NGƯỜI CỘNG SẢN KIÊN TRUNG TRỌN ĐỜI VÌ ĐẤT NƯỚC

Phạm Hùng, tên khai sinh là Phạm Văn Thiện, sinh ngày 11 tháng 6 năm 1912 tại xã Long Phước, huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long, trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Chứng kiến cảnh nhân dân phải chịu nhiều áp bức dưới chế độ thuộc địa, người thanh niên Phạm Văn Thiện sớm hình thành ý chí đấu tranh và lựa chọn con đường cách mạng. Khi mới 16 tuổi, ông đã tham gia phong trào thanh niên, học sinh; đến năm 18 tuổi trở thành một trong những đảng viên đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam ở Nam Bộ, và năm 19 tuổi đảm nhận cương vị Bí thư Tỉnh ủy Mỹ Tho.

Những năm tháng đầu đời hoạt động cách mạng của Phạm Hùng diễn ra trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Chính quyền thực dân tìm mọi cách đàn áp các phong trào yêu nước, bắt giữ và truy lùng những người hoạt động cách mạng. Ông nhiều lần bị bắt và phải trải qua những năm tháng tù đày. Nhưng nhà tù không làm thay đổi lý tưởng mà ông đã lựa chọn. Trái lại, những thử thách ấy càng tôi luyện bản lĩnh của một người cách mạng trẻ tuổi.

Đối với thế hệ của Phạm Hùng, con đường đi đến độc lập dân tộc không phải là một con đường dễ dàng. Đó là hành trình phải đánh đổi bằng tuổi trẻ, tự do và cả những năm tháng được sống bên gia đình. Nhưng ông vẫn kiên định với lựa chọn của mình. Chính sự kiên định ấy trở thành một trong những đặc điểm nổi bật trong cuộc đời hoạt động của ông.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đất nước bước vào một thời kỳ lịch sử mới nhưng cũng phải đối mặt với những thử thách rất lớn. Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bắt đầu, rồi tiếp đó là cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Trong những giai đoạn ấy, Phạm Hùng đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng trong Đảng và chính quyền, đặc biệt gắn bó với cách mạng ở Nam Bộ và sau này với công tác lãnh đạo ở Trung ương.

Trong những năm chiến tranh, ông từng giữ nhiều trọng trách quan trọng, trong đó có thời gian trực tiếp tham gia lãnh đạo cách mạng miền Nam. Đây là giai đoạn mà tình hình chiến trường và chính trị vô cùng phức tạp, đòi hỏi người lãnh đạo phải có bản lĩnh, khả năng tổ chức và sự quyết đoán. Những năm tháng ấy góp phần hình thành phong cách lãnh đạo của Phạm Hùng: kiên định về nguyên tắc nhưng luôn phải linh hoạt trước thực tiễn.

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, Phạm Hùng tiếp tục đảm nhận nhiều trọng trách trong bộ máy lãnh đạo của đất nước. Việt Nam bước vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong một hoàn cảnh rất khó khăn. Hậu quả chiến tranh còn nặng nề, nền kinh tế gặp nhiều trở ngại, đời sống nhân dân còn thiếu thốn và tình hình quốc tế có nhiều biến động.

Trong bối cảnh ấy, người lãnh đạo không chỉ cần bản lĩnh chính trị mà còn phải đối diện với những bài toán rất thực tế về kinh tế, xã hội và đời sống nhân dân. Phạm Hùng đã tiếp tục dành phần lớn thời gian và sức lực cho công việc chung của đất nước.

Năm 1987, ông được Quốc hội bầu làm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, tức người đứng đầu Chính phủ. Đây là thời điểm Việt Nam vừa bắt đầu triển khai những định hướng quan trọng của công cuộc Đổi mới được khởi xướng từ Đại hội VI của Đảng năm 1986. Theo hồ sơ của Chính phủ, Phạm Hùng giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nhiệm kỳ Quốc hội khóa VIII từ năm 1987 và tại chức cho đến khi qua đời vào tháng 3 năm 1988.

