NGƯỜI CON SƠN LA VIẾT NÊN KHÚC TRÁNG CA NƠI ĐẤT BẠN
Giữa những năm tháng chiến tranh, từ những bản làng của Sơn La đã có biết bao người con lên đường mang theo tuổi trẻ và niềm tin vào ngày đất nước hòa bình. Họ rời những cánh đồng, những nếp nhà thân thuộc của núi rừng Tây Bắc để đến những chiến trường xa xôi. Có người trở về, có người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ Cà Văn Khum là một trong những người con như thế – một người lính dân tộc Thái đã dành trọn tuổi xuân cho nhiệm vụ chiến đấu trên đất nước Lào.
Cà Văn Khum sinh năm 1942, là người dân tộc Thái, quê ở bản Gióng, xã Chiềng Cơi, thị xã Sơn La, nay thuộc thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La. Tháng 2 năm 1964, khi tuổi đời còn trẻ, ông lên đường nhập ngũ. Sau những tháng ngày huấn luyện, ông được giao nhiệm vụ trong lực lượng đặc công thuộc Đoàn 31, bộ đội tình nguyện Việt Nam chiến đấu tại Lào. Ở nơi đất khách, người lính Sơn La mang trong mình một nhiệm vụ đặc biệt: cùng đồng đội thực hiện nghĩa vụ quốc tế, sát cánh với nhân dân và lực lượng cách mạng Lào trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù.
Những năm tháng chiến đấu của Cà Văn Khum gắn với những nhiệm vụ trinh sát đầy khó khăn và nguy hiểm. Tại các khu vực Mường Ngàn, Tha Viêng, Tha Thơm, ông nhiều lần tìm cách tiếp cận, nắm tình hình địch trong điều kiện chúng bố phòng nghiêm ngặt. Những thông tin thu thập được có ý nghĩa quan trọng, giúp cấp trên đánh giá tình hình và chuẩn bị cho các trận đánh. Điều đáng quý ở người chiến sĩ ấy không chỉ là lòng dũng cảm mà còn là sự bình tĩnh, kiên trì và tinh thần trách nhiệm trong từng nhiệm vụ được giao.
Ngày 5 tháng 1 năm 1966, trong trận đánh đồn Tông Sơ, Cà Văn Khum cùng tổ mũi nhọn nhanh chóng tiếp cận mục tiêu ngay khi trận đánh bắt đầu, góp phần cùng đơn vị hoàn thành nhiệm vụ. Sau đó, ông tiếp tục tham gia nhiều trận đánh khác, trong đó có những trận đánh vào sân bay Luông Pha Băng – một trong những nhiệm vụ đặc biệt khó khăn của đơn vị.
Ngày 2 tháng 2 năm 1967, trong trận đánh sân bay Luông Pha Băng lần thứ nhất, trước khi trận đánh diễn ra, Cà Văn Khum đã nhiều lần cải trang để tìm hiểu tình hình bên trong khu vực sân bay. Nhờ nắm được tình hình, ông cùng tổ được giao nhiệm vụ hoàn thành mục tiêu, góp phần vào thắng lợi chung của đơn vị. Đến ngày 16 tháng 7 năm 1967, trong trận đánh sân bay Luông Pha Băng lần thứ hai, ông tiếp tục thể hiện sự bình tĩnh và mưu trí, góp phần cùng đơn vị phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh và hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Nhưng chiến trường không chỉ có những trận đánh. Đó còn là những tháng ngày dài bám địa bàn, thiếu thốn và hiểm nguy. Tháng 2 năm 1969, Cà Văn Khum cùng tổ trinh sát thực hiện nhiệm vụ tại khu vực Long Chẹng, Xiêng Khoảng. Trong điều kiện địa hình khó khăn và địch bố phòng nghiêm ngặt, tổ trinh sát phải kiên trì bám địa bàn trong thời gian dài. Có những thời điểm họ phải chịu đựng thiếu thốn, mất ngủ nhiều ngày để hoàn thành nhiệm vụ nắm tình hình. Chính sự kiên trì ấy đã giúp tổ có được những thông tin cần thiết, phục vụ nhiệm vụ của đơn vị.
Ngày 24 tháng 5 năm 1969, trong trận đánh vị trí Đồi Tháp, Cà Văn Khum lại có mặt cùng đồng đội trên trận địa. Trong cuộc chiến đấu ác liệt, ông bị thương nặng nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy đơn vị chiến đấu. Cho đến khi hy sinh, người chiến sĩ quê Sơn La vẫn giữ trọn tinh thần của một người lính: hoàn thành nhiệm vụ, sát cánh cùng đồng đội và không rời bỏ trận địa. Ông hy sinh khi đang mang quân hàm Trung úy, giữ chức vụ Phân đội phó đặc công thuộc Đoàn 31, bộ đội tình nguyện chiến đấu tại Lào.
Cà Văn Khum hy sinh khi mới 27 tuổi. Một tuổi đời còn rất trẻ, nhưng những năm tháng ông đã sống lại gắn với những nhiệm vụ và trận chiến đầy thử thách. Ông đã để lại những phần đẹp nhất của tuổi thanh xuân nơi chiến trường, để hôm nay quê hương Sơn La có thể nhắc đến ông với niềm tự hào và lòng biết ơn.
Những cống hiến của Cà Văn Khum đã được Nhà nước ghi nhận bằng nhiều phần thưởng, trong đó có Huân chương Quân công hạng Ba, Huân chương Chiến công hạng Nhất và Huân chương Chiến công hạng Nhì. Ngày 22 tháng 12 năm 1969, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi Cà Văn Khum cũng được tỉnh Sơn La nhắc đến trong danh sách những Anh hùng LLVTND tiêu biểu của địa phương.
Hôm nay, những cánh đồng ở Chiềng Cơi vẫn xanh màu cây lá, cuộc sống nơi quê hương người anh hùng đã đổi thay từng ngày. Có thể những người trẻ hôm nay khó hình dung hết những gian khổ mà thế hệ Cà Văn Khum từng trải qua. Nhưng câu chuyện về ông vẫn còn đó như một phần ký ức không thể quên của Sơn La.
Cà Văn Khum đã ra đi, nhưng tuổi trẻ của ông không mất đi. Nó ở lại trong lịch sử, trong ký ức của quê hương và trong niềm tự hào của các thế hệ. Từ một bản làng nơi núi rừng Sơn La, ông đã mang theo tình yêu quê hương đến một chiến trường xa xôi, rồi gửi lại nơi ấy tuổi hai mươi của mình.
Có những con người không sống một cuộc đời dài, nhưng sống một cuộc đời có ý nghĩa. Cà Văn Khum là một người như thế. Câu chuyện về ông nhắc thế hệ hôm nay biết trân trọng hòa bình, biết ơn những người đã hy sinh và hiểu rằng mỗi mùa bình yên của đất nước đều được đánh đổi bằng biết bao tuổi xuân của cha ông.
Và giữa những mùa hoa lửa đã đi qua, tên tuổi Cà Văn Khum vẫn còn đó – như một ngọn lửa nhỏ từ quê hương Sơn La, âm thầm cháy mãi trong ký ức của dân tộc.
