NGƯỜI DÂN LAM SƠN: MẠCH NGẦM HẬU PHƯƠNG VÀ ĐIỂM TỰA CỦA MỘT CUỘC KHỞI NGHĨA
Trường Đại học Hải Dương
Trong mọi cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, tiền tuyến và hậu phương luôn là hai mặt không thể tách rời của một thắng lợi. Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn thường được nhắc đến qua góc nhìn của những trận đánh oanh liệt hay chiến lược kiệt xuất của các chủ tướng, nhưng mạch ngầm thực sự giúp ngọn lửa kháng chiến tồn tại qua mười năm dông bão chính là người dân Lam Sơn — những con người xây dựng nên hậu phương thầm lặng ngay trên quê hương mình.
Những người dân nghèo xứ Thanh khi ấy có thể không bao giờ trực tiếp cầm gươm hay đứng ở hàng đầu nơi chiến trường. Nhưng chính họ là người giữ cho người cầm gươm không bị gục ngã vì đói rét:
Chắt chiu từng hạt gạo cứu quân: Giữa bối cảnh quân Minh lùng sục, càn quét và phong tỏa khắp nơi, người dân đã giấu từng thúng gạo, củ khoai để chuyển lên núi Chí Linh. Có những gia đình chấp nhận chịu nhịn đói, nhường bát cơm cuối cùng để nuôi dưỡng sinh lực cho binh sĩ.
Mắt thần và tai vách của nghĩa quân: Không chỉ tiếp tế lương thảo, xóm làng trở thành mạng lưới tình báo tự nhiên. Người dân âm thầm theo dõi biến động của giặc, cung cấp thông tin chiến lược giúp bộ chỉ huy Lam Sơn tổ chức các trận mai phục bất ngờ và chủ động rút lui an toàn mỗi khi bị vây hãm.
Gia cố sự sống giữa tàn phá: Mặc cho xóm làng bị đốt phá, gia đình bị đe dọa, người dân vẫn kiên cường bám đất, duy trì sản xuất để làng quê không bị dập tắt sự sống. Họ vừa là người gieo mạ, vừa là người che giấu cán bộ, tạo nên căn cứ lòng dân vững chắc nhất.
Lịch sử của một cuộc kháng chiến vĩ đại sẽ luôn bị khuyết thiếu nếu chỉ được nhìn nhận từ góc độ của các nhà quân sự hay những người cầm quân. Thắng lợi của Lam Sơn là minh chứng sâu sắc rằng: gươm giáo có thể tạo ra thế trận, nhưng chính những bát cơm, hố giấu quân và sự che chở âm thầm của người dân mới tạo ra sức mạnh trường tồn. Kể lại câu chuyện Lam Sơn là phải kể cả câu chuyện của những người đã nuôi quân, vì không có hậu phương vững chắc nơi lòng dân, con đường đi tới ngày khải hoàn đã không bao giờ có thể mở ra.
