Người con xứ Nghệ cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên cứ điểm Him Lam

Trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, có biết bao người con ưu tú đã hiến dâng tuổi thanh xuân và cả cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Có những người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng tên tuổi và chiến công của họ đã trở thành bất tử.

Trong số những người anh hùng ấy có Trần Can – người con quê hương Nghệ An, người chiến sĩ quả cảm của Chiến dịch Điện Biên Phủ, người đã ngã xuống đúng vào ngày 7 tháng 5 năm 1954, khi chiến thắng lịch sử của dân tộc chỉ còn cách anh trong gang tấc.

Tuổi thơ trên quê hương xứ Nghệ

Trần Can sinh năm 1931, quê tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Anh sinh ra và lớn lên trong một gia đình nông dân giữa những năm tháng đất nước còn chìm dưới ách thực dân.

Tuổi thơ của Trần Can cũng như nhiều người con xứ Nghệ khi ấy gắn với cuộc sống lao động vất vả. Nhưng chính từ những năm tháng ấy, trong người thanh niên trẻ tuổi đã sớm hình thành khát vọng được đứng trong hàng ngũ quân đội, cầm súng chiến đấu giải phóng quê hương.

Theo các tư liệu được công bố, Trần Can nhiều lần tình nguyện xin nhập ngũ. Đến tháng 5 năm 1951, nguyện vọng ấy trở thành hiện thực. Anh được tuyển vào Quân đội nhân dân Việt Nam và được biên chế về Trung đoàn 209, Đại đoàn 312.

Từ một thanh niên nông dân của vùng quê Yên Thành, Trần Can chính thức bước vào cuộc đời người lính.

Và cũng từ đây, chiến trường trở thành nơi tôi luyện ý chí, lòng dũng cảm và tài năng chiến đấu của anh.

Người chiến sĩ luôn xung phong ở phía trước

Trong quân ngũ, Trần Can nhanh chóng thể hiện tinh thần gan dạ, quyết đoán. Mỗi khi đơn vị gặp nhiệm vụ khó khăn, anh thường là một trong những người xung phong đi đầu.

Năm 1952, trong Chiến dịch Tây Bắc, tại trận đánh Bản Hoa, Trần Can làm nhiệm vụ xung kích.

Trước hệ thống hỏa lực của đối phương, anh dùng thủ pháo tiêu diệt một ụ súng để mở đường cho đơn vị tiến công. Khi tiểu đội bị thương vong nhiều, Trần Can cùng hai chiến sĩ của đơn vị bạn lập thành một tổ chiến đấu, tiếp tục tiến lên.

Ba người.

Giữa trận địa đầy đạn lửa.

Nhưng họ không dừng lại.

Trần Can cùng đồng đội lần lượt đánh chiếm các ụ súng, tiến thẳng vào sở chỉ huy đối phương, bắt sống 22 người và thu 17 khẩu súng các loại.

Qua những trận đánh như thế, người chiến sĩ trẻ ngày càng trưởng thành.

Từ một chiến sĩ bình thường, anh được tin tưởng giao nhiệm vụ chỉ huy.

Nhưng chiến công khiến tên tuổi Trần Can đi vào lịch sử lại diễn ra tại một địa danh mà sau này cả thế giới biết đến:

Điện Biên Phủ.

Lá cờ trên cứ điểm Him Lam

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ mở màn bằng trận tiến công vào cứ điểm Him Lam.

Đó là một cứ điểm được quân Pháp tổ chức phòng thủ kiên cố với hệ thống công sự, lô cốt và hỏa lực dày đặc.

Trong trận đánh ấy, Trần Can được giao chỉ huy bộ phận thọc sâu, đánh vào sở chỉ huy và đưa lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” lên cứ điểm.

Khi tiếng súng tiến công vang lên, hỏa lực từ phía đối phương bắn ra dữ dội.

Nhưng Trần Can vẫn dẫn đầu đơn vị vượt qua tuyến phòng ngự phía trước, tiến thẳng về khu vực chỉ huy.

Trong khói súng mù mịt, giữa tiếng đạn pháo rung chuyển núi rừng Điện Biên, người chiến sĩ xứ Nghệ đã xông lên phía trước và cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” trên cứ điểm Him Lam. Anh được ghi nhận là người đầu tiên trong Chiến dịch Điện Biên Phủ thực hiện chiến công này.

Lá cờ tung bay giữa trận địa không chỉ báo hiệu một cứ điểm quan trọng bị đánh chiếm.

Nó còn mang một ý nghĩa lớn hơn:

Chiến dịch Điện Biên Phủ đã bắt đầu bằng khí thế quyết thắng.

Và trong khoảnh khắc ấy có dấu chân của Trần Can – người thanh niên mới ngoài hai mươi tuổi đến từ quê hương Nghệ An.

Trận chiến cuối cùng

Sau Him Lam, Trần Can tiếp tục cùng đơn vị chiến đấu trong những trận đánh ngày càng ác liệt.

Đêm 6 rạng sáng 7 tháng 5 năm 1954, khi Chiến dịch Điện Biên Phủ bước vào những giờ phút quyết định, đơn vị của Trần Can chiến đấu tại khu vực điểm cao 507 – cửa ngõ tiến vào trung tâm Mường Thanh.