Trên cương vị đứng đầu Chính phủ, Phạm Hùng phải đối mặt với một đất nước đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi mạnh mẽ phương thức quản lý và phát triển. Công cuộc Đổi mới mở ra những hướng đi mới, nhưng để biến đường lối thành kết quả thực tế cần có sự tổ chức và điều hành trên nhiều lĩnh vực.

Thời gian ông giữ cương vị Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng không dài. Nhưng đó lại là khoảng thời gian có ý nghĩa đặc biệt, bởi đất nước đang bước vào một giai đoạn chuyển mình quan trọng. Ông tiếp tục công việc trong hoàn cảnh sức khỏe không tốt và khối lượng công việc rất lớn.

Ngày 10 tháng 3 năm 1988, Phạm Hùng đột ngột qua đời khi đang đảm nhiệm cương vị Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Ông hưởng thọ 75 tuổi. Các tài liệu chính thức của Chính phủ ghi nhận ông là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nhiệm kỳ Quốc hội khóa VIII và qua đời trong thời gian đang đảm nhiệm chức vụ.

Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương đối với nhiều đồng chí, đồng bào. Một cuộc đời hoạt động cách mạng kéo dài qua nhiều giai đoạn lịch sử của dân tộc đã khép lại. Từ một người thanh niên Nam Bộ tham gia cách mạng khi còn rất trẻ, Phạm Hùng đã trải qua những năm tháng tù đày, chiến tranh, hoạt động ở nhiều địa bàn và cuối cùng trở thành người đứng đầu Chính phủ trong những năm đầu của thời kỳ Đổi mới.

Nhìn lại cuộc đời Phạm Hùng, điều nổi bật không chỉ là những chức vụ ông từng đảm nhiệm. Điều đáng nhớ hơn là sự gắn bó của ông với những bước ngoặt lớn của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX. Ông trưởng thành trong thời kỳ đấu tranh giành độc lập, trải qua chiến tranh và tiếp tục tham gia công cuộc xây dựng đất nước sau ngày thống nhất.

Một người sinh ra ở vùng đất Nam Bộ đầu thế kỷ XX đã dành gần như toàn bộ cuộc đời cho những biến động lớn của dân tộc. Ông không có một cuộc sống bình thường như bao người khác cùng thời. Tuổi trẻ của ông gắn với hoạt động cách mạng; những năm trưởng thành gắn với chiến tranh; những năm cuối đời lại gắn với nhiệm vụ xây dựng đất nước trong một giai đoạn chuyển đổi quan trọng.

Có thể nói, cuộc đời Phạm Hùng là hình ảnh của một thế hệ lãnh đạo đã đi qua những năm tháng gian nan nhất của đất nước. Những gì ông để lại không chỉ nằm trong các chức vụ hay những trang hồ sơ lịch sử, mà còn ở tinh thần trách nhiệm đối với công việc chung.

Từ Long Phước, Vĩnh Long, người thanh niên Phạm Văn Thiện đã bước vào con đường cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ. Hơn nửa thế kỷ sau, ông rời khỏi cuộc đời khi đang đứng ở vị trí cao nhất của Chính phủ, trong lúc đất nước vừa bắt đầu một chặng đường đổi mới đầy thử thách.

Thời gian có thể làm nhiều ký ức lùi xa, nhưng những con người đã dành trọn cuộc đời cho vận mệnh đất nước vẫn còn được lịch sử nhắc nhớ. Phạm Hùng là một trong số đó – một người con Nam Bộ đã đi qua những năm tháng dữ dội của thế kỷ XX và để lại dấu ấn của mình trong hành trình đấu tranh, thống nhất và xây dựng đất nước.

Một đời người rồi cũng khép lại, nhưng nếu những năm tháng ấy đã được dành cho Tổ quốc và nhân dân, thì tên tuổi của người ấy vẫn còn sống trong lịch sử. Phạm Hùng đã chọn con đường ấy từ tuổi thanh xuân, và đi trọn con đường cho đến những ngày cuối cùng của cuộc đời.