Người con Tam Sơn với khát vọng độc lập, tự do

Ngô Gia Tự (1908–1935) sinh ngày 3/12/1908 tại làng Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh, trong một gia đình nhà Nho nghèo có truyền thống yêu nước. Từ năm 1926, đồng chí tích cực tham gia các phong trào yêu nước, đấu tranh đòi thả Phan Bội Châu và để tang Phan Châu Trinh, vì vậy bị thực dân Pháp đuổi học. Sau đó, đồng chí tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, được học tập lý luận và rèn luyện bản lĩnh cách mạng. Năm 1928, Ngô Gia Tự tích cực thực hiện phong trào “vô sản hóa”, trực tiếp tuyên truyền chủ nghĩa Mác – Lênin, vận động công nhân và nhân dân lao động tham gia đấu tranh. Năm 1929, đồng chí tham gia thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng, góp phần chuẩn bị cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sau năm 1930, đồng chí được phân công hoạt động tại Nam Kỳ, giữ cương vị Bí thư lâm thời Xứ ủy Nam Kỳ, tích cực xây dựng tổ chức Đảng, phát triển cơ sở cách mạng và lãnh đạo phong trào đấu tranh của quần chúng. Cuối năm 1930, Ngô Gia Tự bị thực dân Pháp bắt và đày ra nhà tù Côn Đảo. Dù phải chịu cảnh tù đày khắc nghiệt, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết, kiên định lý tưởng, cùng các chiến sĩ cộng sản đấu tranh và học tập lý luận cách mạng. Đầu năm 1935, đồng chí cùng một số bạn tù tổ chức vượt ngục để trở về đất liền, tiếp tục hoạt động cách mạng, nhưng chuyến vượt ngục không thành và đồng chí hy sinh giữa biển khơi khi mới 26 tuổi. Cuộc đời Ngô Gia Tự tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử cách mạng Việt Nam, tiêu biểu cho tinh thần yêu nước, lòng trung thành với Đảng, ý chí kiên cường và sự hy sinh cao cả vì độc lập, tự do của dân tộc.