời xa lũy tre làng và vòng tay yêu thương của gia đình, Nguyễn Thị Triệu cùng hàng ngàn người con

đất Bắc khoác lên mình màu áo xanh tình nguyện, hành quân vào tuyến lửa miền Trung. Điểm đến của họ là Ngã ba Đồng Lộc (Can Lộc, Hà Tĩnh) – một eo đất nhỏ hẹp nhưng lại là “yết hầu” giao thông độc đạo, nơi nối liền hậu phương lớn miền Bắc với tiền tuyến lớn miền Nam.

Nhận thức được vị trí chiến lược này, đế quốc Mỹ đã tập trung oanh tạc điên cuồng. Mỗi ngày, có hàng chục tốp máy bay gầm rú trên bầu trời, trút xuống đây hàng vạn tấn bom đạn đủ loại: từ bom phá, bom bi, bom nổ chậm cho đến bom từ trường. Mặt đất Đồng Lộc những năm tháng ấy không có một ngọn cỏ nào kịp mọc, đất đá bị cày đi xới lại, khét lẹt mùi thuốc súng và nóng rẫy như một lò than khổng lồ. Giữa cái gọi là “tọa độ chết” ấy, cô gái trẻ Nguyễn Thị Triệu với sự thông minh, nhanh nhẹn và gan dạ, đã được cấp trên tin tưởng giao trọng trách làm Tiểu đội trưởng Tiểu đội 3, thuộc Đại đội 55

Gan vàng dạ ngọc giữa lằn ranh sinh tử

Nhiệm vụ của Tiểu đội 3 do cô Triệu chỉ huy là “đứng mũi chịu sào” tại các điểm nóng ác liệt nhất. Ngay sau khi máy bay địch vừa dứt tiếng gầm rú, khi khói bom còn chưa kịp tan và đất đá còn đang sụt lở, cô và các đồng đội phải lập tức lao ra mặt đường. Nhiệm vụ của họ là rà phá bom mìn, cắm biển cảnh báo bom nổ chậm và dùng cuốc xẻng, tay trần san lấp hố bom để các đoàn xe chở quân nhu, vũ khí kịp thời thông tuyến trước khi trời tối.

Là tiểu đội trưởng, cô Triệu luôn là người xung phong đi đầu trong những phần việc nguy hiểm nhất. Bà nhớ lại, lằn ranh giữa sự sống và cái chết ngày ấy chỉ tính bằng giây. Nhiều lần, khi đang san lấp hố bom, máy bay địch bất ngờ quay lại oanh tạc tầm thấp. Tiếng bom nổ chát chúa, sức ép khủng khiếp hất tung cô xuống hố sâu, đất đá vùi lấp toàn thân. Khi được đồng đội bới đất cứu lên, người con gái ấy chỉ kịp ho sặc sụa, gạt vội lớp cát bụi bám đầy mái tóc thanh xuân, rồi lại vác cuốc hiên ngang đứng dậy tiếp tục làm việc. Cô luôn động viên đồng đội bằng một tinh thần thép: “Xe chưa qua là máu chúng ta còn nghẹn, còn một hơi thở là còn phải giữ vững mặt đường”.

Đặc biệt, Tiểu đội 3 của cô Triệu và Tiểu đội 4 của chị Võ Thị Tần (người tiểu đội trưởng anh hùng trong mười cô gái Đồng Lộc) là hai đơn vị kết nghĩa. Họ sống chung một đại đội, chia nhau từng bát cơm chan đầy bụi đất, nhường nhau từng ngụm nước giếng đục ngầu khói bom và giặt giũ cho nhau những chiếc áo sờn vai đẫm mồ hôi. Giữa cái chết cận kề, tình đồng chí, đồng đội của những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi ấy càng trở nên thiêng liêng, gắn bó như ruột thịt.

Đêm trắng Đồng Lộc và nỗi đau hóa thành sức mạnh

Ngày 24 tháng 7 năm 1968 đã trở thành một dấu mốc đau thương và oanh liệt không bao giờ phai mờ trong tâm khảm của bà Nguyễn Thị Triệu. Chiều hôm đó, một trận bom tọa độ tàn khốc đã dội xuống căn hầm của Tiểu đội 4. Mười cô gái trẻ – những người chị em, những người đồng đội thân thiết vừa mới cười nói cùng cô Triệu lúc trưa – đã anh dũng hy sinh khi đang làm nhiệm vụ.

Vào khoảnh khắc nhận được tin dữ, bà Triệu như chết lặng, tim thắt lại vì đớn đau. Nhưng trên chiến trường khốc liệt, không có thời gian cho sự yếu đuối. Khóc bạn, thương đồng đội, nhưng lệnh thông đường cho đoàn xe vào Nam đêm ấy đã điểm. Nén đau thương thành hành động, cô Triệu cùng các chiến sĩ Tiểu đội 3 và toàn đại đội đã thức trắng đêm, vừa gạt nước mắt vừa bám trụ mặt đường. Họ làm việc với hai trăm phần trăm sức lực, cuốc xẻng va vào đá tóe lửa, quyết tâm san phẳng bằng được các hố bom.

Đêm đó, dưới ánh sáng của bom hỏa thuật và những vệt chớp lửa, đoàn xe chở quân và hàng chi viện đã rầm rập vượt qua Ngã ba Đồng Lộc an toàn. Các cô đã trả thù cho đồng đội bằng chính những thước đường thông suốt, bằng ý chí kiên cường dẫm lên bom đạn mà đi.

Người nhân chứng sống và ngọn lửa truyền cho mai sau

Chiến tranh kết thúc, cô tiểu đội trưởng kiên cường năm xưa may mắn sống sót qua mưa bom bão đạn và trở về với cuộc sống đời thường. Rời xa khói lửa chiến trường, bà mang theo trên mình những vết thương của chiến tranh, những ký ức đau đáu về một thời thanh xuân hào hùng nhưng đầy máu và nước mắt.

Giờ đây, khi mái tóc đã bạc phơ như cước, dấu vết của thời gian và sương gió đã hằn sâu trên khuôn mặt, cựu TNXP Nguyễn Thị Triệu vẫn vẹn nguyên phẩm chất “gan vàng dạ ngọc” của người chiến sĩ năm xưa. Bà trở thành một nhân chứng lịch sử sống động, một nhịp cầu nối liền quá khứ oai hùng với hiện tại hòa bình.

Mỗi lần có cơ hội tham gia các buổi gặp mặt truyền thống hay kể chuyện cho thế hệ trẻ, giọng bà lại run run, đôi mắt nhòe lệ khi nhắc về những người đồng đội đã vĩnh viễn nằm lại ở tuổi mười chín, đôi mươi tại ngã ba huyền thoại. Bà bảo: “Tôi sống được đến ngày hôm nay, nhìn thấy đất nước hòa bình, phát triển là đã hạnh phúc hơn các chị ấy rất nhiều rồi. Tôi phải sống, phải kể lại để các cháu đời sau biết rằng, hòa bình này được đổi bằng xương máu của cả một thế hệ”.

Câu chuyện của bà Nguyễn Thị Triệu và những chiến sĩ TNXP tại Ngã ba Đồng Lộc mãi mãi là một khúc tráng ca bất tử. Đó là biểu tượng của một “Thời hoa lửa” – thời đại mà con người ta sẵn sàng dâng hiến tuổi thanh xuân đẹp nhất cho Tổ quốc, dệt nên những trang sử vàng chói lọi để thế hệ hôm nay luôn soi mình, biết ơn và vững bước tương lai.