NGƯỜI DẪN ĐƯỜNG TRÊN BẦU TRỜI
Trong những trang sử vàng chói lọi của Không quân Nhân dân Việt Nam, người đời thường nghiêng mình ngưỡng mộ trước các phi công tiêm kích dũng cảm, những người trực tiếp ghi danh chiến công bằng những phát đạn xé toạc bầu trời. Thế nhưng, ít ai biết rằng, đằng sau mỗi chiếc máy bay cất cánh, sau mỗi chiến thắng oanh liệt trên không trung, luôn có những đóng góp thầm lặng của các chiến sĩ dẫn đường mặt đất. Họ chính là những "mắt thần" định vị tương lai cho trận đánh. Câu chuyện cuộc đời của Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Chuyên – người hoa tiêu xuất sắc quê Bình Định – là minh chứng hùng hồn cho tinh thần tự học phi thường và lòng yêu nước cháy bỏng, một hành trình đi từ bóng tối nghèo đói ra ánh sáng huy hoàng của bầu trời.
Ngược dòng thời gian về mảnh đất Hoài Nhơn, Bình Định trong những năm tháng trước Cách mạng, cậu bé Nguyễn Văn Chuyên sinh ra trong một gia đình nghèo khó có tới mười người con. Cái đói, cái nghèo như một chiếc bóng đen bủa vây, khiến sự nghiệp đèn sách của ông đành phải đứt gánh giữa đường sau ba năm ngắn ngủi vì không có tiền đóng học phí. Tưởng chừng định mệnh đã an bài cho ông một cuộc đời cơ cực như bao người nông dân nghèo khác, nhưng Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã nổ ra như một tiếng sét, làm xoay chuyển toàn bộ số phận của đất nước và của chính ông. Trong không khí sục sôi ấy, ông tích cực tham gia dạy học bình dân học vụ, đưa ánh sáng văn hóa đến cho đồng bào và cũng từ đó, lý tưởng cách mạng ngấm sâu vào máu thịt. Cậu thanh niên nghèo ngày nào đã tình nguyện dấn thân vào quân ngũ, mang theo sự thông minh, sáng dạ bẩm sinh để phục vụ quê hương. Sau hiệp định Geneve năm 1954, ông tập kết ra Bắc và được điều động về Bộ tư lệnh Không quân – một binh chủng đặc biệt, hiện đại, đòi hỏi trình độ kỹ thuật rất cao. Ý thức được xuất phát điểm thấp của mình, người chiến sĩ chỉ mới học hết lớp ba đã lao vào tự học một cách phi thường, tự mày mò nghiên cứu các môn tự nhiên Toán, Lý, Hóa cùng tiếng Trung để làm bệ phóng cho bản thân. Chính nghị lực thép đó đã đưa ông trở thành một trong ba người xuất sắc được cử đi đào tạo ngành dẫn đường tại Trung Quốc và Liên Xô từ năm 1959 đến năm 1963.
Trở về nước khi cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ chuẩn bị leo thang ra miền Bắc, sỹ quan Nguyễn Văn Chuyên đã đem toàn bộ kiến thức đỉnh cao áp dụng vào thực tiễn chiến đấu. Ông từng chia sẻ rằng, khi phi công bay trên trời, họ bị hạn chế tầm nhìn và hoàn toàn phụ thuộc vào người dẫn đường ở sở chỉ huy mặt đất – người nắm giữ trọng trách cân não để tính toán ba yếu tố cốt tử: hướng bay tạo sự bất ngờ, độ cao ẩn hiện tránh radar địch và tốc độ bay tối ưu tiết kiệm nhiên liệu. Trong suốt giai đoạn từ năm 1965 đến năm 1972, người hoa tiêu tài ba ấy đã chỉ huy tổng cộng 110 trận, giúp các phi công ta bắn rơi 117 máy bay Mỹ và làm bị thương một pháo đài bay B-52. Trong cuộc đời binh nghiệp lẫy lừng của mình, niềm tự hào lớn nhất của ông là ba lần trực tiếp làm "mắt thần", điều phối hướng bay cho chiếc MiG-21 mang số hiệu 4324 huyền thoại – chiếc máy bay đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia với thành tích bắn hạ 14 máy bay Mỹ trong năm 1967. Những phi công tên tuổi như Nguyễn Ngọc Độ, Phạm Thanh Ngân, Nguyễn Văn Lý khi ngồi trong buồng lái của chiếc 4324 đã hoàn toàn tin tưởng vào những mệnh lệnh phát ra từ khối óc nhạy bén của ông dưới mặt đất. Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân được trao tặng năm 2013 chính là phần thưởng muộn mằn nhưng hoàn toàn xứng đáng cho một đời cống hiến thầm lặng mà vĩ đại.
Khi khói bom lùi xa vào quá khứ, câu chuyện về Đại tá Nguyễn Văn Chuyên vẫn mãi là một bài học sâu sắc về khát vọng vươn lên của con người Việt Nam. Từ một cậu bé nghèo chỉ được học hết lớp ba, bằng ý chí tự học bền bỉ và tình yêu Tổ quốc vô bờ bến, ông đã trở thành một trong những người dẫn đường hàng đầu của Không quân Việt Nam. Tên tuổi của ông không chỉ khắc sâu vào lịch sử binh chủng mà còn là nguồn cảm hứng lớn lao cho các thế hệ trẻ về tinh thần tự lập, kiên cường, biến những điều không thể thành có thể để bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của đất nước.
