Người dẫn đường trong lòng địch

Trong những câu chuyện về Chiến dịch Xuân Lộc năm 1975, người ta thường nhớ đến những đơn vị chủ lực với xe tăng, pháo binh và những trận đánh ác liệt. Nhưng để những đoàn quân ấy có thể tiến vào một đô thị đang nằm trong hệ thống phòng thủ dày đặc, phía sau họ còn có những người âm thầm làm công việc dẫn đường, trinh sát và nắm tình hình. Đào Bá Lượng là một trong những người như thế.

Ông Đào Bá Lượng sinh năm 1952, quê gốc ở Bình Định. Khoảng năm 15 tuổi, ông theo gia đình vào vùng Long Khánh. Chỉ một thời gian sau, khi mới 16 tuổi, ông đã tham gia cách mạng ngay trên mảnh đất này.

Con đường hoạt động của một thiếu niên trong vùng chiến sự không hề đơn giản. Khi chưa bị lộ, Đào Bá Lượng hoạt động ngay trong lòng đối phương với nhiệm vụ công tác đường dài và thu thập tình hình. Để có thể đi lại, ông phải trà trộn, thay đổi trang phục cho phù hợp với hoàn cảnh và tìm cách tiếp cận những khu vực mà người hoạt động cách mạng bình thường khó có thể đi qua.

Công việc ấy đòi hỏi sự bình tĩnh và khả năng quan sát. Ông phải nắm được tình hình bên ngoài, sau đó tìm cách báo lại cho đồng đội ở căn cứ. Trong một số tình huống, nếu nhận thấy mục tiêu có thể đánh được, ông có thể tự hành động; nếu đối phương đông hoặc tình hình không thuận lợi, ông trở về đơn vị để phối hợp cùng đồng đội.

Những năm tháng hoạt động bí mật đã giúp ông tích lũy hiểu biết về địa bàn Long Khánh, về đường đi, vị trí các khu vực quan trọng và cách bố trí của đối phương. Những kinh nghiệm ấy trở thành vốn quý khi chiến tranh bước vào giai đoạn cuối.

Đến giai đoạn 1973–1975, Đào Bá Lượng là Đội trưởng Đội Biệt động thị xã Long Khánh. Khi Chiến dịch Xuân Lộc chuẩn bị diễn ra, lực lượng biệt động Long Khánh được giao một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng: dẫn đường cho bộ đội chủ lực tiến vào nội ô thị xã.

Đây là công việc tưởng như chỉ cần biết đường, nhưng thực tế lại chứa đựng rất nhiều nguy hiểm. Bộ đội chủ lực từ bên ngoài tiến vào cần tránh những vị trí phục kích, những khu vực có hỏa lực mạnh và những nơi đối phương có thể phát hiện đội hình. Một con đường an toàn trong điều kiện bình thường có thể trở thành nơi nguy hiểm khi chiến sự nổ ra.

Vì vậy, những người biệt động địa phương phải dựa vào sự am hiểu địa bàn và những thông tin đã thu thập trước đó để hỗ trợ lực lượng tiến công.

Trong những ngày tháng 4-1975, Đào Bá Lượng cùng đồng đội đã trực tiếp thực hiện nhiệm vụ dẫn đường, hỗ trợ bộ đội chủ lực tiến vào Long Khánh. Báo Đồng Nai ghi nhận những chiến sĩ biệt động như Đào Bá Lượng còn trực tiếp dẫn đoàn xe tăng tiến vào, góp phần mở đường cho cuộc tiến công từ hướng Đông.

Đằng sau những trận đánh lớn là một hệ thống công việc âm thầm: người trinh sát, người dẫn đường, người giữ cơ sở, người nắm tình hình và những người dân cung cấp thông tin. Nếu không có những mắt xích ấy, lực lượng bên ngoài sẽ khó có thể nhanh chóng thích nghi với một địa bàn đô thị đã được đối phương phòng thủ lâu năm.

Ngày 21-4-1975, Long Khánh được giải phóng. Đối với những người từng hoạt động bí mật tại đây, đó không chỉ là một mốc lịch sử mà còn là kết quả của nhiều năm bám địa bàn, chịu đựng nguy hiểm và chuẩn bị âm thầm.

Câu chuyện về Đào Bá Lượng vì thế không chỉ là câu chuyện của một người lính biệt động. Đó còn là câu chuyện về những người trẻ tuổi đã sống giữa một vùng đất đầy nguy hiểm, âm thầm làm những công việc mà lịch sử đôi khi chỉ ghi lại bằng vài dòng ngắn ngủi.