NGƯỜI DẪN ĐƯỜNG QUA CỘT MỐC 108

Sáng ngày 28 tháng 1 năm 1941, núi rừng biên giới Cao Bằng chìm trong màn sương trắng. Những con đường mòn quanh co, trơn trượt, len giữa đá tai mèo và rừng cây rậm rạp. Đi đầu đoàn người là Lê Quảng Ba – người thanh niên dân tộc Tày thông thạo từng ngọn núi, con suối và lối đi bí mật nơi biên giới.

Tên thật của ông là Đàm Văn Mông, sinh ra tại vùng quê Sóc Hà giàu truyền thống cách mạng. Khi mới mười bảy tuổi, ông đã được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1938, ông cùng đồng chí Hoàng Sâm đến vùng Lục Khu vận động nhân dân, xây dựng cơ sở và bảo vệ phong trào cách mạng trước sự đe dọa của bọn phỉ.

Năm 1940, trong thời gian học quân sự tại Tĩnh Tây, Trung Quốc, ông được gặp lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc. Cảm phục lòng yêu nước, sự gan dạ và hiểu biết địa hình của người thanh niên Tày, Người đặt cho ông bí danh Lê Quảng Ba.

Cuối năm ấy, ông nhận được một nhiệm vụ đặc biệt: dẫn đường và bảo vệ lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc sau ba mươi năm bôn ba tìm đường cứu nước.

Trước giờ lên đường, Lê Quảng Ba kiểm tra lại súng, lương thực và các dấu hiệu liên lạc. Ông hiểu rằng chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả đoàn rơi vào tay mật thám. Nhưng nhìn dáng Người trong bộ quần áo chàm giản dị, ông cảm thấy lòng mình bình tĩnh lạ thường.

– Thưa Bác, đường núi hôm nay nhiều sương, chúng ta phải đi thật kín đáo.

Người khẽ gật đầu:

– Chú cứ dẫn đường. Đồng bào và Tổ quốc đang chờ chúng ta.

Đoàn người lặng lẽ men theo những sườn núi. Lê Quảng Ba luôn đi trước quan sát dấu chân, nghe ngóng tiếng động và lựa chọn những lối ít người qua lại. Có lúc đoàn phải dừng lại sau những tảng đá lớn để tránh một tốp lính tuần tra. Có đoạn dốc dựng đứng, ông quay lại đỡ Người bước qua những phiến đá phủ rêu.

Khi đến gần cột mốc 108, Lê Quảng Ba nhận ra cây si cổ thụ quen thuộc. Ông khẽ báo hiệu cho mọi người dừng lại. Trước mặt họ là dải đất quê hương đang hiện dần sau màn sương.

Nguyễn Ái Quốc bước đến bên cột mốc, cúi nhìn những dòng chữ khắc trên đá rồi lặng im hướng mắt về phía Tổ quốc. Sau ba mươi năm xa cách, Người đã trở về để trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Khoảnh khắc ấy, Lê Quảng Ba cảm thấy mọi gian nguy trên đường đi đều trở nên nhỏ bé. Ông hiểu rằng mình không chỉ dẫn một đoàn cán bộ vượt qua biên giới. Ông đang góp phần mở ra một con đường mới cho vận mệnh của dân tộc.

Tại Pác Bó, ông tiếp tục tổ chức bảo vệ Bác, xây dựng lực lượng Việt Minh và làm Đội trưởng Đội du kích Pác Bó. Cuối năm 1944, ông còn tham gia lựa chọn những chiến sĩ đầu tiên cho Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân – tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sau này, ông trở thành Đại đoàn trưởng Đại đoàn 316 và cùng các chiến sĩ góp phần làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ.

Lê Quảng Ba đã đi qua nhiều chiến trường và đảm nhiệm nhiều trọng trách, nhưng dấu chân của ông bên cột mốc 108 vẫn là một dấu son đặc biệt. Đó là dấu chân của người chiến sĩ trung thành, người con của núi rừng Cao Bằng đã âm thầm dẫn đường để mùa xuân cách mạng trở về với đất nước.