Địch liên tục phản kích.

Trận địa nhiều lần bị giành đi, giành lại.

Có lúc khoảng cách giữa hai bên chỉ còn vài mét.

Lựu đạn nổ liên tiếp trên chiến hào.

Trong một đợt tiến công, Trần Can nhặt những quả lựu đạn của đối phương ném trả và cùng đồng đội lao vào chiến đấu giáp lá cà.

Cán bộ chỉ huy đại đội lần lượt bị thương vong. Bản thân Trần Can cũng bị thương nặng.

Nhưng anh không rời trận địa.

Anh tiếp tục thay cán bộ chỉ huy, động viên đồng đội giữ vững vị trí.

Rạng sáng ngày 7 tháng 5, Trần Can tập hợp những chiến sĩ còn có khả năng chiến đấu, củng cố trận địa và tiếp tục chống trả các đợt phản kích. Việc giữ được khu vực này góp phần tạo điều kiện để các đơn vị tiến sâu hơn về phía trung tâm Mường Thanh.

Chiến thắng đã ở rất gần.

Nhưng Trần Can không kịp chứng kiến giờ phút lá cờ chiến thắng tung bay trên nóc hầm của tướng De Castries.

Trong lúc đang chỉ huy bộ đội giữ trận địa, một đợt hỏa lực của đối phương bất ngờ trút xuống.

Trần Can trúng đạn và anh dũng hy sinh vào sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954.

Anh hy sinh đúng vào ngày Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.

Khi ấy, Trần Can mới khoảng 23 tuổi.

Ngày chiến thắng – ngày người chiến sĩ nằm lại

Chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, quân ta tiến vào trung tâm tập đoàn cứ điểm. Lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” tung bay trên nóc hầm chỉ huy quân Pháp.

Điện Biên Phủ đã toàn thắng.

Nhưng trong niềm vui của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ hôm ấy, có những người không còn có thể đứng dậy để nhìn thấy chiến thắng mà mình đã góp máu xương tạo nên.

Trần Can là một trong số đó.

Thật đặc biệt, hành trình của anh tại Điện Biên Phủ dường như được nối giữa hai lá cờ.

Ngày mở màn, anh xông lên cắm lá cờ “Quyết chiến, Quyết thắng” tại Him Lam.

Ngày kết thúc, anh hy sinh khi chiến thắng cuối cùng chỉ còn cách vài giờ.

Một người chiến sĩ đã đi từ trận đánh mở màn cho đến những giờ phút cuối cùng của chiến dịch.

Người anh hùng của quê hương Nghệ An

Khi hy sinh, Trần Can là Đại đội phó bộ binh, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312. Trong quá trình chiến đấu, anh được tặng thưởng nhiều huân chương và hai lần được bầu là Chiến sĩ thi đua của Đại đoàn 312. Năm 1956, Trần Can được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Cuộc đời anh chỉ có 23 năm.

Ba năm trong quân ngũ.

Nhưng ba năm ấy đã đi qua những chiến trường lớn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và kết thúc tại Điện Biên Phủ – nơi làm nên một trong những chiến thắng nổi tiếng nhất trong lịch sử Việt Nam hiện đại.

Những bước chân còn ở lại

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua kể từ ngày chiến thắng Điện Biên Phủ.

Người thanh niên Trần Can năm ấy không trở về với quê hương Sơn Thành.

Nhưng tên anh đã trở về.

Tên anh được ghi trong sử sách.

Được đặt cho những con đường, trường học.

Được kể lại cho nhiều thế hệ thanh niên.

Và trên quê hương Nghệ An, Trần Can mãi là niềm tự hào về một người con đã dành trọn tuổi thanh xuân cho đất nước.

Điều làm nên sự lớn lao của Trần Can không phải bởi anh sinh ra đã là một anh hùng.

Anh cũng từng là một người thanh niên bình thường của một làng quê nghèo.

Nhưng khi Tổ quốc cần, anh đã lựa chọn lên đường.

Khi trận đánh khó khăn, anh lựa chọn đi đầu.

Khi đồng đội thương vong, anh lựa chọn ở lại.

Khi bản thân đã bị thương, anh vẫn tiếp tục chỉ huy chiến đấu.

Và cuối cùng, khi chiến thắng đã ở ngay trước mắt, anh đã gửi lại tuổi hai mươi ba giữa chiến trường Điện Biên.

Trần Can đã ngã xuống, nhưng lá cờ anh từng cắm trên cứ điểm Him Lam vẫn còn tung bay trong ký ức lịch sử.

Cuộc đời của anh là minh chứng cho một thế hệ thanh niên Việt Nam đã sống một tuổi trẻ rất đẹp:

Tuổi trẻ biết đặt Tổ quốc lên trên bản thân;
biết biến lòng yêu nước thành hành động;
và khi cần, sẵn sàng hiến dâng cả tuổi xuân để đất nước được độc lập, nhân dân được tự do.

Anh hùng liệt sĩ Trần Can – người con ưu tú của quê hương Nghệ An – mãi mãi sống trong lòng dân tộc Việt Nam.