NGƯỜI DÂN TRỒNG RAU CHO MẶT TRẬN

Trong chiến tranh, nói đến lương thực người ta thường nghĩ đến thóc gạo. Nhưng với bộ đội hành quân dài ngày, với thương binh nằm điều trị trong bệnh xá, rau xanh lại là thứ vô cùng quý giá. Ông Nguyễn Văn Lễ là người đã dành gần trọn những năm tháng chiến tranh để giữ màu xanh rau vườn cho mặt trận.

Canh Tân là vùng bán chiêm trũng, đất thấp, nhiều ao hồ. Khi chiến tranh leo thang, xã được giao nhiệm vụ không chỉ sản xuất lúa mà còn phải trồng rau tập trung để cung cấp thường xuyên cho các đơn vị bộ đội đóng quân quanh vùng và các trạm quân y. Ông Lễ khi ấy là tổ trưởng tổ tăng gia rau xanh.

Trồng rau trong thời chiến không đơn giản. Ban ngày máy bay trinh sát bay thấp, phát hiện bất cứ dấu hiệu sinh hoạt nào. Vì vậy, gieo trồng, chăm sóc đều phải làm vào sáng sớm hoặc chiều muộn. Nhiều hôm, ông Lễ cùng bà con ra ruộng rau từ lúc trời còn mờ tối, làm nhanh, gọn, không tụ tập đông người.

Nguồn nước tưới là vấn đề lớn. Ao hồ bị bom đánh, nước đục ngầu. Ông Lễ cùng dân làng phải đắp bờ, dẫn nước thủ công, dùng gàu sòng tưới từng luống rau. Phân bón thiếu, họ tận dụng tro bếp, phân chuồng ủ kỹ. Hạt giống quý như vàng, được giữ cẩn thận, chia đều cho từng hộ.

Rau trồng không chỉ để ăn trong làng, mà phải đúng lịch giao cho bộ đội. Có những đợt chiến dịch lớn, nhu cầu tăng cao, tổ rau của ông Lễ phải tăng ca, trồng gối vụ liên tục. Những bó rau muống, rau cải được bó gọn, chuyển đi ngay trong đêm, tránh máy bay phát hiện.

Nguy hiểm nhất là khi rau sắp đến kỳ thu hoạch. Địch thường đánh phá mạnh để phá nguồn tiếp tế. Có lần, bom rơi ngay cạnh ruộng rau, nhiều luống bị vùi lấp. Nhưng số còn lại được bà con thu gom ngay trong đêm. Ông Lễ nói: “Rau mà mất là thương binh thiếu bữa.”

Không ít lần, ông trực tiếp mang rau vào bệnh xá dã chiến. Nhìn thương binh ăn bát canh rau xanh, ông thấy mọi vất vả đều xứng đáng. Sau hòa bình, ruộng rau Canh Tân lại xanh bình thường. Nhưng trong ký ức ông Lễ, màu xanh ấy từng là một phần của chiến thắng.