NGƯỜI DÂN GIỮ LÚA GIỐNG

Trong chiến tranh, người ta thường nói đến việc giữ lương thực, giữ kho thóc. Nhưng ít ai hiểu rằng, giữ được lúa giống còn quan trọng hơn giữ thóc ăn. Nếu mất giống, vụ sau không thể gieo trồng, hậu phương sẽ kiệt quệ. Ông Đặng Văn Bính là người đã gánh trên vai trách nhiệm thầm lặng ấy suốt nhiều năm chiến tranh.

Lúa giống không nhiều, nhưng cực kỳ quý. Đó là những hạt được tuyển chọn kỹ từ vụ trước, phơi sấy cẩn thận, để dành cho vụ sau. Khi chiến tranh leo thang, địch đánh phá kho tàng, ruộng đồng, xã giao cho ông Bính cùng vài hộ bí mật giữ lúa giống, phân tán ra nhiều nơi để tránh bị mất trắng.

Lúa giống không được để lẫn với thóc thường. Ông Bính đào hầm nhỏ dưới nền nhà, lót rơm khô, tro bếp để chống ẩm, rồi cho giống vào chum, đậy kín. Trên mặt đất, ông vẫn sinh hoạt bình thường để tránh bị nghi ngờ. Ban ngày làm ruộng, ban đêm ông kiểm tra hầm giống, sờ tay xem có ẩm mốc không.

Nguy hiểm nhất là những đợt sơ tán dài ngày. Có lúc, cả làng phải rời đi, nhưng lúa giống không thể mang theo hết. Ông Bính cùng cán bộ bàn cách chôn giấu giống xuống đất, đánh dấu kín đáo. Trước khi đi, ông đứng rất lâu bên chỗ chôn, như gửi gắm cả vụ mùa tương lai.

Bom đạn không chỉ phá nhà cửa mà còn gây ngập úng, làm hỏng giống. Có lần, mưa lớn kéo dài, nước tràn vào hầm, ông Bính phải bới đất, chuyển giống trong đêm, tay run vì lạnh, lòng lo vì sợ hỏng. Nhưng cuối cùng, giống vẫn được cứu.

Có thời điểm giáp hạt, đói kém, nhiều nhà thiếu ăn. Lúa giống được giữ ngay trong nhà, cám dỗ rất lớn. Nhưng ông Bính và gia đình chưa bao giờ động vào một hạt. Ông nói: “Ăn giống là tự cắt đường sống.”

Nhờ những người như ông Bính, sau mỗi đợt bom đạn, ruộng đồng lại được gieo cấy kịp thời. Sau hòa bình, giống lúa ấy tiếp tục được nhân rộng. Với ông, giữ lúa giống trong chiến tranh chính là giữ mạch sống dài lâu của hậu phương.