Người con xứ Thanh và cơ duyên với binh chủng pháo cao xạ
Anh hùng Liệt sĩ Tô Vĩnh Diện (sinh năm 1924 – hy sinh năm 1954) là một trong những biểu tượng vĩ đại nhất của tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh trong Chiến dịch Điện Biên Phủ. Tên tuổi của ông gắn liền với hành động anh hùng: lấy thân mình chèn pháo để bảo vệ khẩu pháo cao xạ khỏi rơi xuống vực sâu tại dốc Chuối.
Trong chiến thắng Điện Biên Phủ "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", có những con người đã ngã xuống và hóa thân thành tượng đài bất tử cho ý chí kiên cường của dân tộc. Một trong những tấm gương sáng ngời, biểu tượng của tinh thần dũng cảm, quên mình vì nhiệm vụ chính là Anh hùng Liệt sĩ Tô Vĩnh Diện, người chiến sĩ đã lấy thân mình cứu pháo trong bão lửa Tây Bắc.
Tô Vĩnh Diện sinh năm 1941 tại xã Định Tiến, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa. Lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo chịu nhiều áp bức của chế độ cũ, ông sớm nuôi dưỡng lòng yêu nước và ý chí tự lập từ những ngày đi làm thuê, cuốc mướn bươn chải nuôi gia đình.
Năm 1949, ông xung phong tham gia lực lượng dân quân tại địa phương, đến năm 1950 thì chính thức nhập ngũ vào Quân đội nhân dân Việt Nam. Nhờ tác phong nghiêm túc, kỷ luật và tinh thần trách nhiệm cao, ông được lựa chọn sang Trung Quốc huấn luyện để thành lập lực lượng pháo cao xạ đầu tiên của quân đội ta. Khi về nước, ông được bổ nhiệm làm Tiểu đội trưởng pháo cao xạ thuộc Đại đội 827, Tiểu đoàn 394, Trung đoàn 367
Đầu năm 1954, Trung đoàn 367 nhận lệnh hành quân kéo pháo bằng sức người vào lòng chảo Điện Biên Phủ để chuẩn bị cho chiến dịch giải phóng. Đây là một nhiệm vụ vô cùng gian khổ khi những khẩu pháo cao xạ nặng hàng tấn phải vượt qua những đỉnh núi cao, những con dốc dựng đứng và vực sâu thăm thẳm trong điều kiện hoàn toàn bí mật, không tiếng động để tránh máy bay địch phát hiện.
Đêm ngày 01/02/1954, trên đường kéo pháo ra để thay đổi phương châm tác chiến sang "đánh chắc, tiến chắc", khẩu pháo cao xạ 37 ly của tiểu đội Tô Vĩnh Diện đang xuống dốc Chuối (một con dốc có độ nghiêng cực lớn, đường hẹp và quanh co) thì bất ngờ dây tời bị đứt. Khẩu pháo nặng hơn 2 tấn mất đà, lao băng băng xuống vực sâu nguy hiểm.
Trong tình thế ngàn cân treo sợi tóc, không một chút đắn đo giữa sự sống và cái chết, Tiểu đội trưởng Tô Vĩnh Diện đã hô lớn hướng dẫn đồng đội lái pháo, còn bản thân ông lập tức lao thẳng người vào bánh xe pháo, lấy thân mình làm một chiếc chèn sống kìm giữ khối thép nặng tạ sạt xuống bờ vực. Hành động quả cảm phi thường ấy đã làm giảm tốc độ lao của pháo, giúp đồng đội kịp thời ném chèn gỗ vào bánh xe, bảo vệ vẹn toàn khẩu pháo cao xạ quý giá cho mặt trận.
