Người dẫn đường giữa lòng Long Khánh

Trong những câu chuyện về chiến trường Long Khánh, bên cạnh những người trực tiếp cầm súng còn có một lực lượng âm thầm hoạt động ngay giữa vùng địch kiểm soát. Nguyễn Ngọc Thanh, thường gọi là Năm Thanh, là một trong những người như vậy.

1. Một cơ sở mật giữa lòng thị xã

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Năm Thanh hoạt động với vai trò cơ sở mật tại khu vực Long Khánh. Công việc của ông không phải lúc nào cũng gắn với tiếng súng. Hằng ngày, ông phải tìm cách đi lại, quan sát tình hình, nắm hoạt động của đối phương và tìm hiểu những con đường có thể sử dụng khi lực lượng cách mạng cần di chuyển.

Hoạt động ngay trong vùng địch kiểm soát đồng nghĩa với việc người cơ sở mật phải giữ bí mật tuyệt đối. Chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả mạng lưới bị lộ.

2. Đi khắp thị xã để nắm tình hình

Theo lời kể của ông được Báo Đồng Nai ghi lại, khi đó ông thường đi khắp thị xã để nắm tình hình địch và dò đường đi nước bước.

Sau mỗi chuyến đi vào nội thành, ông lại trở vào vùng căn cứ để báo cáo tình hình và hỗ trợ các đơn vị chủ lực về lương thực. Công việc tưởng như bình thường ấy lại có ý nghĩa đặc biệt trong điều kiện chiến trường, bởi những người từ bên ngoài vào thường không thể hiểu địa bàn bằng những người đã sống lâu năm tại đây.

3. Người dẫn đường trong Tết Mậu Thân 1968

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, lực lượng cách mạng tại Long Khánh phải tiến công vào một thị xã được đối phương phòng thủ chặt chẽ.

Năm Thanh tham gia công tác chuẩn bị bằng việc nắm tình hình và dẫn đường. Khi các đơn vị bắt đầu tiến công, ông trực tiếp dẫn một nhánh quân tiến vào trung tâm Long Khánh.

Đối với những người hoạt động mật, đây là nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Người dẫn đường không chỉ phải biết đường mà còn phải biết nơi nào có thể có quân địch, nơi nào có khả năng bị phục kích và tuyến nào có thể giúp lực lượng tiến công tiếp cận mục tiêu.

4. Những người dân phía sau trận đánh

Năm Thanh cũng kể lại rằng nhân dân quanh khu vực Bảo Vinh đã giúp đỡ cách mạng bằng nhiều cách. Người dân cung cấp lương thực, che giấu cán bộ và giữ kín hoạt động của lực lượng cách mạng.

Đây là một phần quan trọng của chiến trường Long Khánh nhưng thường ít xuất hiện trong những câu chuyện về các trận đánh. Đằng sau một đơn vị bộ đội tiến vào thị xã là cả một mạng lưới cơ sở, người dẫn đường, người vận chuyển lương thực và những gia đình chấp nhận nguy hiểm để bảo vệ cán bộ.

5. Từ Mậu Thân đến mùa Xuân 1975

Những năm sau Mậu Thân, Năm Thanh vẫn tiếp tục hoạt động tại địa bàn Long Khánh.

Đến cuối tháng 3/1975, khi chiến trường chuẩn bị bước vào giai đoạn quyết định, ông tiếp tục tham gia công tác cơ sở mật. Theo Báo Đồng Nai, lúc này quân dân địa phương cùng lực lượng chủ lực liên tục tiến công các vị trí của đối phương để tạo bàn đạp cho Chiến dịch Xuân Lộc.

Đến ngày 31/3/1975, lực lượng cách mạng đã làm chủ một số vùng ven thị xã như Bảo Vinh A, Bảo Vinh B, Suối Chồn và Bình Lộc.

6. Người dẫn đường cho ngày giải phóng

Khi Chiến dịch Xuân Lộc bắt đầu ngày 9/4/1975, những người từng hoạt động bí mật trong thị xã tiếp tục phát huy vai trò của mình. Họ giúp các đơn vị chủ lực hiểu rõ địa bàn, xác định đường đi và tiếp cận mục tiêu.

Năm Thanh là một trong những nhân chứng của lớp người ấy.

Câu chuyện của ông cho thấy lịch sử Long Khánh không chỉ được làm nên bởi những trận đánh lớn. Nó còn được tạo nên từ những công việc âm thầm của những con người hoạt động trong bóng tối: đi nắm tình hình, dò đường, mua gạo, chuyển tin và bảo vệ cán bộ.

Những con người ấy có thể không xuất hiện trên bản đồ chiến dịch, nhưng chính họ đã giúp những người lính từ ngoài chiến trường có thể tiến vào một địa bàn xa lạ và chiến đấu.